ล้วงลึก โมจตาบา คาเมเนอี ผู้มีอิทธิพลการเมืองอิหร่าน สู่ผู้นำสูงสุดคนใหม่
ล้วงลึก โมจตาบา คาเมเนอี ผู้มีอิทธิพลการเมืองอิหร่าน ตัวเต็งผู้นำสูงสุดคนใหม่ กับเหตุผลที่ IRGC เลือกคนนี้
หลังจากสื่ออิหร่านรายงานว่า โมจตาบา คาเมเนอี บุตรชายของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ที่เสียชีวิตหลังถูกลอบสังหารโดยปฏิบัติการทางทหาร เมื่อ 28 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา จะขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดคนใหม่ของอิหร่าน แทนผู้เป็นบิดา
หลังกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ได้กดดันให้มีการแต่งตั้งผู้นำสูงสุดคนใหม่อย่างเร่งด่วน
การตัดสินใจครั้งนี้ ถือเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ของสาธารณรัฐอิสลาม โดยเป็นการถ่ายโอนอำนาจภายในครอบครัวเดียวกันเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่การปฏิวัติปี 1979
แล้ว โมจตาบา คาเมเนอี คือใคร?
โมจตาบา คาเมเนอี ถือเป็น 1 คนที่มีอิทธิพลมากที่สุดคนหนึ่งในระบบการปกครองของอิหร่าน แม้ว่าจะไม่ค่อยปรากฏตัวต่อสาธารณะ หรือดำรงตำแหน่งทางการเมืองอย่างเป็นทางการก็ตาม
เขาเกิดในปี 1969 ในเมืองมาชาด ประมาณ 10 ปี ก่อนปฏิวัติอิสลามในปี 1979 เขาเติบโตขึ้นมากับบิดา ที่ต่อต้านชาห์โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ในตอนที่เขายังเล็ก อาลี คาเมเนอี พ่อของเขา ถูกตำรวจลับของชาห์ หรือ SAVAK บุกเข้าไปในบ้านและทำร้าย หลังจากนั้น โมจตาบาและลูกคนอื่นๆ ก็ตื่นขึ้นมา และได้รับแจ้งว่าพ่อของพวกเขาไปพักผ่อน
หลังจากการล่มสลายของชาห์ ครอบครัวของคาเมเนอีได้ย้ายไปอยู่ที่เตหะราน เมืองหลวงของอิหร่าน จากนั้นคาเมเนอีผู้พ่อได้เข้าร่วมสงครามอิรักอิหร่าน ในปี 1989 บิดาของโมจตาบาก็ได้ขึ้นเป็นผู้นำสูงสุด ครอบครัวของเขาก็เข้าถึงเงินหลายพันล้านดอลลาร์ และ สินทรัพย์ทางธุรกิจที่กระจายอยู่ทั่วโบเนียด (มูลนิธิ) จำนวนมากของอิหร่าน ซึ่งได้รับเงินทุนจากอุตสาหกรรมของรัฐและความมั่งคั่งอื่นๆ ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นของชาห์
ด้านตัวของ โมจตาบา เอง เป็นเวลาหลายปีที่เขาทำงานอยู่ภายในสำนักงานผู้นำสูงสุด ทำหน้าที่เป็นผู้เฝ้ารักษาและผู้มีอำนาจในการเจรจาต่อรองรอบตัวบิดาของเขา ตำแหน่งของเขามันถูกเปรียบเทียบกับบทบาทของ อะห์มัด โคมัยนี บุตรชายของ รูฮอลลาห์ โคมัยนี ผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐอิสลาม ซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยคนสำคัญและคนสนิทในช่วงปีแรกๆ ของรัฐปฏิวัติ
นักวิเคราะห์กล่าวว่า โมจตาบา ค่อยๆ สร้างอิทธิพลไปทั่วสถาบันทางการเมือง ความมั่นคง และศาสนาของระบอบการปกครอง
ดร.เอริค แมนเดล ผู้อำนวยการเครือข่ายข้อมูลและการเมืองตะวันออกกลาง กล่าวกับ อิหร่านอินเตอร์เนชั่นแนลว่า โมจตาบาเป็นบุคคลสำคัญ แต่ก็ลึกลับในโครงสร้างอำนาจของเตหะรานมานานแล้ว
แมนเดลกล่าวว่า โมจตาบา บุตรชายของอดีตผู้นำอาลี คาเมเนอี ได้ปฏิบัติการอยู่เบื้องหลับมานานแล้ว โดยสร้างสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม และรวบรวมอิทธิพลภายในโครงสร้างอำนาจของระบอบการปกครอง โดยถูกมองว่าเป็น 1 ในผู้ริเริ่มการปราบปรามของระบอบการปกครอง
อาราช อาซิซี นักเขียนและนักวิเคราะห์อิหร่าน กล่าวกับอิหร่านอินเตอร์เนชั่นแนลว่า โมจตาบา เป็นศัตรูตัวฉกาจของขบวนการประชาธิปไตยมาอย่างน้อยตั้งแต่ปี 2009 เมื่อมีข่าวลือว่าเขามีส่วนร่วมในการวางแผนปราบปราม นอกจากนี้ เขายังเป็นที่ชื่นชอบของกลุ่มคนบางกลุ่มในรัฐบาล เช่น กลุ่มที่ใกล้ชิดกับโมฮัมหมัด-บาเกอร์ กาลีบาฟ ผู้ซึ่งทะเยอทะยานที่จะเป็นผู้นำที่ทรงอำนาจของอิหร่าน
ใกล้ชิดกับหน่วยงานความมั่นคงอิหร่าน
แหล่งที่มาสำคัญของอิทธิพลของโมจตาบาอยู่ใกล้ชิดกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ในช่วงสงครามอิหร่าน-อิรัก ในทศวรรษ 1980 นั้น โมจตาบาประจำการอยู่ในกองพันฮาบิบ ซึ่งเป็นหน่วยที่ประกอบไปด้วยอาสาสมัครที่เป็นส่วนเชื่อมโยงกับเครือข่ายปฏิวัติที่กำลังก่อตัวขึ้นของสาธารณรัฐอิสลาม
กองพันนี้ปฏิบัติการภายใต้กองกำลังที่เชื่อมโยงกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน และมีส่วนร่วมในสมรภูมิสำคัญหลายแห่งของสงคราม
การรับราชการในกองพันฮาบิบ มีความสำคัญยิ่งสำหรับเขา ทหารหลายคนที่ร่วมรบเคียงข้างเขาในเวลาต่อมาได้ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งสูงในหน่วยงานด้านความมั่นคงและข่าวกรองของอิหร่าน รวมถึงบุคคลสำคัญหลายคนที่ต่อมาได้เป็นผู้นำส่วนต่างๆ ที่รับผิดชอบในการปกป้องระบอบการปกครอง
เป็นที่เชื่อกันอย่างกว้างขวางว่า ความสัมพันธ์ในช่วงสงครามเหล่านั้น ช่วยให้เขาสร้างสายสัมพันธ์ที่ยั่งยืนภายในหน่วยงานความมั่นคงที่ทรงอิทธิพลของอิหร่าน โดยตลอดหลายปีที่ผ่านมา บุคคลฝ่ายตรงข้ามและคู่แข่งทางการเมืองได้กล่าวหาโมจตาบาว่า มีบทบาทในการกำหนดผลการเลือกตั้ง และประสานงานการปราบปรามผู้เห็นต่าง
โดยมีข้อกล่าวหาว่า โมจตาบา ให้การสนับสนุนอยู่เบื้องหลังในการเลือกตั้งประธานาธิบดีมาห์มูด อาห์มาดิเนจาด ในปี 2005 และการเลือกตั้งอีกครั้งในปี 2009 ซึ่งเป็นต้นเหตุของการประท้วง
มาห์ดี คาร์รูบี ผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 2005 และ 2009 ประณามเขาว่าเป็น “ลูกชายของเจ้านาย” และกล่าวหาว่าเขาแทรกแซงการเลือกตั้งทั้ง 2 ครั้ง
ทำไม IRGC จึงสนับสนุนเขา
กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) มีสิ่งที่ต้องการ 2 อย่าง คือ การควบคุม และความชอบธรรม
การควบคุมก็คือ รักษาระบบบังคับบัญชาให้คงอยู่ ป้องกันความแตกแยกในระดับสูง หยุดยั้งการแย่งชิงอำนาจ ในวิกฤตการณ์นี้ สิ่งสำคัญอันดับแรกก็คือ เสถียรภาพภายใน ส่วนความชอบธรรมนั้น หมายถึงความชอบธรรมภายในรากฐานหลักของระบอบการปกครอง ได้แก่ นักการเมืองสายแข็ง สถาบันความมั่นคง และเครือข่ายผู้ภักดี โมจตาบา จึงมีสิ่งที่คนอื่นไม่มี เขาสามารถอ้างความต่อเนื่องโดยตรงจากคาเมเนอี และฐานเสียงหลักก็ยอมรับเขาได้โดยไม่รู้สึกว่าระบบพังทลาย
โมจตาบา มีสายสัมพันธ์ยาวนานกับ IRGC มานานหลายทศวรรษ เขาเป็นบุคคลสำคัญที่เป็นตัวกลางระหว่างบิดากับผู้นำ IRGC ซึ่งทำให้เขามีสถานะพิเศษ
เขายังบริหารสำนักงานผู้นำสูงสุด หรือเบต (Beit) อย่างมีประสิทธิภาพมาอย่างน้อย 2 ทศวรรษ และได้รับการมองว่าเป็นคนที่สนิทที่สุดของ อาลี คาเมเนอี เบตไม่ใช่แค่รัฐภายในรัฐ แต่เป็นแก่นของรัฐ ในทางปฏิบัติ รัฐบาลและประธานาธิบดีที่มาจากการเลือกตั้งของอิหร่านมีอำนาจที่แท้จริงน้อยมาก อำนาจจริงๆ อยู่ที่เบตมานานแล้ว เบตนั้นควบคุมความมั่นคง การเมือง และการเงิน
เป็นเหตุผลว่า ทำไมกลไกนี้จึงกำลังปกป้องตัวเอง และทำไมจึงไม่ต้องการให้คนนอกเข้ามาควบคุม
ข้อสงสัยคุณสมบัติทางศาสนา
รัฐธรรมนูญของอิหร่านกำหนดให้ผู้นำสูงสุดต้องมีความรู้ลึกซึ้งในหลักกฎหมายอิสลาม และได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้มีอำนาจทางศาสนาระดับสูง
อย่างไรก็ตาม โมจตาบา ไม่ได้ถูกมองว่าเป็น 1 ในผู้นำทางศาสนาที่มีตำแหน่งสูงสุดในอิหร่าน เขาศึกษาในโรงเรียนสอนศาสนาในเมืองกอม ภายใต้การดูแลของนักวิชาการอนุรักษนิยมที่มีชื่อเสียงหลายคน แต่ไม่ได้ดำรงตำแหน่ง อยาตอลเลาะห์ และไม่ใช่ มุจตาฮิด
มากไปกว่านั้น เขายังขาดประสบการณ์ด้านการบริหารและการจัดการ ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้ แต่อย่างไรก็ตาม ระบบการเมืองของอิหร่านก็แสดงให้เห็นถึงความยืดหยุ่นมาโดยตลอด เมื่อชนชั้นนำเห็นพ้องต้องกันเกี่ยวกับผู้สมัครคนใดคนหนึ่ง
การสืบทอดตำแหน่งที่ก่อให้เกิดข้อถกเถียง
การขึ้นดำรงตำแหน่งของโมจตาบามีแนวโน้มที่จะทำให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์มากขึ้นว่า สาธารณรัฐอิสลามที่ก่อตั้งขึ้นในฐานะระบบอิสลามปฏิวัติ กำลังพัฒนาไปสู่การปกครองแบบราชวงศ์
เป็นเวลาหลายปีแล้ว ที่การคาดเดาเกี่ยวกับการสืบทอดตำแหน่งของเขาถูกนำไปเปรียบเทียบกับระบอบกษัตริย์ สืบทอดทางสายเลือด
นี่จึงอาจเป็นช่วงเวลาสำคัญ ที่จะทำให้ผู้อยู่เบื้องหลังโครงสร้างอำนาจอิหร่าน ออกมาอยู่ช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ของประเทศ
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
เรียบเรียงจาก AP / Iran International
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ล้วงลึก โมจตาบา คาเมเนอี ผู้มีอิทธิพลการเมืองอิหร่าน สู่ผู้นำสูงสุดคนใหม่
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th