เผยตำแหน่งโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน'กล่องดวงใจ'อยู่ตรงไหนบ้าง?

กองทัพสหรัฐโจมตีไซต์โครงการนิวเคลียร์สามแห่งในอิหร่านในวันนี้ ได้แก่ นาตันซ์ อิสฟาฮาน และฟอร์โดที่เจาะลึกลงไปอยู่ใต้ภูเขา ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของโครงการนิวเคลียร์ของรัฐบาลเตหะราน ซึ่งอิหร่านระบุว่ามีไว้เพื่อวัตถุประสงค์ทางพลเรือนเท่านั้น

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐกล่าวว่าเครื่องบินของสหรัฐโจมตี "อย่างประสบความสำเร็จอย่างมาก" โดยอ้างว่าโรงงานเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์หลักของอิหร่าน "ถูกทำลายจนหมดสิ้นและสิ้นเชิง"

ทรัมป์กล่าวว่าเตหะรานจะต้องไม่ครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ และอิสราเอลซึ่งเป็นพันธมิตรก็อ้างว่าการโจมตีอิหร่านทำให้ความก้าวหน้าด้านอาวุธนิวเคลียร์ของประเทศล่าช้าไปหลายปี

อิหร่านปฏิเสธความทะเยอทะยานในการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์มาโดยตลอด และยังคงรักษาสิทธิในการพัฒนาโครงการนิวเคลียร์สำหรับพลเรือนไว้

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อิหร่านได้เร่งพัฒนาโครงการนิวเคลียร์อย่างมาก หลังจากข้อตกลงสำคัญกับมหาอำนาจโลกในการยับยั้งกิจกรรมนิวเคลียร์ของตนเพื่อแลกกับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรเริ่มคลี่คลายในปี 2561 เมื่อสหรัฐฯ ภายใต้การนำของทรัมป์ถอนตัวฝ่ายเดียว

เมื่อกลางเดือนพฤษภาคม อิหร่านประเมินว่าคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะทั้งหมดอยู่ที่ 9,247.6 กิโลกรัม หรือมากกว่าขีดจำกัดที่กำหนดไว้ในข้อตกลงปี 2558 ถึง 45 เท่า ตามรายงานล่าสุดของสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA)

ในคลังของอิหร่าน อิหร่านประเมินว่ามีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม 408.6 กิโลกรัม (901 ปอนด์) สูงถึง 60 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งห่างจาก 90 เปอร์เซ็นต์ที่จำเป็นสำหรับหัวรบนิวเคลียร์เพียงเล็กน้อย

ตามทฤษฎีแล้ว อิหร่านมีวัสดุที่ใกล้เคียงกับระดับอาวุธเพียงพอสำหรับทำระเบิดนิวเคลียร์ได้ประมาณ 10 ลูก หากปรับปรุงเพิ่มเติม ตามคำจำกัดความของ IAEA ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในกรุงเวียนนา

ด้านล่างนี้คือรายชื่อโรงงานนิวเคลียร์หลักของอิหร่าน ซึ่งอยู่ภายใต้การตรวจสอบเป็นประจำโดยหน่วยงานกำกับดูแลนิวเคลียร์ของสหประชาชาติ:

โรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียม
นาตันซ์ ซึ่งอยู่ห่างจากเตหะรานไปทางใต้ประมาณ 250 กิโลเมตร (150 ไมล์) เป็นโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมหลักของอิหร่านที่มีเชื้อเพลิงอัดแน่น ซึ่งถูกเปิดเผยครั้งแรกในปี 2002

นาตันซ์ดำเนินการเครื่องหมุนเหวี่ยงแบบคาสเคดเกือบ 70 เครื่องที่โรงงานเสริมสมรรถนะสองแห่ง โดยแห่งหนึ่งอยู่ใต้ดิน เครื่องหมุนเหวี่ยงแบบคาสเคดเป็นชุดเครื่องหมุนเหวี่ยง ซึ่งเป็นเครื่องจักรที่ใช้ในกระบวนการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม

ในเดือนเมษายน 2021 โรงงานดังกล่าวได้รับความเสียหายจากการโจมตี ซึ่งอิหร่านกล่าวว่าเป็นการก่อวินาศกรรมโดยอิสราเอล

อิสราเอลกล่าวว่าการโจมตีเมื่อไม่นานนี้ส่งผลกระทบต่อ "หัวใจสำคัญของโครงการเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์ของอิหร่าน" โดยกำหนดเป้าหมายที่โรงงานนิวเคลียร์ในนาตันซ์และนักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์

ราฟาเอล กรอสซี ผู้อำนวยการ IAEA ยืนยันว่าโรงงานนาตันซ์ "เป็นหนึ่งในเป้าหมาย"

ฟอร์โดอ โรงงานแห่งนี้สร้างขึ้นอย่างลับๆ โดยฝ่าฝืนมติของสหประชาชาติใต้ภูเขาใกล้กับเมืองกอม เมืองศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนาทางตอนกลางของประเทศ และได้รับการเปิดเผยต่อสาธารณชนเป็นครั้งแรกในปี 2552

ในตอนแรกโรงงานแห่งนี้ถูกอธิบายว่าเป็นโรงงาน "ฉุกเฉิน" ที่สร้างขึ้นใต้ดินเพื่อป้องกันการโจมตีทางอากาศ ต่อมาอิหร่านระบุว่าโรงงานแห่งนี้เป็นโรงงานเสริมสมรรถนะที่สามารถรองรับเครื่องหมุนเหวี่ยงได้ประมาณ 3,000 เครื่อง

ในปี 2566 มีการพบอนุภาคยูเรเนียมที่เสริมสมรรถนะสูงถึง 83.7% ที่โรงงานฟอร์โดพบ ซึ่งอิหร่านอ้างว่าเป็นผลผลิตจาก "ความผันผวนที่ไม่ได้ตั้งใจ" ในระหว่างกระบวนการเสริมสมรรถนะ

แต่ทรัมป์เรียกโรงงานแห่งนี้ว่า "โรงงานหลัก"

การแปลงยูเรเนียมและเครื่องปฏิกรณ์วิจัย
อิสฟาฮาน: ที่โรงงานแปลงยูเรเนียมในอิสฟาฮานในอิหร่านตอนกลาง ยูเรเนียมดิบที่ขุดได้จะถูกแปรรูปเป็นยูเรเนียมเตตระฟลูออไรด์ (UF4) จากนั้นจึงแปรรูปเป็นยูเรเนียมเฮกซะฟลูออไรด์ (UF6) ซึ่งเป็นก๊าซป้อนสำหรับเครื่องเหวี่ยง

โรงงานดังกล่าวได้รับการทดสอบในเชิงอุตสาหกรรมในปี 2004 หลังจากสร้างเสร็จ

ศูนย์ในอิสฟาฮานยังมีโรงงานผลิตเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ซึ่งเปิดดำเนินการในปี 2009 และผลิตเชื้อเพลิงที่มีสมรรถนะต่ำเพื่อใช้ในโรงไฟฟ้า

ในเดือนกรกฎาคม 2022 อิหร่านประกาศแผนการสร้างเครื่องปฏิกรณ์วิจัยแห่งใหม่ที่นั่น

อาคารสี่หลังของศูนย์ในอิสฟาฮานถูกอิสราเอลโจมตีตั้งแต่วันที่ 13 มิถุนายน รวมถึงโรงงานแปลงยูเรเนียม

อารัก นี่เป็นอีกโครงการหนึ่งที่ต้องจับตา แต่การทำงานในเครื่องปฏิกรณ์วิจัยน้ำหนักอารักที่ชานเมืองหมู่บ้านคอนดับ (ซึ่งเริ่มต้นขึ้นในปี 2000) ได้ถูกระงับภายใต้เงื่อนไขของข้อตกลงปี 2015

ในระหว่างนี้ อิหร่านได้แจ้ง IAEA เกี่ยวกับแผนการทดสอบเครื่องปฏิกรณ์ภายในปี 2026

เครื่องปฏิกรณ์วิจัยนี้ตั้งใจไว้อย่างเป็นทางการเพื่อผลิตพลูโตเนียมสำหรับการวิจัยทางการแพทย์ และในสถานที่ดังกล่าวยังมีโรงงานผลิตน้ำหนักด้วย

เตหะราน ที่เมืองหลวงของประเทศมีศูนย์วิจัยนิวเคลียร์เตหะราน เป็นที่ตั้งของเครื่องปฏิกรณ์ที่จัดหาโดยสหรัฐอเมริกาในปี 1967 (ในยุคที่สหรัฐฯ สนับสนุนรัฐบาลพระเจ้าชาห์ก่อนถูโ๕นล้มโดยการปฏิวัติอิสลาม) สำหรับการผลิตไอโซโทปรังสีทางการแพทย์

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์อิหร่านอยู่ที่ไหนบ้าง
บูเชอหร์ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์แห่งเดียวของอิหร่านในเมืองท่าบูเชอหร์ทางตอนใต้สร้างโดยรัสเซียและเริ่มดำเนินการด้วยกำลังการผลิตที่ต่ำกว่าในปี 2011 ก่อนที่จะเชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าแห่งชาติในปี 2012

รัสเซียยังคงจัดหาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ให้กับโรงไฟฟ้า ซึ่งยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของ IAEA

บริษัทเยอรมันเริ่มก่อสร้างโรงไฟฟ้าที่มีกำลังการผลิต 1,000 เมกะวัตต์ จนกระทั่งโครงการหยุดชะงักลงหลังการปฏิวัติอิสลามในปี 1979 ต่อมารัสเซียได้สร้างโรงไฟฟ้าดังกล่าวแล้วเสร็จ

ดาร์โควินและซิริก ที่นี่อิหร่านเริ่มก่อสร้างโรงไฟฟ้าขนาด 300 เมกะวัตต์ในดาร์โควิน ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศเมื่อปลายปี 2022

ในช่วงต้นปี 2024 อิหร่านยังได้เริ่มดำเนินการในซิริก ในช่องแคบฮอร์มุซอีกด้วย โรงไฟฟ้าใหม่ 4 แห่งที่มีกำลังการผลิตรวม 5,000 เมกะวัตต์

Agence France-Presse

Photo - Sémhur / Wikimedia Commons / CC-BY-SA-4.0, or Free Art License