เกมภูมิรัฐศาสตร์โลกจะเปลี่ยน ถ้าโซมาลิแลนด์เป็นพันธมิตรทางยุทธศาสตร์กับอิสราเอล

การที่อิสราเอลรับรอง "โซมาลิแลนด์" ดินแดนที่แยกตัวออกไปจากประเทศโซมาเลียเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว สร้างความประหลาดใจให้กับประชาคมระหว่างประเทศ

การเคลื่อนไหวที่เป็นข้อถกเถียงนี้ สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ใหม่ของอิสราเอลที่มีต่อปรปักษ์โดยเฉพาะอิหร่าน ด้วยการให้อิสราเอลเข้าถึงทะเลแดงและอ่าวเอเดนได้อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน (เนื่องจากโซมาลิแลนด์ตั้งอยู่ปากทางเข้าทะเลแดง และอยู่ตรงข้ามกับเยเมนอันเป็นฐานที่มั่นของกลุ่มฮูษี พันธมิตรของอิหร่านที่โจมตีอิสราเอลมาโดยตลอด)

ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า การเคลื่อนไหวนี้อาจช่วยอิสราเอลในด้านการทหารต่อต้านสิ่งที่เรียกว่า "แกนแห่งการต่อต้าน" (Axis of Resistance) ของอิหร่านในตะวันออกกลาง ในขณะเดียวกันก็ทำให้แอฟริกาตะวันออกกลายเป็นสมรภูมิใหม่สำหรับการแข่งขันระหว่างสองประเทศ

นี่คือการ 'เปลี่ยนเกม'
การประกาศของอิสราเอลที่ว่ามองโซมาลิแลนด์เป็น "รัฐเอกราชและอธิปไตย" ถือเป็นครั้งแรกสำหรับสาธารณรัฐแห่งนี้ที่ประกาศตนเองซึ่งแยกตัวออกจากโซมาเลียในปี 1991

เดวิด คาลฟา นักวิจัยจากมูลนิธิ Jean-Jaures Foundation ในปารีสกล่าวว่า การประกาศดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากการหารือ "อย่างลับๆ โดยมี "มอสสาด" (Mossad หน่วยสืบราชการลับของอิสราเอล) เข้ามามีบทบาทกึ่งทางการทูต"

โซมาลิแลนด์มีความสำคัญทางภูมิศาสตร์การเมืองอย่างยิ่ง เนื่องจากสามารถเข้าถึงอ่าวเอเดนและช่องแคบบับเอลมันเดบได้โดยตรง ซึ่งเป็นหนึ่งในเส้นทางเดินเรือพาณิชย์ที่พลุกพล่านที่สุดในโลกที่เชื่อมต่อมหาสมุทรอินเดียกับทะเลแดงและคลองสุเอซ

นอกจากนี้ยังตั้งอยู่ใกล้กับกลุ่มกบฏฮูษีที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านในเยเมน ซึ่งโจมตีอิสราเอลซ้ำแล้วซ้ำเล่าตั้งแต่เริ่มสงครามกาซาที่จุดชนวนโดยการโจมตีของฮามาสเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2023

คัลฟาห์กล่าวว่า หากได้รับอนุญาตให้ประจำการในดินแดนโซมาลิแลนด์ กองทัพอิสราเอลจะสามารถปฏิบัติการด้วยเครื่องบินรบและโดรนสอดแนมเพื่อ "เฝ้าติดตามและโจมตีกลุ่มฮูษี" ได้

อาเชอร์ ลูบอตซกี จากสถาบันความสัมพันธ์อิสราเอล-แอฟริกา (Institute for Israeli-African Relations) ในเมืองเฮอร์ซลิยา ใกล้กับเทลอาวีฟ กล่าวว่า "ความเป็นไปได้ในการปฏิบัติการจากดินแดนโซมาลิแลนด์อาจเปลี่ยนเกม (ทางภูมิรัฐศาสตร์) ได้"

เขากล่าวว่า การเข้าถึงดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ "เนื่องจากรัฐในอ่าวเปอร์เซีย สหรัฐอเมริกา และอิสราเอล ต่างต่อสู้กับกลุ่มฮูษีในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาโดยไม่ได้รับผลลัพธ์ที่สำคัญใดๆ"

การเมืองระหว่างช่องแคบ
ด้วยที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ โซมาลิแลนด์จึงดึงดูดความสนใจจากชาตะวันตกมานานแล้ว

ครั้งหนึ่งดินแดนนี้เคยอยู่ภายใต้อิทธิพลของจักรวรรดิออตโตมัน ต่อมากลายเป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ซึ่งคงอยู่จนถึงปี 1960 เมื่อเข้าร่วมกับสาธารณรัฐโซมาเลีย

ต่อมาสหรัฐอเมริกาพิจารณาที่จะจัดตั้งฐานทัพทหารที่นั่นในทศวรรษ 1980

ในปี 1991 โซมาลิแลนด์ประกาศเอกราชจากโซมาเลียแต่เพียงฝ่ายเดียว

กว่าสองปีหลังจากการโจมตีของกลุ่มฮามาสเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม อิสราเอลกำลังส่งสัญญาณถึงความตั้งใจที่จะสร้าง "พันธมิตรต่อต้าน" อิหร่านตามแนวชายฝั่งของโซมาลิแลนด์ซึ่งมีเสถียรภาพทางการเมืองและเป็นมิตรกับตะวันตก

นั่นคือ "ทรัพย์สินที่หาได้ยากในภูมิภาคนี้" คาลฟาห์กล่าว

สำหรับซามิรา ไกด์ ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงจากสถาบันวิจัย Baqiis Insight ในกรุงโมกาดิชู ประเทศโซมาเลีย กล่าวว่าการรับรองโซมาลิแลนด์ของอิสราเอล "ตอกย้ำความกังวลว่าทะเลแดงและอ่าวเอเดนกำลังกลายเป็นพื้นที่ทางการเมืองที่มีการทหารมากกว่าจะเป็นเส้นทางการค้าที่เป็นกลาง"

เธอยังกล่าวอีกว่า การกระทำดังกล่าวยังเป็นตัวเร่ง "การเข้าไปพัวพันของแอฟริกาตะวันออกในความขัดแย้งของตะวันออกกลางในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา"

จับตาความขัดแย้งที่เพิ่มขึ้น
ความร่วมมือของโซมาลิแลนด์กับประเทศต่างๆ ในภูมิภาคนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ดำเนินการฐานทัพทหารในท่าเรือเบอร์เบราของภูมิภาคนี้ภายใต้ข้อตกลงที่ทำไว้ตั้งแต่ปี 2017 ขณะที่แหล่งข่าวอ้างว่าสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ซึ่งเป็นพันธมิตรของอิสราเอล อาจอำนวยความสะดวกให้อิสราเอลเข้าถึงสถานที่ดังกล่าวได้ นายคัลฟาห์กล่าว

เมื่อปีที่แล้ว โซมาลิแลนด์ยังได้เจรจากับเอธิโอเปีย (ซึ่งเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลและเป็นพันธมิตรของอิสราเอลอีกประเทศหนึ่ง) เพื่อสร้างท่าเรือบนชายฝั่งของตน

ดังนั้น การรับรองของอิสราเอลจึง "ดูเหมือนจะสอดคล้องกับพันธมิตรของอิสราเอล" โคลิน คลาร์ก ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยของศูนย์ Soufan Center ในนิวยอร์กกล่าว

"แอฟริกาตะวันออกเฉียงเหนือ เช่นเดียวกับภูมิภาคอื่นๆ ของทวีป ได้กลายเป็นสนามรบระหว่างสิ่งที่เรียกว่า 'มหาอำนาจระดับกลาง'"

นักวิเคราะห์ยังชี้ให้เห็นว่าพันธมิตรใหม่ของอิสราเอลในภูมิภาคนี้กำลังยิ่งทำให้การแข่งขันที่กำลังเติบโตระหว่างอิสราเอลและตุรกีทวีความรุนแรงขึ้น

ทั้งสองประเทศมีความขัดแย้งกันมาโดยตลอด เนื่องจากต่างฝ่ายต่างพยายามขยายอิทธิพลเหนือซีเรีย และตุรกีตั้งเป้าที่จะส่งกองกำลังไปยังฉนวนกาซาภายใต้กองกำลังรักษาสันติภาพระหว่างประเทศที่นำโดยสหรัฐฯ

อิสราเอลปฏิเสธความเป็นไปได้ดังกล่าวอย่างเด็ดขาด โดยเน้นย้ำถึงความสัมพันธ์ของตุรกีกับกลุ่มฮามาสซึ่งเป็นกลุ่มติดอาวุธอิสลาม

ตุรกีมีฐานที่มั่นในแอฟริกาตะวันออกเฉียงเหนือมานานแล้ว และมองโซมาเลียว่าเป็นเหมือน "ประเทศบริวาร" ลูบอตสกีกล่าว

ดังนั้น พันธมิตรของอิสราเอลกับโซมาลิแลนด์ที่อยู่ใกล้เคียงจึงพร้อมที่จะเปิดแนวรบใหม่แห่งการทำลายล้าง

ประธานาธิบดีเรเจป ไตยิป แอร์โดอันของตุรกีตอบโต้การรับรองทางการทูตของอิสราเอลต่อโซมาลิแลนด์ในวันอังคาร โดยกล่าวว่าตุรกีถือว่าการกระทำนั้น "ไม่ชอบด้วยกฎหมายและยอมรับไม่ได้"

Agence France-Presse

Photo - ชายคนหนึ่งถือธงชาติโซมาลิแลนด์อยู่หน้าอนุสรณ์สถานสงครามฮาร์เกอิซา ในเมืองฮาร์เกอิซา เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2024 เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2025 ประธานาธิบดีโซมาลิแลนด์แสดงความยินดีกับการประกาศของอิสราเอลที่ให้การรับรองสถานะรัฐของโซมาลิแลนด์ และกล่าวว่าการตัดสินใจครั้งนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของ "ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์" เขากล่าวว่า "นี่เป็นช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์ที่เรายินดีต้อนรับอย่างอบอุ่น… การรับรองสาธารณรัฐโซมาลิแลนด์ของนายกรัฐมนตรีแห่งรัฐอิสราเอล และยืนยันความพร้อมของโซมาลิแลนด์ที่จะเข้าร่วมข้อตกลงอับราฮัม" ซึ่งเป็นการปรับความสัมพันธ์กับอิสราเอลให้เป็นปกติ" อับดิราห์มาน โมฮาเหม็ด อับดุลลาฮี โพสต์บน X สำนักงานของนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู แห่งอิสราเอลกล่าวไว้ก่อนหน้านี้ว่า ประเทศอิสราเอลให้การรับรองโซมาลิแลนด์อย่างเป็นทางการ ซึ่งประกาศเอกราชจากโซมาเลียในปี 1991 ในฐานะ "รัฐอิสระและมีอำนาจอธิปไตย"