รำลึก 2 ทศวรรษ คดี 'จดหมายเป็นหมัน'
ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด
ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด (4 สิงหาคม 2495-28 มีนาคม 2528) เป็นชาว ต.ดงแดง อ.จตุรพักตรพิมาน จ.ร้อยเอ็ด เขาเคยเป็นนักร้องประจำวงดนตรีหมอลำของดงแดง ก่อนออกเดินทางติดสอยห้อยตามวงหมอลำฉวีวรรณ ดำเนิน ผ่านการชักชวนแนะนำของ “เสน่ห์ มนต์อีสาน” ผู้มีศักดิ์เป็นน้า
ต่อมา รุ่ง โพธาราม เจ้าของเพลง “ลาสาวโพธาราม” ได้มาร่วมวงกับฉวีวรรณ ดำเนิน ทั้งเสน่ห์และรุ่ง เห็นแววของขวัญชัย จึงพาเขาไปฝากฝังกับก้อง กาจกำแหง หัวหน้าวงดนตรี นักแต่งเพลง และนักจัดรายการวิทยุชื่อดัง ขวัญชัยอยู่กับก้องกว่า 1 ปี แต่ก็ยังไม่ได้บันทึกเสียง
ประมาณปี 2519 ก้อง กาจกำแหง จะบันทึกเสียงเพลง “จดหมายเป็นหมัน” ในวงนั้นมีกฎว่านักร้องจะต้องจับสลากเสี่ยงดวง ว่าใครจะได้บันทึกเสียง ปรากฏว่านักร้องในวงชื่อ “หนุ่ม เมืองเหนือ” เป็นผู้จับสลากได้ แต่บันทึกออกมาแล้วร้องไม่ได้อย่างใจครูก้องและมนต์ เมืองเหนือ ผู้ควบคุมการบันทึกเสียง จึงลองให้ขวัญชัยร้องดู
ผลคือเพลงจดหมายเป็นหมันโด่งดังเป็นพลุแตกภายในไม่กี่เดือน
“ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด” เป็นดาวดวงใหม่ตั้งแต่นั้น
ยุครุ่งเรืองของขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด เขาเป็นหัวหน้าวงดนตรีที่มีนักร้องประจำวงอย่างพุ่มพวง ดวงจันทร์ ด้วยซ้ำไป
ก้อง กาจกำแหง
ก้อง กาจกำแหง (8 สิงหาคม 2484-11 เมษายน 2554) ชื่อจริง สนั่น เมินชมภู เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 8 สิงหาคม 2484 ที่บ้านหมี่ จ.ลพบุรี เป็นศิษย์หลวงพ่อพรหม วัดช่องแค จ.นครสวรรค์
ก้องเข้าวงการโดยได้ร้องเพลงประจำวงดนตรีดุริยางค์ทหารบก ชื่อวง “แม่เจ้าพระยา” ประมาณปี 2503-2505 ได้เข้ามาอยู่กับวงดนตรี พร ภิรมย์ ก่อนออกไปอยู่กับวง เพลิน พรหมแดน โดยใช้ชื่อ ก้อง กำจาย แต่งเพลงให้เพลินหลายเพลง
ต่อมา ก้อง กำจาย เปลี่ยนชื่อเป็น ก้อง กาจกำแหง เขานับเป็นครูเพลงผู้มีฝีมือแห่งยุค ที่มีแต่งเองร้องเองก็หลายเพลง เช่น รักคนรถ คนไทยร้อยเปอร์เซ็นต์ ก่อนมาปั้น ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด จนโด่งดัง
นอกจากนี้ ก้องยังแต่งเพลงให้พุ่มพวง ดวงจันทร์ บันทึกเสียงโด่งดังหลายเพลง เช่น ทุ่งนางคอย ความรักเหมือนยาขม รวมทั้งเพลงตัวไกลใจเหงา ที่ถูกบันทึกเสียงมาก่อนแล้วโดยแวว มยุรา
ร่วงโรยและจากลา
ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด เป็นหัวหน้าวงอยู่ระยะหนึ่งก่อนชะตาพลิกผัน พุ่มพวงกลายเป็นราชินีลูกทุ่ง ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด จากเคยเป็นหัวหน้าวง เขากลับมาเป็นลูกวงของพุ่มพวง ดวงจันทร์ ก่อนลาเวทีไปตลอดกาล
28 มีนาคม 2528 ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด ในวัย 33 ปี จากโลกนี้ไปด้วยโรคเรื้อรัง ทั้งพิษสุรา มาลาเรียขึ้นสมอง และเลือดบวก
ก่อนตาย ขวัญชัยเตรียมเดินทางสายใต้ไปกับวงดนตรีพุ่มพวง ดวงจันทร์ เขามารอรถบัสวงดนตรีที่หน้าซอยบุปผาสวรรค์ ก่อนเป็นลมฟุบลง ใครๆ คิดว่าเขาฟุบเพราะเมาเหล้า เขาถูกนำส่งโรงพยาบาลศิริราช
แล้วขวัญชัยก็สิ้นใจ
มิตรภาพเป็นหมัน
ทีมงานที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของ ขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด คือ ก้อง กาจกำแหง มนต์ เมืองเหนือ และ บรรจง มนต์ไพร วันเวลาผ่านไป จาก พ.ศ.2519 คนที่เคยร่วมอยู่เบื้องหลังความสำเร็จของเพลงนี้ อย่าง ก้อง กาจกำแหง และมนต์ เมืองเหนือ ก็กลับกลายมาอยู่ในสภาพมิตรภาพเป็นหมัน อย่างไม่น่าเป็นไปได้
เกิดคดีฟ้องร้องกันเรื่องลิขสิทธิ์มาสเตอร์เพลง จดหมายเป็นหมัน กระทั่งปี 2552 ศาลยกฟ้องมนต์ เมืองเหนือ หลังจากฟ้องร้องกันมาตั้งแต่ปี 2546 ระหว่าง ก้อง กาจกำแหง ที่ยื่นฟ้อง บริษัทแม่ไม้เพลงไทย กับ มนต์ เมืองเหนือ ในข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์เพลงจดหมายเป็นหมัน ซึ่งทั้งหมดร่วมปลุกปั้นกันมานั่นเอง
เฉลียว ฉิมมา หรือ มนต์ เมืองเหนือ เคยให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนเปิดใจถึงที่มาของการทำเพลงในครั้งนั้น หลังจากศาลมีคำสั่งยกฟ้องว่า
“เรารู้จักกันมาก่อน รักใคร่นับถือ ทำมาหากินด้วยกันมา เขานึกว่าเพลงที่เขาอัดเสียงที่เขาแต่ง เขานึกว่าเป็นของเขา ความจริงแล้ว แม้เพลงยังเป็นของครูก้องเขา แต่ส่วนของดนตรีที่มีการลงทุนอัดแผ่นเป็นของผม มาสเตอร์เทปค่าห้องอัดเป็นของผม เริ่มเดิมทีมันเป็นแผ่นเสียง ครั้งแรกครูก้องกับผมคุยกัน ตอนนั้นเขาเป็นนักจัดรายการอยู่กับพร พรนารายณ์ และเล่นดนตรี ตอนนั้นผมทำเพลงมาตลอด วันหนึ่งก้องอยากอัดแผ่นเสียง ผมเลยนำเขามาอัดแผ่นเสียงเพลง ‘รักกับคนรถ’ รู้สึกว่าดีแล้ว เขาก็นำนักร้องอีกคนมาอัดแผ่นเสียงให้ผมคือ น้ำอ้อย พรวิเชียร เพลง ‘รอวันทหารกลับ’ บันทึกเสียงกันที่กมลสุโกศล ครูก้องนำเพลงมา ผมก็ลงทุนดนตรีกับห้องอัดเหมือนเดิม เพลงก็ประสบผลสำเร็จพอสมควร ผมเลยเอาเพลง ‘รักกับคนรถ’ ประกบกับเพลง ‘รอวันทหารกลับ’ เป็น 2 เพลงโดยผมลงทุน ผมก็นำเพลงไปให้นักจัดรายการเปิด ได้แผ่นหน้าขาวๆ มา 100 แผ่นไปแจกตามสถานีวิทยุ” (https://www.komchadluek.net/entertainment/35307, 2 พฤศจิกายน 2552)
นักปั้นชาวพิจิตร เล่าถึงจุดเริ่มต้นของการร่วมงานกับก้อง กาจกำแหง ซึ่งทั้ง 2 เพลงได้รับความนิยมจนทั้ง 2 คนตกลงทำเพลงร่วมกันอีกคือเพลง “คนไทยร้อยเปอร์เซ็นต์” โดยก้องเป็นผู้หาเพลง และมนต์ลงทุนเรื่องดนตรีกับห้องอัดเช่นเดิม
“สุดท้ายผมก็มาอัดให้ครูก้องอีกเพลงชื่อ คนไทยร้อยเปอร์เซ็นต์ เริ่มติดตลาดก้องเขาก็เลยตั้งวง เพลงหนึ่งก็ 300-500 บ้าง เพื่อนฝูงกัน ผมก็ไปกราบตามสถานีวิทยุทั่วประเทศ ทำแล้วก็เอาไปโฆษณา แล้วมาขายตามสะพานเหล็ก ได้บ้างไม่ได้บ้าง ตอนนั้นจำได้ว่าแผ่นละ 7 บาท มาขาย 10 บาท ผมได้กำไร 3 บาทต่อ 1 แผ่น…”
จดหมายเป็นหมัน
นอกจากนี้ มนต์ เมืองเหนือ ยังเล่าถึงที่มาของเพลงจดหมายเป็นหมัน ซึ่งถูกขับร้องโดยขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด โดยข้อมูลตรงนี้จะแตกต่างจากข้อมูลที่เผยแพร่ทั่วไปพอสมควร
กล่าวคือ เหตุที่ขวัญชัยจับพลัดจับผลูได้บันทึกเสียงนี้ เนื่องว่า เดิมทีครูก้องวางแผนจะทำเพลงให้กับนักร้องชื่อ ดวงใจ สุริยา จึงได้นัดหมายกับมนต์ เมืองเหนือ ที่ห้องอัด
แต่ปรากฏว่า ดวงใจ สุริยา มาสายหลายชั่วโมงจนนักดนตรีเริ่มบ่น ก้อง กาจกำแหง จึงเสนอขวัญชัย หรืออ๊อด เด็กเดินแผ่นเสียงของก้อง กาจกำแหง เป็นผู้บันทึกเสียงเพลงนี้แทน โดยอัดไปสองรอบก็ใช้ได้
แต่มนต์ เมืองเหนือ เห็นว่าหากมีคนเขียนจดหมายขอเพลงนี้ไปทางสถานีวิทยุ คงจะเขียนตอนย่ำรุ่ง ซึ่งหากมีเสียงนกกาเหว่าจะได้อารมณ์ความรู้สึก จึงต้องอัดกันอีกรอบ จนได้เพลงอมตะอย่างจดหมายเป็นหมัน เสียงร้องของขวัญชัย เพชรร้อยเอ็ด ที่มีเสียงนกกาเหว่าประกอบไปตลอดเพลงอย่างที่คุ้นหูมาจนทุกวันนี้
สำหรับมนต์ เมืองเหนือ คู่กรณีของก้อง กาจกำแหง จากไปเมื่อเช้าวันศุกร์ที่ 2 ตุลาคม 2558 ด้วยโรคหัวใจ ก่อนเสียชีวิตเขาเคยสร้างตำนาน ปั้น น้ำผึ้ง เมืองสุพรรณ เป็นพุ่มพวง ดวงจันทร์ ราชินีลูกทุ่ง
โลกของมนต์ เมืองเหนือ มีหลายด้าน ด้านหนึ่ง มนต์ เมืองเหนือ เคยเล่นการเมือง เขาเคยเป็นสมาชิกสภาจังหวัดพิจิตร เขตอำเภอทับคล้อ ซึ่งเป็นพื้นที่เดียวกับ นายภูดิท อินสุวรรณ์ พรรคเพื่อไทย ที่พ่ายแพ้ในการเลือกตั้งใหญ่ ให้กับนายวินัย ภัทรประสิทธิ์ จากพรรคภูมิใจไทย บ้านใหญ่เมืองชาละวัน เมื่อ 14 พฤษภาคม 2566
คดี “จดหมายเป็นหมัน” จากแรกเริ่มเมื่อปี 2546 นับเนื่องผ่านกาลเวลามาแล้ว 20 ปี และย่ำย่างสู่ทศวรรษที่ 3 ในปี 2567 ผู้เกี่ยวข้องล้มหายตายจาก คดีความจบลง แต่ผู้เขียนเชื่อว่า เสียงเพลง “จดหมายเป็นหมัน” จะยังคงอยู่คู่คนไทย ตราบนานเท่านาน
https://twitter.com/matichonweekly/status/1552197630306177024
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : รำลึก 2 ทศวรรษ คดี ‘จดหมายเป็นหมัน’
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichonweekly.com