“จุดแดงจิ๋ว” ในช่วงเริ่มต้นของเอกภพ อาจไม่ใช่หลุมดำแต่คือดาวฤกษ์มวลอภิมหาศาลรุ่นแรก

กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ (James Webb Space Telescope) ค้นพบวัตถุสีแดงขนาดเล็กที่เรียกว่า "จุดแดงจิ๋ว" (Little Red Dots) กระจายอยู่ทั่วไปในเอกภพช่วง 2,000 ล้านปีแรกหลังบิกแบง (Big Bang) เดิมทีนักดาราศาสตร์สันนิษฐานว่าพวกมันคือหลุมดำมวลมหาศาลที่กำลังดูดกลืนสสารอย่างบ้าคลั่ง ทว่าผลการศึกษาล่าสุดจากศูนย์ฟิสิกส์ดาราศาสตร์ฮาร์วาร์ดและสมิธโซเนียน (CfA) เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 กลับเสนอแนวคิดที่ต่างออกไปว่า วัตถุเหล่านี้อาจเป็น "ดาวฤกษ์มวลอภิมหาศาล" (Supermassive Stars) รุ่นแรกของจักรวาลที่กำลังอยู่ในสภาวะเตรียมพังทลาย

เหตุผลที่นักวิจัยเริ่มสงสัยในทฤษฎีหลุมดำ เนื่องจากจุดแดงเหล่านี้ไม่มีการแผ่รังสีเอกซ์ (X-ray) ซึ่งเป็นรอยนิ้วมือสำคัญของหลุมดำที่กำลังกินสสาร และยังมีขนาดกะทัดรัดเกินกว่าจะเป็นกาแล็กซีปกติ ทีมวิจัยจึงสร้างแบบจำลองคอมพิวเตอร์ของดาวฤกษ์ประชากรกลุ่มที่ 3 (Population III stars) ที่มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์นับแสนถึงล้านเท่า พบว่าลักษณะทางกายภาพของดาวฤกษ์เหล่านี้ ทั้งความสว่างที่เข้มข้นและสเปกตรัมแสงรูปตัว V สามารถอธิบายลักษณะของจุดแดงจิ๋วได้อย่างแม่นยำ โดยแสงสีแดงนั้นอาจเกิดจากเปลือกก๊าซและฝุ่นที่ดาวพ่นออกมาห่อหุ้มตัวเองไว้ในช่วงท้ายของอายุขัย

หากทฤษฎีดาวฤกษ์มวลอภิมหาศาลเป็นจริง สิ่งที่กล้องเจมส์ เว็บบ์ กำลังจับภาพได้คือ "บรรพบุรุษ" ของหลุมดำมวลมหาศาลที่ประจำอยู่ใจกลางกาแล็กซีต่าง ๆ ในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม ดาวฤกษ์ขนาดยักษ์เหล่านี้จะมีอายุสั้นมากเพียงไม่กี่หมื่นปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สั้นมากในเชิงดาราศาสตร์ ทำให้เกิดข้อโต้แย้งว่าเหตุใดเราจึงพบจุดแดงจิ๋วเป็นจำนวนมากในเอกภพตอนต้น ซึ่งนักวิทยาศาสตร์คาดว่าการตรวจวัดสเปกตรัมในเชิงลึกเพื่อหาธาตุไนโตรเจน หรือการใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุประสิทธิภาพสูงในอนาคต จะเป็นตัวตัดสินว่าวัตถุเหล่านี้คือดาวฤกษ์ยักษ์ที่กำลังดับสูญหรือเป็นหลุมดำที่ซ่อนตัวอยู่หลังม่านฝุ่นกันแน่

การค้นพบนี้ไม่เพียงแต่ช่วยไขปริศนาวัตถุสีแดงในอวกาศลึก แต่ยังเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่จะอธิบายว่าหลุมดำขนาดมหึมาในจักรวาลก่อตัวขึ้นได้อย่างไรตั้งแต่ยุคกำเนิดเอกภพ ข้อมูลเหล่านี้กำลังท้าทายความเข้าใจเดิมเกี่ยวกับวิวัฒนาการของดวงดาวและกาแล็กซี และพิสูจน์ให้เห็นว่าจักรวาลในช่วงปฐมกาลนั้นเต็มไปด้วยวัตถุที่สุดโต่งเกินกว่าที่มนุษย์เคยจินตนาการไว้มากนัก โดยนักดาราศาสตร์ทั่วโลกกำลังเร่งวิเคราะห์ข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อยืนยันต้นตอที่แท้จริงของ "จุดแดงจิ๋ว" เหล่านี้ต่อไปในอนาคตอันใกล้

ข้อมูลอ้างอิง: Live Science

• Mysterious 'little red dots' discovered by James Webb telescope may be the first stars in the universe on the verge of collapse