“เนื้อสัตว์ป่า” ในอาหารป่า ที่คนไทยในอดีตนิยมกินมีอะไรบ้าง?

เนื้อสัตว์ป่า ในอาหารป่า ที่คนไทยในอดีตนิยมกินมีอะไรบ้าง?

เมื่อกล่าวถึง “อาหารป่า” มักนึกถึงอาหารที่มีรสชาติเผ็ดร้อน และเต็มไปด้วยวัตถุดิบที่มีชื่อไม่คุ้นเคย รวมถึง “เนื้อสัตว์ป่า” แปลก ๆ ที่ปัจจุบันหากินไม่ได้แล้ว และไม่เป็นที่นิยม

แล้วคนไทยในอดีต นิยมกิน “เนื้อสัตว์ป่า” อะไรบ้าง?

ในตำราแม่ครัวหัวป่าก์ ของท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ ได้จัดหมวดหมู่ “เนื้อสัตว์ป่า” แยกไว้เป็นเฉพาะ คือ “สัตว์ป่าฤาเกม มีไก่เถื่อน นกบางชนิด หมูป่า กระต่ายป่า เนื้อสมัน มีตามฤดูกาลเปนของแปลกบางวัน”

ท่านผู้หญิงเปลี่ยนยังบอกอีกว่า คนสมัยนั้นนิยมบริโภค “เนื้อสัตว์ป่า” เชื่อว่าเป็นของดี ของหายาก มีคุณค่า ราคาดีกว่าสัตว์ที่มนุษย์เลี้ยงไว้ฆ่าปรุงเป็นอาหาร

ขณะที่ตำรับสายเยาวภาของสายปัญญาสมาคม อีกหนึ่งตำราอาหารไทยขึ้นชื่อของไทย บอกว่า “เนื้อสัตว์ป่า” จำพวก กวาง หมู นางเก้ง และกระต่าย มีโภชนาการมาก และว่า

“เนื้อสัตว์ป่าไม่สู้จะมันมากอย่างเนื้อสัตว์เลี้ยง…เพราะอาหารและที่อยู่ต่างกัน เนื้อสัตว์โดยมากมักจะเข้าไปแทรกปนอยู่ในเนื้อทั่ว ๆ ไป ทำให้เนื้อรสดีกว่าสัตว์เลี้ยงมาก และเก็บไว้สด ๆ ก็ดีกว่าและทนกว่า เช่นหน้าหนาว เนื้อสัตว์ป่าที่ทำอย่างสะอาด แขวนไว้ในที่อากาศโปร่งและแมลงวันไม่ตอม อาจจะอยู่ได้ถึง 3 คืน แต่อย่าให้ถูกน้ำเลย”

และยังกล่าวถึง “เนื้อสัตว์ป่า” ที่นำมาประกอบอาหาร แต่ไม่เป็นที่นิยมมาก เช่น “เนื้อวัวป่า เนื้อกระทิง เนื้อกวางทราย เนื้อละมั่ง เนื้อหมี เนื้อเม่น เนื้อชะมด เนื้อกระจง เนื้อโครำ เนื้อหนูนา เนื้อค้างคาว เนื้อค่าง เนื้อนิ่ม เนื้อจระเข้ เนื้อจะกวด เนื้อเต่า เนื้อตะพาบน้ำ เนื้อกบ เนื้ออึ่งยางแย้”

ทั้งนี้ ตำราอาหารไทยในสมัยก่อนเขียนขึ้นจากมุมมองของชนชั้นนำในกรุงเทพฯ ที่มองว่า “อาหารป่า” หรือ “เนื้อสัตว์ป่า” มีความพิเศษหรือแตกต่างจากอาหารทั่วไป ผู้เขียนตำราแต่ละคนจึงตีความคำว่า “ป่า” ไม่เหมือนกัน

ในความเป็นจริงแล้ว “อาหารป่า” “เนื้อสัตว์ป่า” เป็นสิ่งที่อยู่คู่สังคมไทยมานานแล้ว ชาวบ้านล่าสัตว์ป่ามาเป็นวัตถุดิบ แล้วปรุงด้วยกรรมวิธีที่ไม่ซับซ้อน เป็นอาหารเพื่อดำรงชีพที่มีรสอร่อยเฉพาะตัว

บริบทของ “เนื้อสัตว์ป่า” ในอดีตเป็นเช่นนั้น แต่ปัจจุบันบริบทเปลี่ยนแปลงไปมาก สัตว์ป่าบางจำพวกหาได้น้อยลง หรือเสี่ยงสูญพันธุ์ ประกอบกับสามารถเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าบางชนิดได้แล้ว เช่น หมูป่า จระเข้ ทำให้ “เนื้อสัตว์ป่า” ลดความนิยมลงไป ดังนั้น “อาหารป่า” ในสมัยนี้จึงอาจไม่จำเป็นต้องใช้ “เนื้อสัตว์ป่า” ที่มาจากป่าจริงเสมอไป เพราะความเป็น “อาหารป่า” อาจได้มาจากรสชาติมากกว่านั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

• แกงแค ทำไมไม่ใช่แกง “ดอกแค”? ลองรู้จักคนเหนือผ่าน “สูตรอาหารเหนือ”
• แกงป่า การเสาะหาความหลากหลาย กับการกดทับ-สร้างความเป็นอื่นทางวัฒนธรรม

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

กฤช เหลือลมัย. ข้อสังเกตความ “ป่า” ในครัวไทย ใน, ศิลปวัฒนธรรม, ฉบับตุลาคม 2568.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 10 ตุลาคม 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “เนื้อสัตว์ป่า” ในอาหารป่า ที่คนไทยในอดีตนิยมกินมีอะไรบ้าง?

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com