ทำไมดาวอังคารถึงมีแสงออโรรา? NASA เผยความลับผ่านข้อมูลยาน MAVEN
แม้ว่านาซาจะสูญเสียการติดต่อกับยานเมเวน (MAVEN) ไปในเดือนธันวาคม 2568 และปิดฉากภารกิจลงอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2569 ที่ผ่านมา แต่ข้อมูลที่ยานลำนี้เก็บรวบรวมมาตลอดระยะเวลากว่าทศวรรษยังคงนำมาซึ่งการค้นพบอันน่าทึ่ง ล่าสุดนักวิทยาศาสตร์สามารถไขปริศนากลไกการเกิดแสงออโรรา (Aurora) บนดาวอังคารได้สำเร็จ ซึ่งช่วยเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับสภาพอากาศอวกาศของดาวเคราะสีแดงดวงนี้
ผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 โดยทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ (University of California, Berkeley) เผยว่า แสงออโรราบนดาวอังคารเกิดจากกระบวนการที่ เรียกว่า วัฏจักรดันจีย์ (Dungey Cycle) รูปแบบย่อส่วน ซึ่งเป็นกลไกพื้นฐานเดียวกับที่หมุนเวียนอนุภาคประจุไฟฟ้าจากดวงอาทิตย์เข้าสู่ชั้นบรรยากาศของ โลก โดยกลไกนี้ถูกค้นพบครั้งแรกบนโลกเมื่อ พ.ศ. 2504 เมื่อสายสนามแม่เหล็กจากลมสุริยะเข้าใกล้และเชื่อมต่อใหม่กับสนามแม่เหล็กโลก ส่งผลให้อิเล็กตรอนถูกเร่งความเร็วและพุ่งลงสู่ขั้วโลกจนเกิดเป็นปรากฏการณ์แสงเหนือแสงใต้
ความแตกต่างสำคัญคือดาวอังคารไม่มีสนามแม่เหล็กครอบคลุมทั่วทั้งดวงเหมือนโลก เนื่องจากกิจกรรมทางธรณีวิทยาบริเวณแก่นกลางดาวได้ดับลงไปเมื่อประมาณ 4,000 ล้านปีก่อน เหลือเพียงสนามแม่เหล็กเปลือกดาว (Crustal magnetic field) แบบเฉพาะจุดที่แฝงอยู่ในหินลาวาโบราณ ข้อมูลจากอุปกรณ์วัดสนามแม่เหล็ก เครื่องวิเคราะห์อิเล็กตรอนลมสุริยะ และเครื่องตรวจวัดไอออนบนยานเมเวน ชี้ให้เห็นว่าวัฏจักรดันจีย์จิ๋วนี้เกิดขึ้นในระดับพื้นที่ขนาดเล็ก ส่งผลให้เกิดแสงออโรราขนาดจิ๋วกระจายอยู่เฉพาะเหนือโซนสนามแม่เหล็กเปลือกดาวเหล่านั้น
การค้นพบครั้งนี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจปฏิสัมพันธ์ระหว่างสภาพอากาศอวกาศกับดาวอังคารได้อย่างลึกซึ้ง ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการเตรียมความพร้อมสำหรับภารกิจส่งหุ่นยนต์และมนุษย์ไปสำรวจในอนาคต ทั้งยังพิสูจน์ให้เห็นว่าปรากฏการณ์ทางฟิสิกส์อันซับซ้อนนี้เกิดขึ้นได้ทั้งในระดับใหญ่และระดับจิ๋ว และอาจเป็นแนวทางในการศึกษาวัตถุอื่นๆ ในระบบสุริยะต่อไป
ข้อมูลอ้างอิง: NASA/Nature
- NASA’s MAVEN Illuminates New Understanding of Auroras at Mars