ความน่ากลัวของความสุขเร่งด่วนจาก ‘คลิปสั้น‘ งานวิจัยเผย เสพติดการดูคลิปสั้นและคอนเทนต์แบบเร็วๆ ไวๆ ส่งผลร้ายต่อกระบวนการคิดและสุขภาพจิตในระยะยาว
เมื่อเร็วๆ นี้ ผลการวิจัยชิ้นหนึ่งเปิดเผยว่า พฤติกรรมการเสพติดดูคลิปสั้น หรือ SFVs (Short-form videos) บนแพลตฟอร์มต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น TikTok, Reels หรือคลิป Shorts บน Youtube ต่างๆ ที่ถูกออกแบบมาให้สั้น ดูง่าย และทำให้รู้สึกอยากไถหน้าฟีดต่อไปเรื่อยๆ แบบไม่มีจุดหมาย อาจเสี่ยงทำให้เรายิ่งเสพติดคอนเทนต์แบบหนึบหนับ และอาการเสพติดนี้เองที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิต ไปจนถึงพฤติกรรม และคุณภาพชีวิตโดยรวมในระยะยาวได้มากกว่าที่คิด
งานวิจัยชิ้นนี้มีชื่อว่า Feeds, feelings, and focus: A systematic review and meta-analysis examining the cognitive and mental health correlates of short-form video use เผยแพร่ในวารสาร National Library of Medicine ทำการศึกษาผลกระทบจากพฤติกรรมการดูคลิปสั้นซึ่งได้รวบรวมจากงานวิจัย 71 ชิ้น โดยมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 98,299 คน จุดประสงค์ก็เพื่อดูว่าพฤติกรรมการดูคลิปสั้น ทั้งจากแพลตฟอร์มอย่าง TikTok, Reels และ Youtube Shorts ส่งผลต่อการรู้คิด ความสนใจ จนถึงความสามารถในการควบคุมและยับยั้งตนเอง (Inhibitory Control) ของผู้คนอย่างไร
จากการวิจัยพบว่า การดูคลิปสั้นนั้นเชื่อมโยงอย่างมีนัยยะสำคัญกับการทำงานของสมองและภาวะสุขภาพจิตที่ย่ำแย่ลง ซึ่งเกิดขึ้นมากโดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่น รวมถึงคนวัยผู้ใหญ่ตอนต้นที่เสพติดการดูคลิปสั้นผ่านแพลตฟอร์มต่างๆ ดังที่กล่าวมา
ผลกระทบต่อกระบวนการรู้คิดและการทำงานของสมอง
พฤตกรรมเสพติดดูคลิปสั้น หรือคอนเทนต์เร็วๆ บนโลกออนไลน์ที่ยิ่งกระตุ้นความสนใจเราได้สูงมากเท่าไร สมาธิที่เราจะจดจ่อกับอะไรได้นานๆ ก็จะยิ่งหดสั้นลง และเกิดสิ่งที่เรียกว่า Habituation คือพฤติกรรมที่เราจะหยุดตอบสนองต่อสิ่งเร้าเดิมๆ ลงไปเรื่อยๆ แม้จะยังได้รับการกระตุ้นอยู่ และ Desensitized ภาวะที่ทำให้ปฏิกิริยาการรับรู้ของเราลดลง ซึ่งทั้งหมดนี้จะส่งผลให้การอ่าน การแก้คิดปัญหา ความทรงจำ การคิดอย่างเป็นเหตุเป็นผล และการเรียนรู้อะไรที่ลึกซึ้งของเราลดลงตามไปด้วย
ผลกระทบถึงสุขภาพจิตและการใช้ชีวิตบนโลกออฟไลน์
ภาวะที่สมองถูกกระตุ้นโดยคอนเทนต์แบบเสพง่ายๆ เร็วๆ รวมถึงระบบอัลกอริธึมที่ยิ่งเอาใจเราด้วยการเสิร์ฟสิ่งที่เราสนใจมากขึ้นๆ แบบนี้ จะทำให้รู้สึกเหมือนได้รับ Reward จากระบบการทำงานของสารสื่อประสาทโดปามีน และการเลื่อนไถฟีดเพื่อหา ‘รางวัลใหม่ๆ’ ให้กับสมองอย่างไม่มีจุดสิ้นสุดไปเรื่อยๆ ของเราก็ยิ่งเป็นการสนับสนุนให้เกิดแพทเทิร์นของพฤติกรรมการไล่ล่าหา ‘ความสุขแบบเร่งด่วน’ ที่เรียกว่า 'Instant Gratification' ซึ่งอาจทำให้เรารู้สึกดี มีความสุขแบบชั่วครั้งชั่วคราว เหมือนได้ฮีลใจแบบไวๆ ในทันที
ทว่าในระยะยาว พอสมองเสพติดการถูกเร้าด้วยความพึงพอใจบ่อยๆ เร็วๆ เข้า ความอดทนของเราก็จะลดลง อีกทั้งยังส่งผลให้การควบคุมอารมณ์เป็นไปได้ยาก และการที่เราไม่สามารถควบคุมอารมณ์ ความคิด จากสิ่งที่เห็นจากการเสพคอนเทนต์เร็วๆ พวกนี้ได้ สุขภาพจิตของเราจะไม่ได้พักหรือซ่อมสร้างตัวเองเลย แพทเทิร์นเหล่านี้เองที่สามารถนำไปสู่ปัญหาสุขภาพจิตได้มากมาย ทั้งโรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล จนถึงภาวะความเครียด
นอกจากนั้น การที่เราเอ็นเกจกับคอนเทนต์บนโลกออนไลน์มากเกินไป ยังอาจส่งผลให้เกิดความยากลำบากต่อการจัดการอารมณ์ของตัวเอง การมีปฏิสัมพันธ์ต่อผู้คนหรือสิ่งต่างๆ ในโลกออฟไลน์ ทำให้ความพึงพอใจชีวิตในโลกจริงๆ ลดต่ำลง และทั้งหมดนี้สามารถนำมาสู่ภาวะเหงาและโดดเดี่ยวได้อีกด้วย
อ้างอิง
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41231585/
https://psycnet.apa.org/fulltext/2026-89350-001.html
บทความต้นฉบับได้ที่ : ความน่ากลัวของความสุขเร่งด่วนจาก ‘คลิปสั้น‘ งานวิจัยเผย เสพติดการดูคลิปสั้นและคอนเทนต์แบบเร็วๆ ไวๆ ส่งผลร้ายต่อกระบวนการคิดและสุขภาพจิตในระยะยาว
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ความน่ากลัวของความสุขเร่งด่วนจาก ‘คลิปสั้น‘ งานวิจัยเผย เสพติดการดูคลิปสั้นและคอนเทนต์แบบเร็วๆ ไวๆ ส่งผลร้ายต่อกระบวนการคิดและสุขภาพจิตในระยะยาว
- ภาคใต้เผชิญน้ำท่วมใหญ่ในรอบประวัติศาสตร์ ภัยพิบัติที่มีคนเสียชีวิต กระทบชีวิตผู้คนนับล้าน และควรถูกได้ยินได้ฟังมากกว่านี้
- MIRROR 50 : มาย-อาโป สองนักแสดงที่ไม่รับค่าตัวแม้แต่บาทเดียวเพื่อให้ Shine The Series เป็นซีรีส์เกย์ที่มีคุณภาพมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ และอยากส่งเสียงให้คนทำงานในกองถ่ายมี ‘คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น’
ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com