รู้ก่อนเรียนจบ! “ยื่นภาษี” คืออะไร แล้วทำไมต้องเสียภาษีด้วย?

สวัสดีค่ะ น้องๆ ชาว Dek-D.comเมื่อพูดถึงเรื่อง‘ภาษี’ แล้ว น้องๆ อาจมองว่ามันเป็นเรื่องของผู้ใหญ่ เรายังเรียนไม่จบไม่ต้องรีบร้อนเรียนรู้ก็ได้ ใครที่กำลังคิดแบบนี้อยู่ต้องหยุดเดี๋ยวนี้เลยค่ะ เพราะภาษีเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม แน่นอนว่าน้องๆ คงจะมีข้อสงสัยกันมากมาย ไม่ว่าจะเป็น เงินเดือนเท่าไหร่ต้องยื่นภาษี, ถ้าไม่ยื่นภาษีจะโดนโทษอะไรมั้ย หรือต้องยื่นภาษีเมื่อไหร่ บทความนี้จะพาน้องๆ ชาว Dek-D.com ทุกคน ไปไขข้อสงสัยพร้อมๆ กันค่ะ ถ้าพร้อมก็ลุยเลย!

รู้ก่อนเรียนจบ! “ยื่นภาษี” คืออะไร แล้วทำไมต้องเสียภาษีด้วย?

ทำความรู้จัก ประเภทของ ‘ภาษี’ มีอะไรบ้าง?

ภาษีคือ เงินหรือทรัพย์สินที่รัฐบาล หรือสถาบันที่ปฏิบัติหน้าที่เทียบเท่า เรียกเก็บจากประชาชนที่มี่รายได้ ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งบุคคลธรรมดา และนิติบุคคล เพื่อนำมาใช้ในการบริหารประเทศให้เจริญก้าวหน้า โดยภาษีแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

• ภาษีทางตรง คือ ภาษีที่รัฐเรียกเก็บโดยตรงจากผู้ที่มีรายได้ผู้ที่มีหน้าที่เสียภาษีจะต้องรับภาระไว้เองทั้งหมด จะให้คนอื่นเสียแทนไม่ได้ ต้องจ่ายเองเท่านั้นได้แก่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา, ภาษีเงินได้นิติบุคคล, ภาษีป้าย ภาษีโรงเรือน, ภาษีบำรุงท้องที่, ภาษีมรดก และภาษีทรัพย์สินต่าง ๆ
  

• ภาษีทางอ้อมคือ ภาษีที่รัฐเรียกเก็บรวมไปกับการซื้อสินค้าหรือบริการผู้ที่มีหน้าที่เสียภาษีสามารถผลักภาระไปให้ผู้อื่นที่เกี่ยวข้องได้ เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT), ภาษีสรรพามิต, ภาษีธุรกิจเฉพาะ, ภาษีศุลกากร, ภาษีทางการค้า และค่าธรรมเนียมอากรต่าง ๆ

ยื่นภาษี VS เสียภาษี ต่างกันยังไง?

ยื่นภาษีคือ การยื่นแบบแสดงรายการ เพื่อแจ้งรายละเอียดเงินได้และค่าลดหย่อนของเราให้กรมสรรพากรทราบ ส่วนการ เสียภาษีคือ ขั้นตอนหลังจากการยื่นภาษีเรียบร้อยแล้ว โดยระบบจะคำนวณให้ว่าเงินได้สุทธิของเราเกินเกณฑ์ขั้นต่ำตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ ถ้าเกินเราก็จะต้องเสียภาษีนั่นเองค่ะ

เคยสงสัยกันมั้ย ทำไมเราถึงต้องยื่นและเสียภาษี?

เนื่องจากเป็นข้อกำหนดของกฎหมาย ซึ่งระบุไว้ว่า ผู้ที่มีรายได้ทุกคนต้องยื่นภาษี พูดง่ายๆ ก็คือ เหล่ามนุษย์เงินเดือนทั้งหลาย รวมถึงผู้ที่ประกอบอาชีพสร้างรายได้ทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็น YouTuber, ฟรีแลนซ์, ขายของออนไลน์, เขียนนิยาย, ขาย E-Book ฯลฯ และถึงแม้ว่าเงินได้สุทธิจะไม่ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษีก็ต้องยื่นเหมือนกัน

นอกจากนี้ ยังสามารถใช้เป็นหลักฐานการยื่นทำธุรกรรมต่างๆในอนาคตได้ เช่น ใครที่มีแพลนต้องการซื้อบ้าน ซื้อรถ การยื่นภาษีก็ช่วยให้การกู้ยืมสินเชื่อผ่านได้ง่ายขึ้น รวมถึงเป็นการยื่นข้อมูลที่มีประโยชน์ให้กับทางภาครัฐ เพื่อทำการเก็บสถิติผู้ที่มีรายได้ของประเทศ และนำเงินภาษีที่เราจ่ายไปพัฒนาประเทศในด้านต่างๆ อีกด้วย

รู้หรือไม่? การยื่นภาษีและเสียภาษี ไม่ได้เกี่ยวกับอายุนะ

น้องๆ หลายคนคงคิดว่าต้องยื่นภาษีหรือเสียภาษีก็ต่อเมื่อเรียนจบและมีงานทำแล้วเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงเรื่องของภาษีไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับอายุเลยค่ะ แต่การยื่นและเสียภาษีเกี่ยวข้องกับรายได้ที่เราได้รับในแต่ละปีต่างหาก ไม่ว่าจะเด็กหรือผู้ใหญ่ และต่อให้รายได้จะมากหรือน้อยทุกคนต่างก็ต้องยื่นภาษีด้วยกันทั้งนั้น ส่วนการเสียภาษีก็ขึ้นอยู่กับว่าเงินได้สุทธิอยู่ในเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษีหรือไม่

ทำความเข้าใจ ‘เงินได้ กับ เงินได้สุทธิ’ คืออะไร?

ก่อนอื่นพี่แป้งอยากให้น้องๆ ทุกคนทำความรู้จัก และทำความเข้าใจเกี่ยวกับ 2 อย่างนี้ก่อนค่ะ

• เงินได้คือ รายได้ทั้งหมดที่ได้รับตลอดทั้งปี (12 เดือน) เช่น เงินเดือน โบนัส เงินปันผลต่างๆ เป็นต้น
• เงินได้สุทธิคือ เงินได้ตลอดทั้งปีที่หักค่าใช้จ่าย และค่าลดหย่อนต่างๆ เป็นที่เรียบร้อยแล้ว

วิธีคำนวณหาเงินได้สุทธิ

เงินได้สุทธิ = เงินได้ทั้งปี - ค่าใช้จ่าย - ค่าลดหย่อน

ตัวอย่าง : นายเด็กดี เป็นพนักงานประจำมีรายได้ทั้งปีรวมกัน 300,000 บาท หักค่าใช้ 50% ของรายได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท และมีรายการลดหย่อนภาษีส่วนตัว 60,000 บาท ประกันสังคม 9,000 บาท และไม่มีกองทุนหรือประกันอื่น ๆ

เงินได้สุทธิ = เงินได้ทั้งปี - ค่าใช้จ่าย - ค่าลดหย่อน - ค่าประกันสังคม

300,000 - 100,000 - 60,000 - 9,000 = 131,000 บาท

เท่ากับว่า นายเด็กดีจะมีเงินได้สุทธิ 131,000 บาทต่อปี หลังจากนั้นก็นำจำนวนเงินได้สุทธิดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาดูว่าต้องเสียภาษีเท่าไหร่

จะรู้ได้ยังไงว่า ต้องเสียภาษีหรือไม่?

ตามอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ใช้ในการคำนวณภาษีกำหนดว่า บุคคลที่มีเงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท ต้องยื่นภาษีแต่ไม่ต้องเสียภาษี นั่นหมายความว่า บุคคลที่มีเงินได้สุทธิตั้งแต่ 150,001 บาทขึ้นไปต้องเสียภาษี แล้วต้องเสียภาษีเท่าไหร่ล่ะ? ตารางนี้มีคำตอบค่ะ

เงินได้สุทธิ (บาท)

อัตราภาษี

1 - 150,000

ได้รับการยกเว้น

150,001 - 300,000

5%

300,001 - 500,000

10%

500,001 - 750,000

15%

750,001 - 1,000,000

20%

1,000,001 - 2,000,000

25%

2,000,001 - 5,000,000

30%

5,000,001 ขึ้นไป

35%

จากตัวอย่างที่ผ่านมา นายเด็กดีมีเงินได้สุทธิอยู่ 131,000 บาท หมายความว่า เขาไม่ต้องเสียภาษีแต่ถ้าสมมตินายเด็กดีมีเงินได้สุทธิอยู่ที่ 160,000 บาท เขาต้องเสียภาษี 5% นั่นเองค่ะ

มีรายได้ แต่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ต้องทำยังไง?

สำหรับน้องๆ ที่มีรายได้จากการทำงาน ไม่ว่าจะเป็น ทำงานพาร์ทไทม์, ขายของออนไลน์, อินฟลูเอนเซอร์ ฯลฯ แต่ยังอายุไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์ กฎหมายกำหนดให้พ่อแม่ผู้ปกครองมีหน้าที่ยื่นภาษีและเสียภาษีแทนได้ค่ะ แต่จะต้องยื่นภาษีภายในช่วงเวลาที่กำหนด

กำหนดการยื่นภาษี ดูให้ดีระวังพลาด!

โดยปกติแล้วจะมีการยื่นภาษีประจำปี ปีละ 1 ครั้ง ระหว่างวันที่ 1 มกราคม - 31 มีนาคม ของทุกปีสำหรับใครที่ยื่นผ่านระบบออนไลน์ของกรมสรรพากรจะมีการขยายเวลายื่นภาษีไปอีก 8 วัน ซึ่งหมายความว่า สามารถยื่นได้ถึงวันที่ 8 เมษายน ของทุกปีนั่นเองค่ะ ยกเว้นในกรณีที่มีรายได้ต้องยื่นภาษีครึ่งปีก็จะต้องทำการยื่นภาษีภายในเดือนกันยายนของทุกปีด้วย

ประเภทเงินได้ที่ต้องเสียภาษี มีอะไรบ้าง?

เนื่องจากแต่ละคนประกอบอาชีพและมีเงินได้ที่แตกต่างกัน ดังนั้นเพื่อความเป็นธรรมทางกฎหมายได้มีการแบ่งลักษณะเงินได้ออกเป็นกลุ่มๆ ตามความเหมาะสม เพื่อกำหนดวิธีคำนวณภาษีให้เกิดความเป็นธรรมมากที่สุด โดยแบ่งออกเป็น 8 ประเภท ดังนี้

• เงินได้ประเภทที่ 1เช่น เงินเดือน, โบนัส, โอที, เบี้ยขยัน
• เงินได้ประเภทที่ 2เช่น ค่าคอมมิชชั่น, ค่ารีวิวสินค้าผ่านโซเชียลมีเดีย
• เงินได้ประเภทที่ 3เช่น ค่าลิขสิทธิ์, ค่ากู๊ดวิล, ค่าตอบแทนทรัพย์สินทางปัญญา
• เงินได้ประเภทที่ 4เช่น ดอกเบี้ยต่างๆ, เงินปันผล, Cryptocurrency
• เงินได้ประเภทที่ 5เช่น ค่าเช่าทรัพย์สินทุกประเภท
• เงินได้ประเภทที่ 6เช่น ค่าวิชาชีพอิสระ ได้แก่ การประกอบโรคศิลปะ, นักกฎหมาย, วิศวกร, สถาปนิก, นักบัญชี และช่างประณีตศิลป์
• เงินได้ประเภทที่ 7เช่น ค่ารับเหมาก่อสร้าง ทั้งค่าแรงและค่าของ
• เงินได้ประเภทที่ 8เช่น ขายของออนไลน์, ขายอสังหาริมทรัพย์, ร้านอาหาร

จากเงินได้ 8 ประเภทที่กล่าวไปข้างต้น เป็นเพียงแค่ตัวอย่างส่วนหนึ่งเท่านั้นค่ะ น้องๆ สามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ของกรมสรรพากร ได้เลยยย

เอกสารที่ต้องเตรียม เพื่อยื่นภาษี

• ใบทวิ 50 (ออกโดยบริษัทที่เราทำงานอยู่)
• เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของบริษัทที่จ่ายเงิน/ โบนัส/ ค่าคอมมิชชั่น
• เอกสารลดหย่อน เช่น ดอกเบี้ยบ้าน เบี้ยประกัน ใบเสร็จซื้อสินค้า

ยื่นภาษีที่ไหนได้บ้าง?

เราสามารถยื่นภาษีได้ 3 ช่องทาง ดังนี้

• สำนักสรรพากรพื้นที่สาขาทุกแห่ง
• ส่งไปรษณีย์ลงทะเบียน ไปยัง “กองบริหารการคลังและรายได้ กรมสรรพากร”
• ยื่นทางออนไลน์ ผ่านเว็บไซต์ https://efiling.rd.go.th/rd-cms/ของกรมสรรพากร

ถ้าไม่ยื่นภาษีจะมีโทษหรือเปล่า?

การจ่ายเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ถือเป็นบทลงโทษเกี่ยวกับภาษีอากรอย่างหนึ่งค่ะ และอาจมีโทษทางอาญาด้วย แล้วแต่ความผิดว่าเป็นเรื่องร้ายแรงขั้นไหน ซึ่งแบ่งออกเป็น 5 กรณี ดังนี้

• กรณีไม่จ่ายภาษีภายในกำหนดเวลาต้องเสียเงินเพิ่มอีก 1.5 % ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย นับตั้งแต่วันพ้นกำหนดเวลาการยื่นรายการจนถึงวันจ่ายภาษี
• กรณีไม่ได้ยื่นแบบแสดงรายการ หรือยื่นแบบแสดงรายการไว้แต่จ่ายภาษีไม่ครบนอกจากจะต้องรับผิดจ่ายเงินเพิ่มแล้ว ยังจะต้องรับผิดเสียเบี้ยปรับอีก 1 - 2 เท่าของภาษีที่ต้องจ่าย (แล้วแต่กรณี)
• กรณีไม่ยื่นแบบแสดงรายการภายในกำหนดต้องระวางโทษปรับทางอาญาไม่เกิน 2,000 บาท
• กรณีจงใจ แจ้งข้อความเท็จ หรือแสดงหลักฐานเท็จ หรือฉ้อโกง เพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีมีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือน - 7 ปี และปรับตั้งแต่ 2,000 - 200,000 บาท
• กรณีเจตนาละเลยไม่ยื่นแบบแสดงรายการ เพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีอากร มีโทษปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ

อ่านกันมาถึงตรงนี้แล้ว เชื่อว่าน้องๆ หลายคนคงได้คำตอบคลายความสงสัยกันไปไม่มากก็น้อย ดังนั้น หากตอนนี้น้องๆ คนไหนที่มีรายได้อยู่ก็อย่าลืมยื่นและเสียภาษีให้ครบถ้วนกันด้วยนะคะ และถึงแม้ว่ารายได้จะยังไม่ถึงเกณฑ์ที่จะต้องเสียภาษีก็ยื่นไปก่อนค่ะ เพื่อความปลอดภัยจะได้ไม่ถูกเรียกเก็บภาษีย้อนหลัง