'พีรวิชญ์' ชวนดู 3 'ช่องโหว่เลือกตั้ง' ปิดได้ด้วยนวัตกรรม ย้ำนวัตกรรมเลือกตั้งพัฒนาได้
พีรวิชญ์ ขันติศุข ผู้สมัคร สส. บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ระบุผ่านสื่อโซเชียลมีเดียวันนี้ (12 กุมภาพันธ์ 2569) ว่า เลือกตั้งทีไร…คาใจทุกที?
ชวนดู 3 จุด “ช่องโหว่” ที่เราปิดได้ด้วยนวัตกรรม!
ทุกครั้งที่มีการเลือกตั้ง คำถามที่ดังที่สุดไม่ใช่ “ใครชนะ” แต่กลับเป็น “บริสุทธิ์ยุติธรรมแค่ไหน?” ตั้งแต่ก่อนเริ่ม จนถึงวินาทีประกาศผล
วันนี้ผมอยากชวนทุกคนมาโฟกัสที่ “หน้างาน” ในวันลงคะแนนครับ เพราะมี 3 จุดสำคัญที่คนตั้งคำถามบ่อยที่สุด
1.การยืนยันตัวตน: ใครเป็นใคร กันสวมสิทธิ์ยังไง? ปัญหายืนยันตน สวมสิทธิ์ หรือเวียนเทียนลงคะแนน เป็นเรื่องที่ได้ยินซ้ำซาก
มาเลเซียและอินเดีย
เขามีวิธีการที่ง่ายแต่ได้ผลมาก คือการใช้ "Indelible Ink" หรือหมึกถาวรแต้มที่นิ้วครับ หมึกนี้ล้างไม่ออก 2-3 วัน (ต้องรอเซลล์ผิวลอกเอง) ทำให้ใครที่คิดจะเวียนเทียนจบเห่ทันที นี่คือหลักฐานที่ติดตัวเราแบบไม่ต้องพึ่งเทคโนโลยีซับซ้อน แต่ได้ผล
2.บัตรดี vs บัตรเสีย: ดุลยพินิจ หรือ มาตรฐาน?
เรื่องนี้น่าปวดหัวที่สุดครับ เพราะ “บัตรเสีย” ในไทยสูงกว่าค่าเฉลี่ยสากล สถิติชี้ว่าเรามักมีบัตรเสียเกิน 3% (ประมาณ 1.2 ล้านใบ = เก้าอี้ สส. ปาร์ตี้ลิสต์หายไป 3 คน) ยิ่งรอบล่าสุดบัตรสีชมพูเสียสูงถึง 4.5% และที่น่าสงสัยคือ บัตร 2 ใบ กาเหมือนกัน แต่ทำไมบัตรปาร์ตี้ลิสต์เสียมากกว่าแบบเขตถึง 3 แสนใบ? หรือเพราะเราพึ่งพา “ดุลยพินิจ” เจ้าหน้าที่มากเกินไป?
สิงคโปร์
ตัดปัญหา “กากบาทไก่เขี่ย” หรือการตีความเจตนา ด้วยการใช้ “X-Stamp” เป็นปากกากดปั๊มตรายางรูปกากบาท เป๊ะ ชัดเจน ไม่มีหมึกจาง (ELD เขาฝ่าดราม่าว่าเป็นหมึกล่องหนมาคอนเฟิร์มแล้ว) ลด Human Error ลดการใช้ดุลยพินิจได้มหาศาล
3.การนับคะแนน: ช้า พลาด หรือตั้งใจ? ไทยเรานับคะแนนช้า และบางหน่วยมีวิธีปฏิบัติแปลกๆ เช่น ซ้อนกระดาษทดคะแนนเปิดไปขีดเมื่อมีการขาน เสี่ยงต่อความผิดพลาดสุดๆ
ญี่ปุ่น
ที่นี่คือที่สุดของความใส่ใจ เขาใช้กระดาษเลือกตั้งที่ทำจากวัสดุพิเศษเรียกว่า “กระดาษยูโปะ (Yupo)” ความเจ๋งคือ เมื่อเราพับบัตรหย่อนลงหีบแล้ว “มันจะคลายตัวออกเองอัตโนมัติ” ทำให้เป็นแผ่นเรียบ! ช่วยให้เครื่องแยกบัตรนับคะแนนทำงานได้ไว อ่านชื่อที่เขียนด้วยลายมือได้แม่นยำ (แต่ก็ยังมีคนตรวจทานอีกรอบ เขตไหนคะแนนเฉียดกันมาก็เอามานับมือใหม่หมด) นี่คือนวัตกรรมที่ช่วยทั้งความเร็วและความโปร่งใส
นอกจากนี้การกำหนดจุดนับคะแนนของเขตที่ชัดเจน จัดให้มีคนดูและพื้นที่นับที่เป็นระเบียบ และเส้นทางการขนหีบที่ชัดเจนทำให้คำถามในเรื่องนี้ลดลง
นวัตกรรมเลือกตั้งพัฒนาได้ครับ ไม่ต้องรื้อทั้งระบบทันทีก็ได้ แต่เราเริ่มทำ Sandbox ทดลองเหมือนที่ญี่ปุ่นเริ่มใช้กระดาษยูโปะที่โอกินาว่าปี 2012 ก่อนขยายไปทั่วประเทศก็ได้ Human Error เกิดขึ้นได้ แต่ความจริงใจในการแก้ปัญหา และการนำเทคโนโลยีมาลดความเสี่ยง คือคำตอบที่จะเรียกคืนความเชื่อมั่นครับ