นักวิทย์ไขคำตอบวิวัฒนาการ ทำไมตัวเมียถึงเลือกคบตัวนี้ เป็นสาเหตุที่ตัวผู้ชอบทำตัวเหมือนกัน

งานวิจัยใหม่พยายามไขคำตอบการเลือกคู่ของผู้หญิงในสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่ไม่ใช่มนุษย์ เช่น ตัวเมียเลือกตัวผู้ที่มีลักษณะแบบนี้ยังไงบ้าง? ทำไมตัวผู้ถึงมีลักษณะที่หลากหลาย? หรือทำไมความชอบของผู้หญิงถึงเปลี่ยนไปตามกาลเวลา

ในการเลือกคู่ของสัตว์ชนิดอื่น ๆ ต่างก็เกี่ยวข้องกับลักษณะที่วิวัฒนาการขึ้นมา บางชนิดก็ไม่ได้ให้ความสำคัญเรื่องรูปร่างหน้าตา บางชนิดก็เลือกจากกลิ่น และบางชนิดก็เลือกจาก ‘ท่าเต้น’ สิ่งเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อดึงดูดเพศตรงข้ามและเพิ่มโอกาสในการมีคู่ครอง แม้จะไม่มีส่วนช่วยในการเอาชีวิตรอดเลยก็ตาม

ตัวอย่างที่ถูกยกมาเสมอคือ นกยูง ตัวผู้จะมีหางที่ยาว ลวดลายซับซ้อนและสวยงามสุดโดดเด่น ซึ่งตัวเมียจะเลือกตัวผู้ที่สวยที่สุด หางที่ยาวนี้ไม่ได้ช่วยให้นกยูงใช้ชีวิตง่ายขึ้นเลย อีกทั้งยังสะดุดตานักล่าอย่างมาก แต่มันก็แสดงให้ตัวเมียเห็นว่า ‘นี่เธอ เห็นหางฉันไหม? ยาวขนาดนี้ แต่ฉันก็ยังไม่โดนกิน ฉันเก่งใช่ไหมล่ะ?’ (ประมาณนั้น)

ลักษณะที่แสดงออกมาจากร่างกายภายนอกอาจบ่งบอกถึงพันธุกรรมที่ดีที่อยู่ภายใน เพราะเรามองเข้าไปใน DNA ไม่ได้ เราจึงต้องมองจากภายนอกได้เท่าที่ประสาทสัมผัสของเรารับรู้ สิ่งเหล่านี้ทำให้ทำเพศเมียวิวัฒนาการความจุกจิกขึ้นมา เพื่อที่จะดูว่ามีอะไรดี ๆ ในร่างกายตัวผู้บ้าง (เรื่องนี้มีให้เล่าอีกมากเกี่ยวกับมนุษย์ แต่ไว้โอกาสหน้านะ!)

แต่ไม่มีงานวิจัยไหนเลยสามารถอธิบายว่า ทำไมลักษณะในตัวผู้ถึงยังมีความหลากหลายแบบนี้? ถ้าตัวเมียชอบหางยาวงั้นทำไมตัวผู้ถึงไม่หางยาวให้หมด? แล้วทำไมความชอบของตัวเมียถึงเปลี่ยนไปตามกาลเวลา?

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยแห่งรัฐฟลอริดาจึงตั้งสมมติฐานขึ้นมาว่า ตัวเมียเลือกตัวผู้โดยเลียนแบบคนอื่น ด้วยการใช้การคำนวณทางคณิตศาสตร์และสถิติ พวกเขาเชื่อว่า ตัวเมียเลือกตัวผู้ที่มีลักษณะเหมือนตัวผู้ที่ถูกเลือกโดยตัวเมียที่มีประสบการณ์

ยกตัวอย่างง่าย ๆ เช่น นกตัวเมีย A (ที่เคยผ่านการมีแฟนมาแล้ว) เลือกนกตัวผู้ที่มีสีสันสดใส นกตัวเมีย B (ที่ยังไม่เคยมีแฟน) ก็จะเลือกตัวผู้ที่สีสันสดใสด้วยเหมือนกัน สิ่งนี้ทำให้เกิด ‘กระแส’ ชอบสีสันสดใสมากขึ้น ต่อมาทีมวิจัยคิดต่อไปว่า ถ้างั้นอะไรทำให้ตัวผู้มีความหลากลายล่ะ? คำตอบก็คือ ‘มันเริ่มน่าเบื่อ’

ตัวอย่างเดิม นก B (ที่ไม่เคยมีแฟน) เลือกตาม นก A จนทำให้ตัวผู้เหมือน ๆ กันหมดจนกลายเป็นว่าสีสันสดใสเป็นลักษณะที่มีเสน่ห์น้อยลง นกตัวเมียอื่น ๆ จึงเริ่มเลือกนกตัวผู้ที่มีลักษณะที่ไม่เหมือนตัวอื่น หรือพูดง่าย ๆ ว่าหายาก สิ่งนี้ส่งผลให้ความชอบของตัวเมียเปลี่ยนไปตามกาลเวลา และสร้างความหลากหลายให้กับตัวผู้

แต่ยังไงก็ตาม Emily DuVal หนึ่งในทีมวิจัยเน้นย้ำว่า คำตอบนี้ยังอยู่แค่ในกระดาษเท่านั้น ยังต้องรองานวิจัยภาคสนามจริง ๆ เพื่อยืนยันคำตอบ แต่มันก็เสนอแนวทางเกี่ยวกับวิวัฒนาการด้านการเลือกคู่ครองขึ้นมา และบางทีอาจรวมถึงมนุษย์ด้วย

“เราจะไม่รู้ว่าสิ่งนี้เกิดขึ้นในชีวิตจริงหรือไม่จนกว่านักวิทยาศาสตร์จะทำการศึกษาภาคสนาม แต่นี่เป็นทฤษฎีแรกของการเลือกคู่ที่อธิบายว่ารักษาความแปรปรวน(ความหลากลาย)ในกลุ่มประชากรได้อย่างไร” DuVal บอก

ที่มา

https://journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.1371/journal.pbio.3002269

https://www.sciencealert.com/female-animals-teach-each…

https://www.eurekalert.org/news-releases/1002598

https://uk.news.yahoo.com/female-animals-teach-other…

Photo : Florida State University/PLOS Biology