Thai PBS ย้ำสื่อสาธารณะต้องปราศจากรัฐครอบงำ หนุนถกแก้กฎหมายแหล่งรายได้
เมื่อวันที่ 2 ต.ค. จากกรณีที่นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย และคณะ สส.พรรคภูมิใจไทย เสนอร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) แก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.บ.องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย ซึ่งปรับแก้ระบบเงินบำรุงขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือไทยพีบีเอส ที่ได้รับจากภาษีสุราและยาสูบ เป็นการรับเงินจากงบประมาณรายจ่ายประจำปีของรัฐบาล ทำให้บางฝ่ายกังวลว่ามีความเสี่ยงต่อการถูกรัฐบาลควบคุมหรือแทรกแซง และกระทบหลักความเป็นอิสระของไทยพีบีเอส
ล่าสุด ส.ส.ท. ออกแถลงการณ์ เรื่อง หลักประกันความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะ ภายใต้ข้อเสนอปรับเปลี่ยนโครงสร้างรายได้ขององค์การ โดยระบุว่า ตามที่มีการเสนอร่างพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ซึ่งมีสาระสำคัญให้เปลี่ยนแหล่งรายได้ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือไทยพีบีเอส จากเงินบำรุงองค์การที่จัดเก็บตามกฎหมายจากผู้มีหน้าที่เสียภาษีสุราและยาสูบ มาเป็นเงินที่ได้รับจากงบประมาณรายจ่ายประจำปี นั้น
ส.ส.ท. ตระหนักและเคารพต่ออำนาจหน้าที่ของรัฐสภา ตลอดจนหลักวินัยการเงินการคลังของรัฐ ทั้งนี้ เห็นว่าการทบทวนกฎหมายให้สอดรับกับบริบททางเศรษฐกิจ สังคม และการบริหารราชการแผ่นดินที่เปลี่ยนแปลงไป ถือเป็นกระบวนการตามระบอบประชาธิปไตยที่พึงดำเนินการได้โดยเปิดเผยและรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน อย่างไรก็ตาม การพิจารณาเปลี่ยนแปลงโครงสร้างรายได้ของ ส.ส.ท. มิได้เป็นเพียงประเด็นด้านการเงินหรืองบประมาณเท่านั้น หากแต่ผูกพันโดยตรงกับหลักประกันเชิงสถาบันเรื่องความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะ ซึ่งเป็นหลักการสำคัญที่พระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2551 ออกแบบและรับรองไว้ตั้งแต่เริ่มจัดตั้งองค์การ
ส.ส.ท. ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อทำหน้าที่สื่อสาธารณะ โดยยึดถือประโยชน์สาธารณะเป็นสำคัญ ให้บริการข่าวสารที่เที่ยงตรง รอบด้าน สมดุล และซื่อตรงต่อจรรยาบรรณ ตลอดจนดำเนินงานโดยปราศจากอคติทางการเมืองและผลประโยชน์เชิงพาณิชย์ ความเป็นอิสระดังกล่าวจึงมิใช่สิทธิประโยชน์ขององค์กร ผู้บริหาร หรือผู้ปฏิบัติงาน หากแต่เป็นหลักประกันของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารและพื้นที่สาธารณะ ที่เป็นอิสระจากอำนาจของรัฐ อำนาจทางการเมือง หรืออำนาจทางธุรกิจ
ด้วยเหตุนี้ ส.ส.ท.เห็นว่าการพิจารณาปรับเปลี่ยนแหล่งรายได้ของ ส.ส.ท. จำเป็นต้องยึดโยงควบคู่กันอย่างน้อยสองหลักการ คือ วินัยการเงินการคลังของรัฐ และความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะ โดยไม่พึงเน้นย้ำหลักการหนึ่งได้รับการคุ้มครองจนไปลดทอนหลักประกันของอีกหลักการลง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากจะเปลี่ยนแหล่งรายได้ของ ส.ส.ท. ไปสู่ระบบงบประมาณรายจ่ายประจำปี จำเป็นต้องมีหลักประกันทางกฎหมายและเชิงสถาบันที่แน่ชัดว่า กระบวนการจัดสรร การพิจารณา ตลอดจนการปรับเพิ่มหรือลดงบประมาณ จะไม่ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือหรือสร้างเงื่อนไขที่ส่งผลกระทบต่อความเป็นอิสระในการกำหนดนโยบาย การบริหารจัดการ หรือการทำหน้าที่ทางวิชาชีพและเสรีภาพของบรรณาธิการ ทั้งในปัจจุบันและอนาคต
ส.ส.ท. จึงเห็นว่าก่อนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างรายได้ควรมีการศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้าน ทั้งต่อความเป็นอิสระทางการเงิน ความต่อเนื่องของภารกิจสาธารณะ เสรีภาพของกองบรรณาธิการ และความสามารถในการวางแผนระยะยาว พร้อมทั้งพิจารณากลไกทางเลือกที่สามารถรักษาวินัยการเงินการคลังของรัฐ ควบคู่กับการคงหลักประกันความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะที่ไม่ต่ำกว่าเจตนารมณ์และมาตรฐานที่กฎหมายปัจจุบันรับรองไว้
ส.ส.ท. พร้อมสนับสนุนกระบวนการรับฟังความคิดเห็นและการพิจารณาร่างกฎหมายด้วยข้อมูล หลักฐาน และองค์ความรู้เกี่ยวกับระบบสื่อสาธารณะ รวมทั้งพร้อมร่วมพัฒนาทางเลือกเชิงนโยบายที่สร้างสมดุลระหว่างความรับผิดชอบในการใช้ทรัพยากร ความโปร่งใสที่ตรวจสอบได้ และความเป็นอิสระอันเป็นหัวใจสำคัญในการปฏิบัติหน้าที่ของสื่อสาธารณะ
ท้ายที่สุด ไม่ว่าโครงสร้างรายได้ของ ส.ส.ท. จะได้รับการพิจารณาให้เป็นรูปแบบใด ส.ส.ท.ขอยืนยันในหลักการอันเป็นรากฐานสำคัญว่าประชาชนต้องสามารถเชื่อมั่นได้อย่างสนิทใจว่าการปฏิบัติหน้าที่ของสื่อสาธารณะจะเป็นอิสระ ปราศจากการครอบงำของผู้ถืออำนาจรัฐ ผู้จัดสรรงบประมาณ หรือผลประโยชน์ทางการเมืองและเศรษฐกิจในยุคใดยุคหนึ่ง ทั้งนี้ เพราะสื่อสาธารณะเป็นสถาบันของสังคมที่มีประชาชนเป็นเจ้าของ และยึดประโยชน์สาธารณะเป็นหัวใจสำคัญในการปฏิบัติหน้าที่