โปรดอัพเดตเบราว์เซอร์

เบราว์เซอร์ที่คุณใช้เป็นเวอร์ชันเก่าซึ่งไม่สามารถใช้บริการของเราได้ เราขอแนะนำให้อัพเดตเบราว์เซอร์เพื่อการใช้งานที่ดีที่สุด

เปิดโปง "เหมืองแร่มรณะ" ขุมทรัพย์เลือด อาวุธ-สารพิษ

PPTV HD 36

อัพเดต 31 นาทีที่แล้ว • เผยแพร่ 1 ชั่วโมงที่ผ่านมา
แฉขุมทรัพย์แร่แรร์เอิร์ธ ต้นตอปัญหาสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำสาย–แม่น้ำโขง โยงปัญหากลุ่มชาติพันธุ์-กองกำลังติดอาวุธ-ผลประโยชน์ของจีน แนะรัฐบาลใช้โครงการรถไฟความเร็วสูงต่อรองจีน

จากกรณีวิกฤตการณ์แม่น้ำหลายสายปนเปื้อนของโลหะหนัก โดยเฉพาะสารหนูและสารตะกั่วในแม่น้ำสายและแม่น้ำรวก จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นผลพวงจากการทำเหมืองในพื้นที่ใกล้แนวชายแดนนั้น

ล่าสุด อ.ทรงฤทธิ์ โพนเงิน นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญกลุ่มประเทศลุ่มน้ำโขง ให้สัมภาษณ์ผ่านรายการ “off the record” วิเคราะห์ต้นตอปัญหาสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ซึ่งเชื่อมโยงกับการทำเหมืองแร่ในพื้นที่ชายแดนเมียนมาและลาว ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ กองกำลังติดอาวุธ และผลประโยชน์ของจีน

ปัญหาไม่ได้มีแค่เรื่องเหมืองแร่ชายแดน

โดย อ.ทรงฤทธิ์ อธิบายว่า ความซับซ้อนของปัญหาไม่ได้อยู่ที่การทำเหมืองแร่เพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างอำนาจทางการเมือง ประวัติศาสตร์ และความขัดแย้งระหว่างกองทัพเมียนมากับกลุ่มชาติพันธุ์ในรัฐฉาน ซึ่งพื้นที่ตั้งเหมืองหลายแห่งไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมที่มีประสิทธิภาพของรัฐบาลกลางเมียนมา แต่เป็นเขตอิทธิพลของกองกำลังชาติพันธุ์ที่มีอำนาจปกครองและกองกำลังติดอาวุธเป็นของตนเอง ด้วยเหตุนี้ แม้รัฐบาลไทยจะเจรจากับรัฐบาลเมียนมา ก็ไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลกลางจะสามารถสั่งให้เหมืองแร่ในเขตดังกล่าวหยุดดำเนินกิจการหรือปรับปรุงมาตรฐานสิ่งแวดล้อมได้ทันที

อ.ทรงฤทธิ์อธิบายว่า รัฐฉานเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ทางตะวันออกของเมียนมา มีเนื้อที่ประมาณ 170,000 กว่าตารางกิโลเมตร และอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติและแร่ธาตุหลากหลายชนิด พื้นที่แห่งนี้มีประชากรหลายชาติพันธุ์อาศัยอยู่ร่วมกัน โดยเฉพาะกลุ่มว้า โกก้าง ลาหู่หรือมูเซอ ตะอ้าง และไทยใหญ่ ซึ่งแต่ละกลุ่มมีประวัติศาสตร์ ความสัมพันธ์ทางการเมือง และพื้นที่อิทธิพลแตกต่างกัน

โดยชาติพันธุ์หลายกลุ่มบริเวณชายแดนจีน–เมียนมาเคยมีความเชื่อมโยงทางภาษา วัฒนธรรม และการเมืองกับจีนมาเป็นเวลานาน ก่อนที่การกำหนดเขตแดนในยุคอาณานิคมอังกฤษจะทำให้พื้นที่เหล่านี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของพม่า ซึ่งการกำหนดเส้นเขตแดนดังกล่าวไม่ได้ทำให้ความสัมพันธ์ทางชาติพันธุ์และอิทธิพลของจีนสิ้นสุดลง แต่กลับสร้างความซับซ้อนทางการเมือง เพราะประชาชนบางกลุ่มยังคงมีความผูกพันกับจีน ขณะที่ในทางกฎหมายระหว่างประเทศ พื้นที่ดังกล่าวเป็นดินแดนของเมียนมา

“การเข้าใจปัญหาเหมืองแร่ชายแดนจำเป็นต้องเข้าใจโครงสร้างอำนาจของแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ ไม่สามารถมองว่าเมียนมามีรัฐบาลกลางเพียงฝ่ายเดียวที่ควบคุมทุกพื้นที่ได้”

และอีกประเด็นสำคัญคือประวัติศาสตร์การเมืองเมียนมาหลังสิ้นสุดยุคอาณานิคม มีการทำข้อตกลงปางโหลง (Panglong Agreement) ปี 1947 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการจัดความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์และการก่อตั้งสหภาพพม่า โดยประเด็นสิทธิในการแยกตัวหลังได้รับเอกราชเป็นหนึ่งในปัจจัยที่นำไปสู่ความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลกลางกับกลุ่มชาติพันธุ์ และเชื่อมโยงกับการยึดอำนาจของนายพลเนวินในปี 1962 นับจากนั้น ความพยายามรักษาเอกภาพของประเทศและข้อเรียกร้องเรื่องการปกครองตนเองกลายเป็นปมขัดแย้งที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ทรัพยากรแร่ที่กลายเป็นทุนในการทำสงคราม

สงครามที่ยืดเยื้อทำให้แต่ละกลุ่มชาติพันธุ์จำเป็นต้องมีกองกำลังของตนเอง เพื่อปกป้องพื้นที่และต่อรองอำนาจกับรัฐบาลกลาง สิ่งที่เชื่อมโยงกับปัญหาเหมืองแร่คือ เมื่อการสู้รบยังดำเนินต่อไป กองกำลังชาติพันธุ์ย่อมต้องการเงินสำหรับจัดหาอาวุธ ยุทโธปกรณ์ และรักษาอำนาจในพื้นที่ ซึ่งทรัพยากรธรรมชาติกลายเป็นแหล่งรายได้สำคัญ

โดย อ.ทรงฤทธิ์ บอกว่า ในอดีต เศรษฐกิจของกองกำลังติดอาวุธบางกลุ่มในรัฐฉานเกี่ยวข้องกับการค้ายาเสพติด และสามารถจัดหาอาวุธจำนวนมาก แต่ต่อมา เมื่อความต้องการทรัพยากรแร่ธาตุในตลาดโลกเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะแร่หายาก หรือ Rare Earth ซึ่งเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสมัยใหม่ พื้นที่รัฐฉานและดินแดนชายแดนเมียนมาจึงมีความสำคัญเชิงเศรษฐกิจมากขึ้น กลุ่มชาติพันธุ์ที่ครอบครองพื้นที่อุดมด้วยแร่จึงสามารถนำทรัพยากรไปขายให้ผู้ลงทุนหรือผู้รับซื้อ เพื่อนำรายได้มาสนับสนุนกองกำลังของตนเอง

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้เกิดวงจรผลประโยชน์ระหว่างการทำเหมืองแร่ รายได้จากทรัพยากร และการจัดซื้ออาวุธ โดยทรัพยากรแร่ในพื้นที่กลุ่มชาติพันธุ์ เป็นแหล่งสร้างรายได้ให้ผู้ครอบครองพื้นที่ ผู้ลงทุนและผู้รับซื้อแร่จากจีน ได้รับวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุปทาน ส่วนรายได้จากการขายแร่ถูกนำไปสนับสนุนกองกำลังและจัดซื้ออาวุธ และเมื่อความขัดแย้งยังดำเนินต่อไป ก็ทำให้เกิดแรงจูงใจในการหารายได้จากทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง

เกมการเมืองจีนในพื้นที่ชายแดนเมียนมา

อ.ทรงฤทธิ์ ตั้งข้อสังเกตว่า จีนเป็นผู้มีอิทธิพลสำคัญต่อเศรษฐกิจและการเมืองในพื้นที่ชายแดนเมียนมา เนื่องจากมีความสัมพันธ์กับกลุ่มชาติพันธุ์มายาวนาน รวมทั้งมีบทบาทด้านเงินทุน การค้า และการลงทุน ซึ่งจีนมีความได้เปรียบจากการดำเนินนโยบายที่สามารถรักษาความสัมพันธ์กับหลายฝ่ายได้พร้อมกัน ทั้งรัฐบาลกลางเมียนมาและกองกำลังชาติพันธุ์ที่มีอำนาจควบคุมพื้นที่ โดยเฉพาะพื้นที่ของกลุ่มว้าและโกก้าง ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์และเศรษฐกิจกับจีนอย่างใกล้ชิด

โดยในมุมมองของ อ.ทรงฤทธิ์ จีนมีความสำคัญต่อห่วงโซ่อุปทานแร่ Rare Earth ของโลกอย่างมาก ซึ่งจีนอาจควบคุมห่วงโซ่อุปทานดังกล่าวถึงประมาณ 90% และความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในเมียนมาอาจสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับทั้งการซื้อทรัพยากรและการค้าอาวุธ

ทั้งนี้การทำเหมืองที่อาจมีมาตรฐานสิ่งแวดล้อมต่ำ ทำให้สารเคมีและของเสียจากกระบวนการผลิตไหลลงสู่แหล่งน้ำ โดยประเทศปลายน้ำอย่างไทยเป็นฝ่ายรับผลกระทบ และเมื่อเกิดปัญหาสิ่งแวดล้อม ฝ่ายจีนอาจอ้างว่าเหมืองตั้งอยู่ในดินแดนเมียนมา จึงเป็นหน้าที่ของรัฐบาลเมียนมาในการกำกับดูแล ขณะที่รัฐบาลกลางเมียนมาก็อาจไม่มีอำนาจควบคุมพื้นที่ดังกล่าวสถานการณ์นี้ทำให้การแก้ไขปัญหาเกิดช่องว่างด้านความรับผิดชอบระหว่างประเทศ

อ.ทรงฤทธิ์ มองว่า หากรัฐบาลไทยต้องการแก้ปัญหาเหมืองแร่ชายแดนอย่างเป็นรูปธรรม จำเป็นต้องเจรจากับจีนโดยตรง เนื่องจากจีนมีความเชื่อมโยงด้านการลงทุน การซื้อแร่ และอิทธิพลทางเศรษฐกิจต่อกลุ่มชาติพันธุ์บางกลุ่มในเมียนมา หากไทยเจรจากับรัฐบาลกลางเมียนมาเพียงอย่างเดียว อาจไม่สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่เหมืองได้ เพราะกองทัพเมียนมาไม่ได้ควบคุมพื้นที่ทั้งหมด

ในทางกลับกัน การขอให้กองกำลังชาติพันธุ์หยุดทำเหมืองก็อาจทำได้ยาก เนื่องจากรายได้จากการขายแร่มีความเกี่ยวข้องกับความอยู่รอดและความมั่นคงของกองกำลัง ยิ่งหากความขัดแย้งกับรัฐบาลกลางยังไม่ยุติ กลุ่มชาติพันธุ์อาจไม่มีแรงจูงใจที่จะยกเลิกกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เป็นแหล่งรายได้สำคัญ

ดังนั้นด้วยเหตุนี้ไทยควรเจรจากับผู้มีอิทธิพลในห่วงโซ่ธุรกิจแร่ โดยเฉพาะจีน ซึ่งอาจมีเครื่องมือทางเศรษฐกิจในการกำหนดเงื่อนไขให้ผู้ประกอบการปรับปรุงมาตรฐานการทำเหมือง ซึ่งข้อเสนอนี้ไม่ได้มุ่งให้จีนสั่งปิดเหมืองทั้งหมด แต่ต้องการให้การทำเหมืองมีระบบป้องกันมลพิษและการบำบัดสารเคมีที่เหมาะสม

ใช้รถไฟความเร็วสูงเป็นไพ่ต่อรองจีน

โดย อ.ทรงฤทธิ์ ยังมีข้อเสนอให้นำโครงการรถไฟความเร็วสูงไทย–จีน และยุทธศาสตร์หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง หรือ Belt and Road Initiative (BRI) มาใช้เป็นเครื่องมือเจรจาต่อรอง เพราะ จีนให้ความสำคัญกับการพัฒนาโครงข่ายคมนาคมและการเชื่อมต่อทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ โดยเฉพาะเส้นทางรถไฟจากคุนหมิง ผ่านลาว ไทย และต่อไปยังประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทยจึงมีความสำคัญทางภูมิศาสตร์ เพราะเป็นจุดเชื่อมต่อที่จะทำให้โครงข่ายรถไฟจากจีนสามารถขยายลงไปทางตอนใต้ของภูมิภาคได้

ยกตัวอย่างการเจรจาโครงการรถไฟความเร็วสูงในสมัยรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งมีการเจรจารูปแบบการลงทุนและการถ่ายทอดเทคโนโลยีกับจีน ดังนั้นการที่ไทยสามารถกำหนดเงื่อนไขโครงการและจังหวะการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานได้ แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยมีอำนาจต่อรองกับจีนมากกว่าที่หลายฝ่ายเข้าใจ

ดังนั้น หากรัฐบาลไทยนำประเด็นการเชื่อมต่อรถไฟความเร็วสูงมาใช้ประกอบการเจรจา ก็อาจสามารถผลักดันให้จีนเข้ามามีบทบาทแก้ปัญหามลพิษจากเหมืองแร่ชายแดนได้ โดยไทยไม่จำเป็นต้องเรียกร้องให้จีนยุติการซื้อแร่ Rare Earth แต่ควรเรียกร้องให้จีนกำหนดมาตรฐานสิ่งแวดล้อมแก่กิจการที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานของตน โดยเฉพาะการจัดการน้ำเสีย การบำบัดสารเคมี การควบคุมของเสียจากเหมือง และการป้องกันไม่ให้มลพิษไหลลงแม่น้ำที่เชื่อมต่อกับประเทศไทย

และนอกเหนือจากการเจรจาระหว่างประเทศ อ.ทรงฤทธิ์ ยังเสนอให้รัฐบาลไทยตรวจสอบเส้นทางการส่งออกและขนส่งสารเคมีที่อาจถูกนำไปใช้ในกิจกรรมผิดกฎหมายหรือสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมบริเวณชายแดน โดยตั้งข้อสังเกตว่ามีสารเคมีตั้งต้นบางประเภทที่อาจถูกลำเลียงผ่านประเทศไทยไปยังพื้นที่ชายแดน ในทำนองเดียวกัน สารเคมีที่ใช้ในกระบวนการทำเหมืองก็อาจมีเส้นทางขนส่งผ่านพื้นที่ไทย ดังนั้นหากไทยสามารถควบคุมการนำเข้า ส่งออก และการเคลื่อนย้ายสารเคมีบางประเภทได้ เหตุใดจึงไม่เพิ่มมาตรการตรวจสอบการขนส่งไปยังพื้นที่เสี่ยง

วิกฤตแม่น้ำโขง โยงถึงความมั่นคงด้านอาหาร

อ.ทรงฤทธิ์ ยังให้ความสำคัญกับผลกระทบระยะยาวจากปัญหาสารหนูและสารเคมีปนเปื้อน โดยเฉพาะต่อระบบนิเวศและความมั่นคงด้านอาหารของประชาชนในลุ่มน้ำโขง เนื่องจากแม่น้ำโขงเป็นแหล่งทรัพยากรประมงน้ำจืดที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประชาชนจำนวนมาก ทั้งด้านอาหาร รายได้ และวิถีชีวิต โดยปริมาณปลาที่จับขึ้นมาได้ประมาณ 2,000 ล้านตัน และผลผลิตข้าวในพื้นลุ่มน้ำโขงหล่อเลี้ยงคนอีกกว่า 600 ล้านคน หากเกิดปัญหาการปนเปื้อนสารเคมีอย่างต่อเนื่อง อาจสร้างผลกระทบหลายระดับ เริ่มตั้งแต่ความปลอดภัยของน้ำที่ใช้ในครัวเรือน ไปจนถึงภาคเกษตรกรรมและประมง

เกษตรกรที่ใช้น้ำจากแม่น้ำในการเพาะปลูกอาจเผชิญความกังวลเรื่องสารปนเปื้อน ขณะที่ผู้บริโภคอาจไม่มั่นใจในความปลอดภัยของผัก ผลผลิตทางการเกษตร และสัตว์น้ำจากพื้นที่เสี่ยง ในส่วนของการประมงพื้นบ้าน ปัญหาอาจไม่จำกัดอยู่เพียงความปลอดภัยทางอาหาร แต่รวมถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจ หากผู้บริโภคลดการซื้อปลาเพราะขาดความเชื่อมั่น แม้ผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจไม่ได้มีสารปนเปื้อนเกินมาตรฐาน แต่ความกังวลของตลาดก็อาจสร้างความเสียหายต่อผู้ประกอบอาชีพประมงและเกษตรกรได้

และอาจเชื่อมโยงสถานการณ์นี้กับการผลิตและส่งออกข้าว โดยมองว่าหากปัญหาความปลอดภัยของน้ำขยายวงกว้าง อาจส่งผลต่อความเชื่อมั่นในสินค้าเกษตรจากพื้นที่ลุ่มน้ำโขง

จับตาเหมืองแร่ในลาว

อย่างไรก็ตามแหล่งกำเนิดมลพิษในแม่น้ำโขงอาจมีมากกว่าหนึ่งประเทศ โดย อ.ทรงฤทธิ์ อธิบายว่า แม่น้ำสายและแม่น้ำรวกมีความเชื่อมโยงกับแม่น้ำโขง จึงมีความเป็นไปได้ที่มลพิษจากพื้นที่ต้นน้ำจะเคลื่อนย้ายผ่านระบบแม่น้ำไปยังพื้นที่ปลายน้ำ แต่เมื่อเกิดความผิดปกติของสัตว์น้ำหรือข้อสงสัยเรื่องสารปนเปื้อนในพื้นที่จังหวัดเลย ไม่ควรสรุปทันทีว่ามลพิษทั้งหมดมีต้นทางจากเหมืองในเมียนมา เนื่องจากระหว่างทางมีระยะทางและกระบวนการทางธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับการเจือจาง การไหล และการสะสมของตะกอน

อ.ทรงฤทธิ์ จึงเสนอให้ตรวจสอบกิจกรรมเหมืองแร่ในประเทศลาวด้วย เพราะลาวมีแหล่งทำเหมืองและแม่น้ำสาขาที่ไหลลงสู่แม่น้ำโขงกว่า 15 สาย โดยเฉพาะบริเวณจังหวัดเลยและพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งควรพิจารณาแหล่งกำเนิดมลพิษจากแม่น้ำสาขาในลาวควบคู่ไปกับต้นน้ำจากเมียนมา

แต่อย่างไรก็ตามกรณีพบปลามีตุ่มผิดปกตินั้น อ.ทรงฤทธิ์ มองว่าความเป็นไปได้ที่ความผิดปกติของปลาอาจเกี่ยวข้องกับโรคหรือปรสิต โดยเสนอข้อสังเกตว่าหากปลาได้รับผลกระทบจากสารเคมี อาจทำให้ร่างกายอ่อนแอและเกิดโรคแทรกซ้อนได้ง่ายขึ้น

"เราไม่ได้ไปต่อรองให้คุณ(จีน)หยุด แต่ให้คุณทำให้มีมาตรฐานเหมือนในบ้านคุณ ไม่ใช่ว่าทำยังไงก็ได้แล้วกระทบคนอื่น อย่างนี้เขาไม่เรียกเพื่อนบ้าน ไม่เรียกหุ้นส่วนยุทธศาสตร์ ไม่เรียกว่าเหมือนคนในครอบครัวเดียวกัน ที่บอกว่าไทยกับจีนเป็นพี่น้องกันแบบนี้ไม่ใช่แล้ว อันนี้พี่ฆ่าน้อง" อ.ทรงฤทธิ์ กล่าว

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เครือข่ายภาคประชาชนแฉ! เหมืองแร่ในลุ่มน้ำโขงอาจมีถึง 800 แห่ง

ข้อมูลใหม่! เหมืองแรร์เอิร์ธขยายตัวในสปป.ลาว คุกคามแม่น้ำโขง

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : เปิดโปง "เหมืองแร่มรณะ" ขุมทรัพย์เลือด อาวุธ-สารพิษ

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่

- Website : https://www.pptvhd36.com

ดูข่าวต้นฉบับ
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...