6 สัญญาณ เลือดออกหลังหมดประจำเดือน เสี่ยงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก
วันที่ 22 มิ.ย. 2569 หมอเจด นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ด้านสุขภาพ เลือดออกหลังหมดประจำเดือน สัญญาณมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก โดยระบุว่า ประจำเดือนหายไปเป็นปี อยู่ ๆ มีเลือดติดกางเกงในนิดเดียว หลายคนจะคิดว่า "คงไม่มีอะไร เดี๋ยวก็หยุด"
แต่หลังหมดประจำเดือนแล้ว เลือดไม่ควรกลับมาอีก ไม่ว่าจะเป็นเลือดสด คราบชมพู คราบน้ำตาล หรือออกแค่ครั้งเดียวก็ควรตรวจ เพราะมันอาจเป็นแค่ช่องคลอดแห้งก็ได้ แต่ก็อาจเป็นสัญญาณแรกของมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกเหมือนกัน
1. แบบไหนเรียกว่าเลือดออกหลังหมดประจำเดือน?
ถ้าประจำเดือนหยุดสนิทมาแล้วอย่างน้อย 12 เดือน แล้วมีเลือดออกอีก แบบนี้ถือว่าผิดปกติครับ ไม่ต้องรอให้ออกเยอะเหมือนประจำเดือน แค่เช็ดแล้วติดกระดาษ มีคราบสีน้ำตาล หรือมีเลือดหลังมีเพศสัมพันธ์ก็นับหมด บางคนบอกว่า "ออกครั้งเดียวเอง" แต่ปริมาณเลือดไม่ได้บอกว่าโรคเล็กหรือใหญ่ มะเร็งระยะแรกบางรายก็เริ่มจากเลือดเพียงเล็กน้อย
2. มีเลือดออกแล้วแปลว่าเป็นมะเร็งเลยไหม?
ยังไม่ใช่ครับ สาเหตุที่เจอบ่อยคือช่องคลอดหรือเยื่อบุโพรงมดลูกบางลงตามฮอร์โมน ติ่งเนื้อ แผลบริเวณปากมดลูก หรือผลจากฮอร์โมนและยาบางชนิด แต่ที่ผมไม่อยากให้เดาเอง เพราะมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกก็มาในอาการเดียวกัน จุดดีคือโรคนี้มักส่งสัญญาณตั้งแต่ระยะแรก ถ้ามาตรวจเร็ว โอกาสรักษาก็ดีกว่ารอจนมีอาการอื่นตามมา
3. ใครบ้างที่ต้องยิ่งระวัง?
ผมจะห่วงมากขึ้นถ้ามีน้ำหนักเกิน ไขมันหน้าท้องเยอะ เป็นเบาหวาน เคยมีประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มี PCOS ไม่เคยตั้งครรภ์ หมดประจำเดือนช้า หรือเคยใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนอย่างเดียวทั้งที่ยังมีมดลูกอยู่ เพราะเยื่อบุโพรงมดลูกอาจถูกกระตุ้นนานเกินไปครับ แต่ถึงไม่มีปัจจัยเหล่านี้ ถ้ามีเลือดออกหลังหมดประจำเดือนก็ยังต้องตรวจอยู่ดี อย่าใช้คำว่า “เราไม่มีความเสี่ยง” มาปลอบตัวเอง
4. ไปหาหมอแล้วต้องตรวจอะไร?
หมอจะถามก่อนว่าเลือดออกกี่ครั้ง ออกมากแค่ไหน ใช้ฮอร์โมนหรือยาละลายลิ่มเลือดอยู่ไหม แล้วตรวจภายในเพื่อดูว่าเลือดมาจากช่องคลอด ปากมดลูก หรือในโพรงมดลูกครับ การตรวจที่ใช้บ่อยคือ อัลตราซาวนด์ทางช่องคลอด เพื่อดูความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก ติ่งเนื้อ หรือก้อนผิดปกติ ถ้าผลยังน่าสงสัย หรือเลือดยังออกซ้ำ หมออาจต้องเก็บตัวอย่างเยื่อบุโพรงมดลูกไปตรวจ เพราะอัลตราซาวนด์บอกได้ว่าเยื่อบุหนาหรือผิดรูป แต่บอกไม่ได้ชัดว่าเป็นมะเร็งหรือไม่
5. เยื่อบุโพรงมดลูกหนาเท่าไรถึงต้องห่วง?
ในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือนที่มีเลือดออก ถ้าเยื่อบุโพรงมดลูกหนากว่า 4 มิลลิเมตร หมอมักต้องหาสาเหตุต่อมากขึ้นครับ แต่ผมไม่อยากให้จำเลข 4 มิลลิเมตรแล้วสรุปเองว่า ต่ำกว่านี้ปลอดภัยแน่นอน เพราะถ้าเลือดยังออกซ้ำ อัลตราซาวนด์เห็นไม่ชัด หรือมีความเสี่ยงสูง ก็ยังต้องตรวจต่ออยู่ดี
6. ถ้าตรวจเจอมะเร็ง รักษายังไง?
ถ้ามะเร็งยังอยู่เฉพาะในมดลูก การรักษาหลักมักเป็นการผ่าตัดเอามดลูก รังไข่ และท่อนำไข่ออก พร้อมดูว่ามีการกระจายไปต่อมน้ำเหลืองหรือไม่ครับ บางคนผ่าตัดแล้วจบ แต่บางรายอาจต้องฉายแสง ให้ยาเคมีบำบัด ฮอร์โมน หรือยารักษาเฉพาะทางเพิ่ม ขึ้นอยู่กับระยะและชนิดของเซลล์ สิ่งที่ผมอยากให้จำคือ เลือดออกหลังหมดประจำเดือนเป็นอาการที่มักเตือนเราได้ค่อนข้างเร็ว อย่าปล่อยโอกาสนี้ผ่านไป
อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที?
- เลือดออกมากจนผ้าอนามัยชุ่มเร็ว หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่
- หน้ามืด ใจสั่น ซีด เหนื่อย หรือเกือบเป็นลม
- ปวดท้องน้อยมาก มีไข้ หรือตกขาวมีกลิ่นผิดปกติ
- กินยาละลายลิ่มเลือดอยู่แล้วเลือดออกมาก แต่ห้ามหยุดยาเอง
ลดความเสี่ยงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกยังไง?
- คุมน้ำหนักและรอบเอว เพราะไขมันส่วนเกินทำให้ร่างกายมีเอสโตรเจนมากขึ้น
- คุมน้ำตาล ไม่ปล่อยให้เบาหวานและภาวะดื้อต่ออินซูลินค้างอยู่นาน
- ฮอร์โมนหลังหมดประจำเดือนต้องใช้ตามแผนของหมอ ไม่ซื้อกินหรือทาเอง
- ถ้ามีเลือดออกหลังหมดประจำเดือน ไปตรวจเลย ไม่ต้องรอรอบตรวจสุขภาพประจำปี
เลือดออกหลังหมดประจำเดือนไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งทุกคน แต่ไม่มีคำว่า "ออกนิดเดียวเลยไม่เป็นไร" ถ้าประจำเดือนหายไปเกิน 12 เดือนแล้วมีเลือดกลับมา แม้แค่ครั้งเดียว ไปตรวจให้รู้ว่าเลือดมาจากไหนดีกว่า ถ้าเป็นแค่ช่องคลอดแห้งหรือติ่งเนื้อก็รักษาได้ตรงจุด แต่ถ้าเป็นมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก การเจอเร็วมีผลกับการรักษามากจริง ๆ
ขอบคุณ FB : หมอเจด