สรุปรวม คำสั่งฝ่ายบริหาร ทรัมป์ ลงนามในวันแรก หลังรับตำแหน่งประธานาธิบดี

สรุปรวม คำสั่งฝ่ายบริหาร ที่ โดนัลด์ ทรัมป์ ลงนามในวันแรก หลังสาบานตนรับตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐ ครอบคลุมในทุกประเด็นสำคัญ ชี้เป็นการลงนามในคำสั่งที่มากที่สุดใน 88 ปี

ไม่กี่ชั่วโมงหลังจากสาบานตนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐ คนที่ 47 อย่างเป็นทางการ นายโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ลงนามในคำสั่งฝ่ายบริหาร (Executive Order) ไปทั้งหมด 26 ฉบับด้วยกัน ซึ่งครอบคลุมหลากหลายประเด็น ตั้งแต่ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ผู้อพยพผิดกฎหมาย เศรษฐกิจ พลังงาน ไปจนถึงเรื่องเพศสภาพ

ความเคลื่อนไหวดังกล่าว นับว่าเป็นการสร้างสถิติการลงนามในคำสั่งพิเศษที่มากที่สุดใน 1 วัน ของประธานาธิบดีสหรัฐ นับตั้งแต่สมัยของอดีตประธานาธิบดีแฟรงคลิน ดี รูสเวลต์ เมื่อปี 2480

คำสั่งฝ่ายบริหารคืออะไร

คำสั่งฝ่ายบริหารคือคำสั่งพิเศษจากประธานาธิบดีสหรัฐที่ระบุถึงแนวทางการบริหารจัดการรัฐบาลกลาง โดยคำสั่งดังกล่าวมักประกอบด้วยคำสั่งถึงหน่วยงานของรัฐบาลกลางหรือคำขอรายงาน และสามารถใช้เพื่อเน้นย้ำวาระนโยบายสำคัญต่าง ๆ ได้ แม้ว่าคำสั่งของฝ่ายบริหารจะมีผลผูกพันทางกฎหมาย แต่ก็มีความแตกต่างไปจากกฎหมาย เนื่องจากไม่จำเป็นต้องได้รับการอนุมัติจากรัฐสภา

อย่างไรก็ตาม อำนาจดังกล่าวไม่ได้ไร้ขีดจำกัด โดยรัฐสภาสหรัฐสามารถเสนอท้าทายคำสั่งฝ่ายบริหารของประธานาธิบดีได้ ด้วยการระงับเงินทุนหรือสร้างอุปสรรคใด ๆ ก็ตามเพื่อป้องกันไม่ให้การนำไปปฏิบัติได้

ทั้งนี้ มีเพียงประธานาธิบดีสหรัฐที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวาระปัจจุบันเท่านั้น ที่มีอำนาจในการเพิกถอนคำสั่งฝ่ายบริหารเดิมที่มีอยู่ โดยประธานาธิบดีคนใหม่ที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งอย่างเป็นทางการ มักใช้อำนาจนี้ในการยกเลิกคำสั่งที่ออกโดยประธานาธิบดีคนก่อนหน้า

ข้อจำกัดของคำสั่งฝ่ายบริหารมีอะไรบ้าง

ตลอดประวัติศาสตร์หลายร้อยปีของสหรัฐ ประธานาธิบดีได้ลงนามในคำสั่งฝ่ายบริหารมาแล้วหลายพันฉบับ ซึ่งบันทึกไว้โดยโครงการประธานาธิบดีอเมริกันแห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียณ วันที่ 20 ธ.ค. 2567 ระบุว่า ในช่วงการดำรงตำแหน่งสมัยแรก นายทรัมป์ลงนามในคำสั่งฝ่ายบริหารไปทั้งหมด 220 ฉบับ ในขณะที่นายโจ ไบเดนลงนาม 160 ฉบับ

แม้รัฐสภาและศาลไม่สามารถเพิกถอนคำสั่งฝ่ายบริหารได้ แต่ก็สามารถสั่งระงับหรือยกเลิกได้เช่นกัน เช่นในปี 2535 อดีตประธานาธิบดีจอร์จ เอช ดับเบิลยู บุช ลงนาในคำสั่งฝ่ายบริหารที่เสนอให้จัดตั้งธนาคารเนื้อเยื่อทารกในครรภ์มนุษย์ เพื่อการวิจัย ซึ่งรัฐสภาได้ดำเนินกระบวนการต่าง ๆ ที่ทำให้คำสั่งดังกล่าวเป็นโมฆะในที่สุด

คำสั่งฝ่ายบริหารยังสามารถเผชิญกับการท้าทายทางกฎหมายได้ หากประธานาธิบดีถูกกล่าวหาว่าใช้อำนาจเกินขอบเขต เช่นในช่วงสงครามเกาหลี ซึ่งศาลฎีกาตัดสินว่าอดีตประธานาธิบดีแฮร์รี ทรูแมน ไม่มีอำนาจยึดโรงงานเหล็ก โดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภา

คำสั่งฝ่ายบริหารล่าสุดมีอะไรบ้าง

นายทรัมป์ได้เริ่มต้นการดำรงตำแหน่งวาระที่ 2 ด้วยการลงนามในคำสั่งพิเศษ 26 ฉบับ โดยประเด็นสำคัญในคำสั่งพิเศษชุดใหญ่ครั้งนี้ ได้แก่

การตรวจคนเข้าเมืองและผู้อพยพ

• สถานการณ์ฉุกเฉินที่ชายแดน

นายทรัมป์ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินระดับชาติที่ชายแดนทางใต้ติดกับเม็กซิโก และได้ยกเลิกสิทธิการเป็นพลเมืองโดยกำเนิดโดยอัตโนมัติ สำหรับเด็กที่เกิดในสหรัฐ จากพ่อแม่ที่เป็นผู้อพยพผิดกฎหมาย หรือผู้ที่ถือวีซ่าชั่วคราว และระงับโครงการช่วยเหลือผู้ลี้ภัยในสหรัฐชั่วคราว เป็นเวลา 4 เดือน

นายทรัมป์ยังได้สั่งให้กองทัพปิดพรมแดนทางตอนใต้ โดยอ้างปัญหาต่า งๆ เช่น การค้ายาเสพติด การลักลอบขนคน และอาชญากรรมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง พร้อมกับกำหนดให้แก๊งอาชญากรและกลุ่มค้ายาข้ามชาติ รวมทั้ง แก๊งMS-13 และ แก๊ง Tren de Aragua เป็นองค์กรก่อการร้ายต่างประเทศ และเพิ่มเข้าไปในบัญชีรายชื่อกลุ่มก่อการร้าย เฉกเช่นเดียวกับ กลุ่มอัลกออิดะห์ หรือกลุ่ม ISIS

นอกจากนี้แล้ว นายทรัมป์ยังสั่งให้หน่วยงานต่าง ๆ กลับมาดำเนินการก่อสร้างกำแพงกั้นพตามแนวชายแดนทางใต้ แม้ว่าจะมีความไม่แน่นอนด้านเงินทุนก็ตาม โดยความพยายามก่อนหน้านี้ในการดำรงตำแหน่งสมัยแรกได้เริ่มต้นไปแล้ว แต่ส่วนใหญ่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์

• นโยบายอยู่ในเม็กซิโก

นายทรัมป์กลับมาใช้มาตรการใหม่ที่กำหนดให้ผู้ขอสถานะผู้ลี้ภัยที่ไม่ใช่ชาวเม็กซิกันเดินทางกลับเม็กซิโก ในระหว่างรอการพิจารณาเรื่องการย้ายถิ่นฐานเข้าเมืองสหรัฐ และได้ล้มเลิกโครงการสนับสนุน CHNV ของอดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดน ซึ่งอนุญาตให้ผู้อพยพจากคิวบา เฮติ นิคารากัว และเวเนซุเอลา สามารถย้ายถิ่นฐานเข้าสหรัฐได้อย่างถูกกฎหมาย

เขายังได้นำโทษประหารชีวิตกลับมาใช้อีกครั้ง สำหรับอาชญากรรมร้ายแรงที่กระทำโดยผู้อพยพผิดกฎหมาย รวมทั้งการฆาตกรรมเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย รวมทั้งได้ยุตินโยบาย “จับแล้วปล่อย” ซึ่งมีเป้าหมายที่จะกักขังผู้อพยพจนกว่าจะถึงวันพิจารณาคดี นอกจากนี้แล้ว เขายังให้คำมั่นว่าจะดำเนินการเนรเทศผู้อพยพผิดกฎหมายจำนวนมากและยกเลิกข้อจำกัดในการบุกจับของรัฐบาลกลางตามสถานที่ต่าง ๆ เช่น โบสถ์และโรงเรียน

TikTok

นายทรัมป์ลงนามคำสั่งเลื่อนการบังคับใช้กฎหมายแบน TikTok เป็นเวลา 75 วัน หลังจากที่ TikTok จอดำและไม่สามารถใช้งานในสหรัฐได้ในวันที่ 19 ม.ค. โดยคำสั่งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ไบต์แดนซ์ (ByteDance) บริษัทแม่ของ TikTok มีเวลาเพิ่มเติมในการหาพันธมิตรเพื่อขายกิจการในสหรัฐ

การปฏิรูปรัฐบาล

นายทรัมป์จัดตั้ง สำนักงานควบคุมประสิทธิภาพของรัฐบาล (Department of Government Efficiency) หรือ DOGE ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ปรึกษาใหม่ที่มุ่งเน้นไปที่การลดค่าใช้จ่ายของรัฐบาล โดยนายอีลอน มัสก์ ซีอีโอของ Tesla และ SpaceX จะดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกดังกล่าว ซึ่งจะมีพนักงานประมาณ 20 คน

นายทรัมป์ยังได้ดำเนินการยุติการจ้างงานทั่วทั้งรัฐบาลกลาง โดยยกเว้นกองทัพสหรัฐและหมวดหมู่อื่น ๆ อีกไม่กี่หมวดหมู่ จนกว่ารัฐบาลของเขาจะเข้ามาควบคุมงานอย่างเต็มรูปแบบ และกำหนดให้พนักงานรัฐบาลกลางต้องกลับเข้ารับตำแหน่ง และทำงานที่สำนักงาน ซึ่งเป็นการยุติการให้เบี้ยเลี้ยงการทำงานทางไกล

นอกจากนี้แล้วยังมีการออกคำสั่งให้ "คืนเสรีภาพในการพูดและป้องกันการเซนเซอร์ของรัฐบาล" โดยมอบหมายให้อัยการสูงสุดดำเนินการสอบสวนกิจกรรมของหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กระทรวงยุติธรรม, คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ของสหรัฐ (SEC) และ คณะกรรมาธิการการค้าของรัฐบาลสหรัฐ (FTC) ภายใต้รัฐบาลชุดก่อน

• การดำเนินคดีทางการเมือง

นายทรัมป์ลงนามคำสั่งฝ่ายบริหารเพื่อแก้ไขปัญหา "การใช้รัฐบาลเป็นอาวุธต่อต้านฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง" โดยคำสั่งดังกล่าวเรียกร้องให้มีการทบทวนการดำเนินการของหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายและหน่วยข่าวกรอง ในช่วงรัฐบาลของนายไบเดน และเสนอแนะมาตรการแก้ไขเมื่อจำเป็น

องค์การอนามัยโลก

นายทรัมป์ลงนามคำสั่งเริ่มกระบวนการถอนให้สหรัฐถอนตัวออกจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ซึ่งถือเป็นครั้งที่ 2 ที่เขาดำเนินการในลักษณะนี้ โดยเขาวิพากษ์วิจารณ์ WHO ในการจัดการการแพร่ระบาดของโควิด-19 และชี้ว่าสหรัฐบริจาคเงินภาษีประชาชนให้องค์กรมากเกินไป

การยกเลิกนโยบายของไบเดน

นายทรัมป์ออกคำสั่งระงับนโยนบายการช่วยเหลือต่างประเทศ และเริ่มทบทวนโครงการความช่วยเหลือต่างประเทศทั้งหมด ในฐานะส่วนหนึ่งของวาระนโยบายต่างประเทศ "อเมริกาต้องมาก่อน" (America First) โดยเขาได้ยกเลิกคำสั่งของนายไบเดนที่ถอดคิวบาออกจากรายชื่อประเทศที่สนับสนุนการก่อการร้ายของสหรัฐ และอาจกลับมาใช้มาตรการคว่ำบาตรเวเนซุเอลาอีกครั้ง ยิ่งไปกว่านั้น นายทรัมป์ยังได้ยกเลิกกฎระเบียบเกือบ 80 ข้อ ที่บังคับใช้ในสมัยการดำรงตำแหน่งของนายไบเดนอีกด้วย

ในขณะเดียวกันก็ได้ออกกฎการตรึงกฎระเบียบ เพื่อป้องกันไม่ให้หน่วยงานของรัฐบาลกลางออกกฎระเบียบใหม่ จนกว่ารัฐบาลของเขาจะได้รับการควบคุมการปฏิบัติงานเต็มรูปแบบ รวมถึงเพิกถอนคำสั่งให้พนักงานรัฐบาลฉีดวัคซีนโควิด และให้คำมั่นว่าจะคืนตำแหน่งให้กับทหาร 8,000 นาย ที่ปลดประจำการตามคำสั่งให้ฉีดวัคซีนของกระทรวงกลาโหม โดยจะจ่ายเงินย้อนหลังให้ครบถ้วน

ความหลากหลายและเพศ

• นโยบายเกี่ยวกับคนข้ามเพศ

การประกาศให้สหรัฐรับรองเพศอย่างเป็นทางการของประชาชนเพียง 2 เพศเท่านั้น คือ ชายและหญิง ซึ่งเป็นความจริงพื้นฐานที่ไม่อาจโต้แย้งได้ โดยการตัดสินใจครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อนโยบายเกี่ยวกับคนข้ามเพศในด้านต่าง ๆ เช่น การสื่อสารของรัฐบาล การคุ้มครองสิทธิพลเมือง เงินทุนของรัฐบาล และระบบเรือนจำ เอกสารราชการ เช่น หนังสือเดินทางและวีซ่าก็จะได้รับผลกระทบเช่นกัน

• DEI (ความหลากหลาย ความเท่าเทียม และการมีส่วนร่วม)

นายทรัมป์ยุติโครงการ นโยบาย และการสื่อสารของรัฐบาลทั้งหมดที่ส่งเสริมอุดมการณ์ทางเพศ โดยในคำสั่งแยกต่างหาก เขาได้ยุติโครงการ DEI ทั้งหมดภายในรัฐบาลกลางที่ไร้ประโยชน์และและการให้สิทธิพิเศษ ซึ่งจะมีผลบังคับใช้กับหน่วยงานของรัฐบาลกลาง ผู้รับทุนของรัฐบาลกลาง และหน่วยงานตามสัญญาจ้าง รวมถึงให้คำใบ้ถึงการออกมาตรการเพิ่มเติมที่จะส่งผลกระทบต่อแผน DEI ของภาคเอกชนด้วย

การเปลี่ยนชื่อคุณลักษณะทางภูมิศาสตร์

• อ่าวอเมริกา

นายทรัมป์ออกคำสั่งให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เปลี่ยนชื่ออ่าวเม็กซิโก (Gulf of Mexico) เป็น อ่าวอเมริกา (Gulf of America)

• เปลี่ยนชื่อภูเขา

คำสั่งเปลี่ยนชื่อภูเขาเดนาลี (Mount Denali) ในอลาสกากลับเป็น ภูเขาแมคคินลีย์ (Mount McKinley) อีกครั้ง เพื่อเป็นเกียรติแก่นายวิลเลียม แมคคินลีย์ ประธานาธิบดีคนที่ 25 ของสหรัฐ ผู้ออกนโยบายภาษีศุลกากรอันเข้มงวดซึ่งนายทรัมป์นำมาประยุกต์ใช้ ซึ่งถือเป็นการย้อนกลับการเปลี่ยนแปลงในสมัยอดีตประธานาธิบดีบารัค โอบามา ที่เปลี่ยนชื่อภูเขาเป็น เดนาลี เพื่อสะท้อนถึงการใช้ชื่อนี้โดยชนเผ่าพื้นเมืองในอดีต

เศรษฐกิจ

• การแก้ไขปัญหาเงินเฟ้อ

คำสั่งให้หน่วยงานและกระทรวงต่าง ๆ ของรัฐบาลกลางสหรัฐ เร่งแก้ไขปัญหาค่าครองชีพ โดยพิจารณาแนวทางในการลดค่าใช้จ่ายด้านที่อยู่อาศัย การรักษาพยาบาล อาหาร เชื้อเพลิง และสินค้าจำเป็นอื่น ๆ โดยหน่วยงานต่าง ๆ ได้รับการร้องขอให้ส่งรายงานภายใน 30 วัน

สภาพภูมิอากาศและพลังงาน

• ถอนตัวจากข้อตกลงปารีส (Paris Agreement) อีกครั้ง

การถอนตัวจากข้อตกลงปารีส ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ถือเป็นการถอนตัวครั้งที่ 2 หลังจากที่เขาออกคำสั่งไปในสมัยแรก ซึ่งถูกนายไบเดนออกคำสั่งยกเลิกในปี 2564 นอกจากนี้แล้ว นายทรัมป์ยังลงนามในจดหมายถึงองค์การสหประชาชาติ (UN) อย่างเป็นทางการ เพื่อแจ้งให้ทราบถึงการถอนตัวดังกล่าวอีกด้วย

• สถานการณ์ฉุกเฉินด้านพลังงานแห่งชาติ

การประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินด้านพลังงานแห่งชาติ และให้คำมั่นที่จะเติมเต็มคลังสำรองน้ำมันเชิงยุทธศาสตร์ ภายใต้คำสั่งปลดปล่อยศักยภาพทรัพยากรที่ไม่ธรรมดาของอลาสกา เพื่อส่งเสริมการพัฒนาแหล่งน้ำมัน ก๊าซ และทรัพยากรอื่น ๆ ในรัฐอลาสกา โดยให้คำมั่นว่าจะขยายการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลด้วยสโลแกน "ขุดเจาะไปเลย เจาะเลย" ("drill, baby, drill.")

นายทรัมป์ยังได้ระงับโครงการพลังงานสีเขียวในยุคของนายไบเดน รวมถึงเงินทุนที่จัดสรรผ่านกฎหมายลดเงินเฟ้อและกฎหมายโครงสร้างพื้นฐาน ยุติการเช่าฟาร์มกังหันลมของรัฐบาลกลาง และเพิกถอนคำสั่งควบคุมสำหรับรถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อยกเลิกกฎระเบียบเกี่ยวกับอุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิล และจำกัดการสนับสนุนของรัฐบาลสำหรับโครงการพลังงานหมุนเวียน

การจลาจลที่อาคารรัฐสภา

นายทรัมป์ประกาศว่าเขาจะอภัยโทษบุคคล เกือบ 1,600 คน ที่ถูกจับกุมในข้อหาเกี่ยวข้องกับการก่อเหตุจลาจลที่อาคารรัฐสภาเมื่อวันที่ 6 ม.ค. 2564 โดยชี้ว่าผู้ถูกจับกุมเหล่านี้คือตัวประกันทางการเมือง โดยมากกว่า 600 คนถูกตั้งข้อหาทำร้ายร่างกายหรือขัดขวางเจ้าหน้าที่รัฐบาลกลาง ในระหว่างเหตุการณ์ดังกล่าว

นอกจากนี้แล้ว นายทรัมป์ยังได้ลดโทษสมาชิกกลุ่มขวาจัด เช่น กลุ่ม Oath Keepers และ กลุ่ม Proud Boys ซึ่งถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานสมคบคิดก่อกบฏ จากการมีส่วนสำคัญในเหตุจลาจลที่อาคารรัฐสภา

อ้างอิง : bbc.com

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

• เว็บไซต์ทำเนียบขาว ประกาศ “America is back” ขณะทรัมป์เข้าพิธีสาบานตน
• ทรัมป์ ลงนามคำสั่งบริหาร เลื่อนแบนแอปฯ TikTok ออกไป 75 วัน
• ทรัมป์ เพิกถอนคำสั่งการจัดการความเสี่ยงด้าน AI ของไบเดน
• ทรัมป์ รับตำแหน่งวันแรก ส่งสัญญาณเก็บภาษีนำเข้าเม็กซิโก-แคนาดา 25% ต้นเดือน ก.พ.68
• ทรัมป์ ลงนามคำสั่งถอนตัวจาก WHO ชี้สหรัฐถูกเอาเปรียบ ซ้ำอิทธิพลจีนครอบงำองค์กร
• ทรัมป์ ลงนามถอนตัว ข้อตกลงปารีส ชี้บังคับดึงเงินภาษีชาวอเมริกัน ไม่สอดคล้องค่านิยมเศรษฐกิจ
• ทรัมป์ เพิกถอนคำสั่งไบเดน กำหนดรถยนต์ใหม่ 50% ที่จำหน่ายในปี 2573 ต้องเป็นรถ EV
• ทรัมป์ แต่งตั้ง “มาร์ค คริสตี” นั่งประธานกำกับดูแลกิจการพลังงานสหรัฐ
• ทรัมป์ ชะลอขึ้นภาษีนำเข้าจีนทันที พร้อมเรียกร้องให้ศึกษาเพิ่มเติม