หมอประเวศ วะสี ถึงแก่อนิจกรรมในวัย 93 ปี ‘ราษฎรอาวุโส’ นักคิด นักปฏิรูปสังคมไทย

วันนี้ (11 มกราคม) มีรายงานว่า ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี นักคิด นักปฏิรูปสังคม และบุคคลสำคัญของวงการสาธารณสุขไทย ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบ เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2569 สิริอายุ 93 ปี

ข่าวการจากไปถูกเปิดเผยผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวของ นพ.บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการ มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) โดยระบุว่าได้รับแจ้งจากมิตรในพระนครว่า หมอประเวศจากไปอย่างสงบ และเลือกไม่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลในช่วงสุดท้ายของชีวิต

ด้านพินิจ นิลรัตน์ กวีและนักเขียนอิสระ โพสต์บทกวีอาลัย แสดงความเคารพต่อการจากไปของผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็น ‘ราษฎรอาวุโส’ ผู้สร้างคุณูปการต่อสังคมไทยอย่างกว้างขวาง

หมอประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2475 ที่จังหวัดกาญจนบุรี สำเร็จการศึกษาแพทยศาสตร์จากศิริราชพยาบาล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ด้วยเกียรตินิยมอันดับ 1 และเหรียญทอง ก่อนศึกษาต่อระดับปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยโคโลราโด สหรัฐอเมริกา และด้านมนุษยพันธุศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยลอนดอน สหราชอาณาจักร

ท่านเป็นนักวิชาการด้านโลหิตวิทยาที่มีผลงานระดับนานาชาติ โดยเฉพาะงานวิจัยเกี่ยวกับโรคทาลัสซีเมีย มีบทความวิชาการตีพิมพ์กว่า 150 เรื่อง และเป็นศาสตราจารย์คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ตั้งแต่ปี 2519

นอกจากบทบาทด้านวิชาการ หมอประเวศยังมีอิทธิพลอย่างยิ่งต่อการพัฒนานโยบายสาธารณะ สุขภาพ การศึกษา และสังคม เป็นหนึ่งในผู้ผลักดันแนวคิด ‘สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา’ และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญปี 2540 รวมถึงการก่อตั้งองค์กรด้านสุขภาพและสังคมจำนวนมาก

เหตุการณ์หนึ่งที่ถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวางคือ การปฏิเสธตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหลังรัฐประหารปี 2534 ซึ่งถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของความหนักแน่นทางคุณธรรม ไม่ฉวยโอกาสทางอำนาจ

สมบัติ บุญงามอนงค์ หรือ บก.ลายจุด เขียนข้อความอาลัย โดยยกย่องหมอประเวศว่าเป็นครูทางความคิด เป็นผู้มีหลักการ มีความหวัง และเป็น ‘ราษฎรอาวุโส’ ที่ทำงานเพื่อสังคมอย่างไม่ย่อท้อ แม้ในบางช่วงจะมีความเห็นทางการเมืองต่างกันก็ตาม

การจากไปของหมอประเวศ วะสี ถือเป็นการสูญเสียบุคคลสำคัญของสังคมไทย

ภาพ: Bunchar Pongpanich