กฤช เหลือลมัย : คั่วแหนมหน่อไม้ ของดีชาวดงมะไฟ
คั่วแหนมหน่อไม้ ของดีชาวดงมะไฟ
ใครสนใจติดตามข่าวคราวการรวมตัวของชาวบ้านตำบลดงมะไฟ อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู เพื่อคัดค้านการทำเหมืองหินและโรงโม่หินในเขตผาฮวก ผายา ผาจันได กลุ่มเขาหินปูนอันอุดมสมบูรณ์ด้วยอาหารธรรมชาติ ทั้งยังเป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญร่วมวัฒนธรรมภูพระบาท มรดกโลกแห่งล่าสุดมาอย่างยาวนานร่วมสามสิบปี ย่อมต้องศรัทธาในจิตวิญญาณที่ผูกพันกับมาตุภูมิ นับถือ “ความรู้” ที่สั่งสมเรื่องราวท้องถิ่นมานานนับหลายชั่วอายุคน และคงร่วมยินดีต่อชัยชนะเมื่อปี พ.ศ.2563 ที่มีการประกาศยกเลิกประทานบัตร ยุติการทำเหมืองหินปูนในเขตนี้ลงอย่างเด็ดขาดนะครับ
ผู้คนที่ร่วมต่อสู้อย่างสันติวิธีเพื่อพิทักษ์ผืนดินมาตุภูมิ ย่อมมีความผูกพันกับพื้นที่ในฐานะมรดกที่จะส่งต่อยังคนรุ่นต่อไป กรณีของดงมะไฟ หนึ่งในเรื่องราวสำคัญ ก็คือ “อาหาร” ครับ
งาน “เทศกาลอาหารบ้านป่าดงมะไฟ” ที่จัดขึ้นในวันที่ 12-13 สิงหาคม พ.ศ.2567 ครบ 4 ปีการปิดเหมืองหิน อาจนับเป็นการเปิดบทสนทนากับผู้คนภายนอก ทั้งการอวดของดี ชวนลิ้มชิมอาหารพื้นถิ่นรสมือชาวบ้านอย่างแท้จริง ผมได้ไปร่วมงานมาทั้งสองวัน เรียกว่าทั้งอิ่มท้อง อิ่มเอมในความรู้เรื่องพืชผักพืชพันธุ์ไม้แดกสารพัดอย่างของที่นั่นอย่างชนิดพรรณนาไม่ถูกทีเดียว
พร้อมๆ ไปกับความเชื่อว่า บทสนทนาเรื่องอาหารบ้านๆ ของชาวบ้านดงมะไฟคงจะทำหน้าที่ช่วย “พัฒนาดงมะไฟให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว” ตามคำประกาศของชุมชน ผมพบว่า มีวัตถุดิบอย่างหนึ่ง นอกจากเห็ดป่าสารพัดชนิด พืชผักพื้นบ้านกว่า 50 อย่างในงาน ที่น่าสนใจมากๆ ก็คือ “แหนมหน่อไม้” ครับ มันมีวางขายเป็นขวดๆ ในงานด้วย เป็นของที่ชาวบ้านดงมะไฟทำจากหน่อไม้ป่า หน่อฮวก ที่หาได้มากในฤดูนี้
วิธีทำ เท่าที่สอบถามมา คือต้มหน่อไม้จนสุก แกะเปลือก สับซอยเป็นฝอยหนาๆ คั้นกับเกลือ กระเทียมสับ พริกสด เคล้าหนังหมูต้มซอยนิดหน่อย หมักแค่สามวัน ก็จะออกรสเปรี้ยว ลองนึกถึงหน่อไม้ที่ทำเป็นแหนมนะครับ รสชาติและกลิ่นประมาณนั้นแหละ ใครจะลองทำบ้างก็ไม่น่ายากหรอกครับ
เขาจะกินกับป่นกับแจ่ว อย่างป่นกบ ป่นปลา หรือน้ำพริกเผ็ดๆ ซดแกงอ่อมร้อนๆ สักถ้วย ก็อิ่มอร่อยไปได้หนึ่งมื้อ
ผมซื้อแหนมหน่อไม้ติดมือกลับบ้านมาด้วย และในที่สุดลงความเห็นกันว่า เราจะลองทำ “คั่วแหนมหน่อไม้” ด้วยเทคนิคที่แปลงจากครัวภาคเหนือดูสักกระทะหนึ่ง
แหนมหน่อไม้เมื่อได้ที่แล้ว จะไม่เหมือนหน่อไม้ดองเปรี้ยวนะครับ เพราะมันถูกต้มจนสุกแล้วจึงเอามาเข้ากระบวนการ ยังมีรสหน่อไม้ต้มประสมอยู่ นี่แหละทำให้มันยังคล้ายหน่อไม้ผัดไข่ตามสูตรปกติที่เราเคยทำกินกันทั่วๆ ไป
บางที “ความทรงจำ” แบบนี้แหละครับที่ทำให้คนบางคนกล้าลองกินอะไรใหม่ๆ ได้ เพราะมันเชื่อมโยงกับของที่เขารู้จักอยู่ก่อนแล้วนั่นเอง
ตั้งกระทะใส่น้ำมันหมูนิดหน่อยบนเตาไฟกลาง ใส่หอมแดงสับ กระเทียมสับลงเจียวพอหอม จึงใส่หน่อไม้ส้ม เอาตะหลิวคนแยกๆ นิดหน่อย ตอกไข่ไก่ลงยีๆ ให้เข้ากัน ก่อนจะปล่อยให้ด้านที่แนบกระทะสุกหอมก่อน ค่อยแซะพลิกเอาด้านบนคว่ำลงไปบ้าง ให้สุกเกรียมเท่าๆ กัน
ถ้าเอาตามรสลิ้นของผม ซึ่งบางครั้งก็อยากกินรสธรรมชาติของวัตถุดิบ จะไม่ต้องเติมน้ำปลาน้ำตาลอะไรเลยครับ รสที่เกิดจากการหมักหน่อไม้จะเจือจางพอดีๆ กับไข่ไก่ กับน้ำมัน และหอมกระเทียม จนเป็นรสที่พอดิบพอดีอยู่แล้ว สูตรนี้มันง่ายๆ แค่นี้จริงๆ ครับ หอมกลิ่นเปรี้ยวอ่อนๆ ของแหนมหน่อไม้ ผมคิดว่ากินกับข้าวสวยร้อนๆ หรือข้าวนึ่งใหม่ๆ มีน้ำพริกข้นๆ อะไรสักถ้วย ก็พอควรแก่การแล้วแหละ
ท่ามกลางอาหารการกินในชีวิตประจำวันของเราๆ ท่านๆ ที่ผ่านการปรุงรสสารพัดอย่าง การ “เปิดโลก” ด้วยกับข้าวที่ประกอบสร้างจากวัตถุดิบธรรมชาติธรรมดาๆ ของชาวบ้านดงมะไฟ อาจทำให้เราเข้าใจถึงพลังขับดันในการมุ่งมั่นรักษาพื้นที่ของพวกเขา แม้กระทั่งต้องแลกมาด้วยความทุกข์ยาก กระทั่งชีวิตของผู้นำการประท้วงหลายคนที่ต้องถูกพรากไป ได้ดีขึ้นกว่าการอ่านข่าวสาร บทความ หรือสารคดีเรื่องใดๆ ก็ได้นะครับ
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : กฤช เหลือลมัย : คั่วแหนมหน่อไม้ ของดีชาวดงมะไฟ
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th