สำรวจ 'วัดโคกพระยา' สถานที่สำเร็จโทษ 'เจ้าพระองค์ดำ' ด้วยท่อนจันทน์

สำรวจ ‘วัดโคกพระยา’ สถานที่สำเร็จโทษ ‘เจ้าพระองค์ดำ’ ด้วยท่อนจันทน์

ในละครพรหมลิขิต เมื่อคืนวันที่ 6 พฤศจิกายนที่ผ่านมา มีการกล่าวถึง “วัดโคกพระยา” ซึ่งจะเป็นสถานที่สำเร็จโทษ “เจ้าพระองค์ดำ” พระราชโอรส สมเด็จพระเพทราชา ที่รับบทโดย “เอ พศิน” ที่จะถูก “สมเด็จพระเจ้าท้ายสระ” ผู้เป็นหลาน สั่งสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ เหตุเพราะทรงประพฤติตนโดยไม่เกรงกลัวพระราชอาชญา

• ‘กบฏเจ้าพระองค์ดำ’ คิดคดทรยศ วางแผนฆ่าหลาน ชะตากรรมสุดท้ายถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์
• เผยหลักฐาน ‘จอร์จ ฟอลคอน’ ไม่ได้เสียชีวิตเพราะภารกิจ ‘พระเจ้าท้ายสระ’ แต่มีชีวิตสงบสุขจนบั้นปลาย
• รอมแพง เผยหลักฐานชั้นต้น ยืนยัน ‘จอร์จ ฟอลคอน’ ตายสมัย ‘พระเจ้าท้ายสระ’ ขึ้นครองราชย์

โดยศิลปวัฒนธรรม ได้เผยแพร่บทความเกี่ยวกับ “วัดโคกพระยา” เอาไว้ว่า วัดโคกพระยา ตั้งอยู่นอกเกาะเมืองศรีอยุธยา ด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือของวัดหน้าพระเมรุ สันนิษฐานว่า คาดว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนต้นหรือก่อนหน้านั้น เพราะปรากฏหลักฐานในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาว่า ใน พ.ศ.1925 สมเด็จพระราเมศวร พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าอู่ทอง ซึ่งถูกส่งไปครองเมืองลพบุรี ได้เสด็จยกกองทัพมาทำรัฐประหาร ยึดอำนาจจากสมเด็จพระเจ้าทองลัน ซึ่งขึ้นครองราชย์ได้เพียง 7 วัน

เมื่อก่อการสำเร็จแล้ว ก็โปรดให้นำสมเด็จพระเจ้าทองลันไป “สำเร็จโทษ” ที่วัดโคกพระยา และนับเป็นกษัตริย์องค์แรกในประวัติศาสตร์ที่ถูกลงโทษด้วย “ท่อนจันทน์” ตามราชประเพณี

ต่อมาเมื่อมีการประหารชีวิตพระเจ้าแผ่นดิน หรือเชื้อพระวงศ์ครั้งใด วัดโคกพระยาก็จะถูกระบุว่าเป็นสถานที่ที่ใช้สำเร็จโทษทุกครั้งไป

เท่าที่ปรากฏหลักฐานในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา มีพระเจ้าแผ่นดินและเจ้านายเชื้อพระวงศ์ถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ตามราชประเพณี ที่วัดโคกพระยาแห่งนี้รวม 5 พระองค์ และยังมีเจ้านายอีก 6 พระองค์ ที่ถูกสำเร็จโทษมาจากที่อื่น แล้วนำพระศพมาฝังไว้ที่วัดนี้ ซึ่งความจริงน่าจะมีมากกว่านี้ เพราะการทำรัฐประหารผลัดแผ่นดินแต่ละครั้งย่อมหมายถึงชีวิตอีกหลายชีวิตของเจ้านายและเชื้อพระวงศ์ ที่ต้องพลอยรับเคราะห์กรรมถูกสำเร็จโทษไปด้วยในฐานะผู้แพ้

ปัจจุบันนักโบราณคดียังไม่พบร่องรอยหรือหลักฐาน ที่ชี้ชัดถึงจุดซึ่งเป็นที่ฝังพระศพของพระเจ้าแผ่นดินและเจ้านายที่เคราะห์ร้ายเหล่านั้น แต่หลักฐานจากจดหมายเหตุ วัน วลิต พ่อค้าชาวฮอลันดา ยืนยันไว้ชัดเจนว่า สถานที่ที่ใช้สำเร็จโทษตั้งอยู่นอกเกาะเมืองทางด้านทิศเหนือ ไม่ไกลจากพระราชวังหลวง ระหว่างวัดหน้าพระเมรุและวัดหัสดาวาส เยื้องไปทางด้านหลัง ซึ่งพิเคราะห์แล้วก็คือตำแหน่งที่ตั้งของวัดโคกพระยานั่นเอง

ปัจจุบันภายในบริเวณวัดได้รับการบูรณะปรับแต่งเป็นอย่างดี และมีการก่อฐานกำแพงแก้วล้อมรอบบริเวณไว้ เข้าใจว่ากรมศิลปากรคงทำขึ้นเพื่อป้องกันไม่ให้ชาวบ้านที่อาศัยอยู่รอบๆ บริเวณรุกล้ำเข้าไปในเขตโบราณสถาน

เมื่อพิเคราะห์จากลักษณะของเจดีย์ประธานทรงกลมหลังพระอุโบสถ ซึ่งหันด้านหน้าไปทางคลองสระบัว บ่งบอกว่าเป็นวัดที่สร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนต้นหรือก่อนหน้านั้น ทางด้านตะวันออกนอกกำแพงวัดมีพื้นของอาคารหลังหนึ่งตั้งอยู่ ดูไม่ออกว่าคือสิ่งก่อสร้างอะไร อาจเป็นวิหาร หรือศาลาก็สุดจะคาดเดา แต่จุดที่น่าสนใจแห่งหนึ่งคือ บริเวณที่ชาวบ้านชี้ให้ดูว่า เคยมีต้นจันทน์ขนาดใหญ่อายุนับร้อยปีขึ้นอยู่ทางด้านตะวันตกของพระอุโบสถ ค่อนไปทางแนวกำแพง

ต้นจันทน์อาจมีความเกี่ยวพันกับท่อนจันทน์และแดนสำเร็จโทษแห่งนี้หรือไม่ อย่างไร เป็นข้อที่น่าสังเกตอยู่เหมือนกัน