ชัวร์ก่อนแชร์: น้ำใบมะละกอ รักษาไข้เลือดออกได้ จริงหรือ?

28 มิถุนายน 2568
แปลและเรียบเรียงบทความ : อดิศร สุขสมอรรถ
ตรวจทานและพิสูจน์อักษร : คมส์ธนนท์ ศุขอัจจะสกุล

ข้อมูลน่าสงสัย :

มีข้อมูลเท็จเกี่ยวกับการระบาดของไข้เลือดออกเผยแพร่ทางสื่อสังคมออนไลน์ในต่างประเทศ เมื่อมีการอ้างสรรพคุณของการดื่มน้ำคั้นจากใบมะละกอ สามารถรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกจากไวรัสเดงกี่ได้ เนื่องจากใบมะละกอมีสารเพิ่มเกล็ดเลือด ช่วยในการรักษาไข้เลือดออกได้ผลใน 2 วัน

บทสรุป :

1.คุณสมบัติด้านการต้านเกล็ดเลือดต่ำ ทำให้น้ำคั้นจากใบมะละกอถูกนำมาใช้รักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกในหลายประเทศ
2.แต่งานวิจัยพบว่าประโยชน์ในการรักษาผู้ป่วยไม่ชัดเจน
3.ผู้เชี่ยวชาญไม่แนะนำใช้แทนการรักษาทางการแพทย์

FACT CHECK : ตรวจสอบข้อเท็จจริง :

ด้วยคุณสมบัติด้านการต้านเกล็ดเลือดต่ำ ทำให้น้ำคั้นจากใบมะละกอถูกนำมาใช้รักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกในประเทศที่พบการระบาดของไวรัสเดงกี่อย่างแพร่หลาย

แต่กระนั้น ประโยชน์โดยรวมของการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกยังไม่ชัดเจน และจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติม

งานวิจัยสนับสนุนน้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก

งานวิจัยปี 2011 ในประเทศปากีสถานพบว่า ใบมะละกอช่วยลดไข้ของผู้ป่วยไข้เลือดออก หลังพบว่าผู้ป่วยเพศชายวัย 45 ปี ดื่มน้ำคั้นใบมะละกอวันละ 2 ครั้งติดต่อกัน 5 วัน จนอาการป่วยทุเลาลง

งานวิจัยปี 2013 ในประเทศมาเลเซียพบว่า ในกลุ่มผู้ป่วยไข้เลือดออกจำนวน 228 ที่ดื่มน้ำสกัดจากใบมะละกอ พบว่ามีปริมาณของเกล็ดเลือดเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน

งานวิจัยเตือนการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก

แต่กระนั้น งานวิจัยปี 2016 ในประเทศอินเดีย ตีพิมพ์ทางวารสาร International Journal of Applied and Basic Medical Research พบว่า แม้สารสกัดจากใบมะละกอมีศักยภาพเพิ่มเกล็ดเลือดในผู้ป่วยไข้เลือดออก แต่การนำมาใช้เพื่อการรักษาจำเป็นต้องมีหลักฐานจากการทดลองขนาดใหญ่เพื่อยืนยันถึงประสิทธิผลที่แน่ชัดเสียก่อน

งานวิจัยต่อต้านการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก

งานวิจัยปี 2023 ในประเทศปากีสถาน ตีพิมพ์ทางวารสาร International Journal of Surgery: Global Health พบว่า แม้สารสกัดจากใบมะละกอจะมีคุณสมบัติต้านเกล็ดเลือดต่ำ ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น และลดอัตราการอักเสบในร่างกาย แต่กระนั้นที่ผ่านมายังไม่มีการศึกษาผลข้างเคียงจากการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก รวมถึงการเปรียบเทียบอัตราการรอดชีวิตของการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก

ขณะเดียวกัน ผลการศึกษาการใช้สารสกัดจากใบมะละกอกลับพบปัญหาสุขภาพในหนูทดลอง ทั้งปัญหาเกี่ยวกับตับและระบบสืบพันธุ์

โดยหนูเพศผู้มีปริมาณอสุจิลดลงและมีระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนลดลง ส่วนหนูเพศผู้มีอัตราการเป็นหมันเพิ่มขึ้นและมีอัตราการตายหลังคลอดมากขึ้น

ส่วนการสำรวจในมนุษย์พบว่า การดื่มน้ำคั้นใบมะละกอทำให้ผู้ดื่มบางรายมีอาการคลื่นไส้และอาเจียนมากขึ้น รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงอาการท้องร่วงมากขึ้น

ซึ่งการที่ผู้ป่วยไข้เลือดออกมีความเสี่ยงภาวะขาดน้ำอยู่ก่อนแล้ว การอาเจียนและอาการท้องร่วงจากการดื่มน้ำคั้นใบมะละกอจะยิ่งส่งผลเสียต่อผู้ป่วยไข้เลือดออกมากยิ่งขึ้น

ทีมวิจัยจึงแนะนำให้เลี่ยงการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก จนกว่าจะมีการศึกษาเพื่อยืนยันถึงประโยชน์ที่แน่ชัดกว่านี้ ทั้งเรื่องปริมาณและความเข้มข้นสำหรับใช้รักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก

ไม่ควรใช้แทนการรักษาทางการแพทย์

เมื่อปี 2020 ภกญ.ดร.ผกากรอง ขวัญข้าว หัวหน้าศูนย์หลักฐานเชิงประจักษ์ โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ให้ความเห็นต่อศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ในประเด็นดังกล่าว โดยอธิบายว่าแนวทางการใช้น้ำคั้นใบมะละกอรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกแพร่หลายในประเทศที่พบการแพร่ระบาดของไวรัสเดงกี่จำนวนมาก เช่น อินเดีย ศรีลังกา ปากีสถาน มาเลเซีย อินโดนีเซีย ซึ่งเป็นประเทศที่ระบบบริการสาธารณสุขเข้าถึงได้ยาก จึงนิยมใช้น้ำคั้นใบมะละกอซึ่งหาได้ง่ายมารักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก

แต่สำหรับเมืองไทยที่ระบบบริการสาธารณสุขเข้าถึงได้ง่ายกว่า ผู้ป่วยไข้เลือดออกไม่ควรดูแลตัวเอง แต่ควรไปรักษาที่สถานพยาบาลเท่านั้น เพราะเมื่อป่วยเป็นไข้เลือดออก อาการระยะแรกอาจไม่มาก แต่หากการดูแลไม่ดี หรือมีเชื้อในร่างกายมาก อาจมีการพัฒนาของโรคให้รุนแรงมากขึ้น และอาจจะเสียชีวิตได้ในทันที ฉะนั้น ถ้าประชาชนมัวแต่รักษาตัวเองอยู่แล้วไม่ได้ไปโรงพยาบาล ก็มีโอกาสทำให้เสียชีวิตได้

ข้อมูลอ้างอิง :

https://journals.lww.com/ijsgh/fulltext/2023/03010/therapeutic_potential_of_carica_papaya_leaf.9.aspx
https://verafiles.org/articles/vera-files-fact-check-fb-post-papaya-leaves-homemade-cure-de
https://www.dengue.com/8-myths-about-dengue-debunked-setting-facts-straight
https://www.youtube.com/watch?v=uyjLyJR0Noc&t=186s
https://today.line.me/th/v2/article/kEM9DZM