พบสัตว์ตัวใหม่ในอียิปต์ กลุ่มนักล่าตัวแรกหลังไดโนเสาร์ กินและล่าลิงเป็นอาหาร

ก่อนจะมีสิงโตและหมาป่า บาสเตโทดอนคือนักล่าขั้นสูงสุดเมื่อ 30 ล้านปีก่อน ในฟายุม อียิปต์ ที่ปัจจุบันเต็มไปด้วยทะเลทรายรกร้างว่างเปล่า แต่สถานที่แห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของป่าเขียวชอุ่มและนักล่าชั้นยอด

หลังจากไดโนเสาร์สูญพันธุ์เมื่อ 65 ล้านปีก่อน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมก็เริ่มค่อย ๆ เพิ่มประชากรและแตกแขนงกันไปหลายสายพันธุ์รวมถึงสัตว์ตระกูลแมวและสุนัขก็ได้พัฒนาขึ้น เมื่อพิจารณาตามเส้นทางวิวัฒนาการแล้ว สัตว์ตระกูลนี้ปรากฏตัวขึ้นครั้งแรกในฐานะสัตว์นักล่าที่มีขนาดเล็ก

โดยลูกหลายของเจ้าตัวเล็กเหล่านี้ค่อย ๆ เข้าไปเติมเต็มช่องว่างที่ขาดหายไปของไดโนเสาร์ และเมื่อพวกมันรับรู้ว่ายักษ์ใหญ่ได้หายไปแล้ว การเพิ่มขนาดร่างกายจึงไม่ใช่เรื่องอันตรายอีกต่อไป ตามรายงานใหม่ที่เผยแพร่บนวารสาร Journal of Vertebrate Paleontology นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบนักล่าตัวใหญ่ตัวแรกสุดที่รู้จักกันมาหลังยุคไดโนเสาร์

“การค้นพบบาสเตโทดอน (Bastetodon) ถือเป็นความสำคัญครั้งสำคัญในการทำความเข้าใจความหลากหลายทางวิวัฒนาของไฮเยโนดอนต์ และการกระจายพันธุ์ทั่วโลก” Shorouq Al-Ashqar หนึ่งในสมาชิกทีมที่ค้นพบกล่าว

“ไฮเยโนดอนตา (hyaenodonta) นั้นเป็นกลุ่มสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ตัวแรก แม้จะมีชื่อ ไฮเย- แต่ก็มันก็ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับไฮยีนาในปัจจุบันไปมากกว่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น ชื่อดังกล่าวนั้นมาจากฟันที่เป็นเอกลักษณ์ของมันซะมากกว่า โดยไฮเยโนดอนนั้นมีฟันคล้ายใบมีดระหว่างฟันกรามบนและล่าง

ฟันนี้โดดเด่นมากจนทำให้สมาชิกทีม Sallam Lab ที่กำลังสำรวจชั้นฟอสซิลอายุ 30 ล้านปีในแอ่งฟายุม ประเทศอียิปต์สะดุดตา อันที่จริงแล้วพวกเขากำลังจะออกจากสถานที่ขุดค้นนี้แล้วด้วยซ้ำ แต่เมื่อเห็นฟันโผล่ออกมาจากหิน ทีมวิจัยจึงทำการตรวจสอบเพิ่มเติมและแล้วกะโหลกศีรษะก็เผยโฉมออกมา

มันคือชิ้นส่วนของสายพันธุ์ใหม่และยังเป็นนักล่าชั้นสูงสายพันธุ์ใหม่ด้วย สัตว์ชนิดนี้ได้รับการตั้งชื่อตามเทพีแห่งการปกปป้อง ความสุข และสุขภาพของอียิปต์ว่า ‘Bastet’ และมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Bastetodon syrtos มันมีขนาดพอ ๆ กับเสือดาวในปัจจุบัน

“ทีมงานใช้เวลาหลายวันในการขุดค้นชั้นหินที่มีอายุกว่า 30 ล้านปีอย่างพิถีพิถัน” Al-Ashqar เล่า “ขณะที่เรากำลังจะสิ้นสุดการทำงาน สมาชิกในทีมคนใดคนหนึ่งก็สังเกตเห็นสิ่งที่น่าทึ่ง นั่นคือฟันขนาดใหญ่จำนวนหนึ่งที่โผล่ขึ้นมาจากพื้นดิน เสียงตะโกนอันน่าตื่นเต้นของเขาทำให้ทีมงานรวมตัวกัน”

“และนั่นถือเป็นจุดเริ่มต้นของการค้นพบอันน่าทึ่ง นั่นคือกะโหลกศีรษะของสัตว์กินเนื้อยุคโบราณที่แทบจะสมบูรณ์ ซึ่งเป็นความฝันของนักบรรพชีวินวิทยาสัตว์มีกระดูกสันหลังทุกคน”

Bastetodon syrtos ตัวนี้ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มเดียวกับไฮเยโนดอนที่เป็นนักล่าขนาดใหญ่ โดยมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดเนื่องจากกะโหลกของทั้งคู่นั้นแทบจะเหมือนกันเลยทีเดียว นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าสัตว์ตัวนี้น่าจะครองตำแหน่งผู้ล่าสูงสุดในพื้นที่โดยมีเหยื่อเป็นลิงในสมัยดังกล่าว

ตามหลักฐานทางฟอสซิลแล้ว กลุ่มสัตว์สายพันธุ์นี้น่าจะประสบความสำเร็จพอสมควร พวกมันแพร่กระจายไปทั่วโลก แต่อย่างไรก็ตามรัชสมัยในแอฟริกาของมันก็หมดลงการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมที่เริ่มกลายเป็นทะเลทราย ซึ่งนำไปสู่จุดจบในท้ายที่สุด

“เรามุ่งมั่นที่จะดำเนินการวิจัยต่อไปเพื่อคลี่คลายความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างนักล่าโบราณเหล่านี้และสภาพแวดล้อมของพวกมันในช่วงเวลาต่าง ๆ และข้ามทวีปไป” Al-Ashqar กล่าว

ที่มา

https://www.tandfonline.com/…/10…/02724634.2024.2442472

https://www.eurekalert.org/news-releases/1073283

https://edition.cnn.com/…/hyaenodonta-fossil…/index.html

https://www.sciencealert.com/30-million-year-old…

https://www.iflscience.com/before-lions-and-wolves…

Photo: Al-Ashqar et al., J. Vertebr. Paleontol., 2025