อิหร่านเร่ง ‘จีบลูกค้าน้ำมันเอเชีย’ หลังสหรัฐ ‘หงายบาตร 60 วัน’
อิหร่าน เร่งจีบ“ลูกค้าน้ำมันรายใหญ่ในเอเชีย” หลังมาตรการผ่อนผันคว่ำบาตรสหรัฐเป็นเวลา 60 วัน “มีผลบังคับใช้” หวังชิงจังหวะกลับเข้าสู่ตลาดพลังงานโลกอีกครั้ง พร้อมระบายสต็อกน้ำมันมหาศาลที่ค้างอยู่บนเรือบรรทุกกลางทะเลหลายสิบล้านบาร์เรล แม้การเจรจาสันติภาพกับชาติตะวันตกยังคงไม่แน่นอนก็ตาม
แหล่งข่าวในวงการค้าน้ำมันเปิดเผยกับสำนักข่าวบลูมเบิร์กว่า นายหน้าและตัวแทนจากบริษัทน้ำมันแห่งชาติอิหร่าน (NIOC) ได้ติดต่อโรงกลั่นในหลายประเทศของเอเชีย อาทิ อินเดีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ฯลฯ โดยหลังจากใบอนุญาตมีผล ความพยายามในการหาผู้ซื้อรายใหม่ ก็ยิ่งทวีความเข้มข้นมากขึ้น
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา อิหร่านต้องพึ่งพา“จีน” เป็นลูกค้าหลักเกือบทั้งหมด และ “ถูกกดราคาขาย” เนื่องจากเผชิญการคว่ำบาตรจากชาติตะวันตกจนไม่มีทางเลือก
อย่างไรก็ตาม การผ่อนคลายข้อจำกัดชั่วคราวครั้งนี้ ทำให้เตหะรานต้องการกระจายฐานลูกค้าและลดการพึ่งพาจีนลง
ข้อมูลจาก Vortexa และการคำนวณของบลูมเบิร์กระบุว่า ณ วันที่ 22 มิถุนายน มีน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลวราว 68 ล้านบาร์เรลอยู่บนเรือบรรทุกกลางทะเล โดยมากกว่า 80% ยังไม่มีปลายทางที่ชัดเจน ทำให้สามารถนำเสนอขายแก่ผู้ซื้อรายใหม่ได้ทันที
นอกจากการขายน้ำมันในระยะสั้นแล้ว อิหร่านยังเริ่มหารือเกี่ยวกับ “สัญญาระยะยาว” กับลูกค้าในเอเชียด้วย เพื่อรองรับแผนเพิ่มกำลังการผลิตในอนาคต
อย่างไรก็ตาม ฝั่งผู้ซื้อในเอเชียกลับไม่ได้รีบร้อนตอบรับข้อเสนอ เนื่องจากหลายประเทศพอมีน้ำมันสำรองเพียงพออยู่แล้ว หลังจากเร่งจัดหาน้ำมันจากแหล่งอื่นในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบจากความไม่แน่นอนบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ
นักวิเคราะห์ยังชี้ว่า ตลาดยังคงกังวลต่อ “ความไม่แน่นอนของนโยบายสหรัฐ” ที่อาจเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ขณะที่มาตรการคว่ำบาตรของสหภาพยุโรปและสหราชอาณาจักรยังมีผลบังคับใช้ ส่งผลให้การจัดหาเงินทุน การประกันภัย และการขนส่งน้ำมันอิหร่าน ยังเผชิญข้อจำกัดหลายประการ
ซูมิต ริโตเลีย นักวิเคราะห์จาก Kpler กล่าวว่า ประเทศในเอเชียนอกเหนือจากจีน มีแนวโน้มยังไม่พร้อมขยับมาใช้น้ำมันดิบจากอิหร่านในเวลานี้ เพราะต้องการรอดูความชัดเจนเรื่องนโยบายการคว่ำบาตรของสหรัฐก่อน อีกทั้งสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ยังสามารถพลิกเปลี่ยนอย่างรวดเร็ว
เขาระบุเพิ่มเติมว่าโรงกลั่นในอินเดียซึ่งเป็นหนึ่งในผู้นำเข้าน้ำมันรายใหญ่ของโลก ได้จัดหาน้ำมันล่วงหน้าเพียงพอไปจนถึงเดือนสิงหาคมแล้ว ทำให้ยังไม่มีแรงจูงใจมากนักในการหันมาซื้อน้ำมันอิหร่าน
แม้อินเดียจะมีข้อได้เปรียบด้านภูมิศาสตร์ เนื่องจากสามารถรับมอบน้ำมันจากอิหร่านได้ภายในเวลาเพียง 2-3 วัน แต่ผู้ซื้อยังคงระมัดระวังต่อความเสี่ยงด้านการคว่ำบาตรและความไม่แน่นอนทางการเมือง
ริโตเลียมองว่า โอกาสความร่วมมือที่เป็นไปได้มากกว่าการซื้อน้ำมันดิบ อาจอยู่ในกลุ่มก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ปิโตรเคมี ปุ๋ย และความร่วมมือด้านพลังงานรูปแบบอื่น แม้กระนั้น ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม ยังขึ้นอยู่กับความชัดเจนของนโยบายสหรัฐในระยะยาว
อีกปัจจัยสำคัญที่สร้างความท้าทายให้กับอิหร่าน คือ “ภาวะน้ำมันล้นตลาดในระยะสั้น” ปัจจุบันตลาดเอเชียไม่ได้เผชิญภาวะขาดแคลนน้ำมันดิบ ทำให้โรงกลั่นมีแรงจูงใจน้อยที่จะรับความเสี่ยง เว้นแต่ว่าอิหร่านจะเสนอส่วนลดในระดับที่น่าสนใจ
ขณะเดียวกัน น้ำมันเกรดอ้างอิงของตะวันออกกลาง เช่น Dubai และ Murban ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กำลังอยู่ในภาวะที่สัญญาส่งมอบใกล้ มีราคาต่ำกว่าสัญญาระยะยาว สะท้อนว่าตลาดยังมีอุปทานล้นในระยะสั้น
วอร์เรน แพตเตอร์สัน หัวหน้าฝ่ายกลยุทธ์สินค้าโภคภัณฑ์ของ ING ในสิงคโปร์กล่าวว่า “แม้มาตรการผ่อนผันของสหรัฐ ช่วยเปิดทางให้อิหร่านขยายฐานลูกค้าน้ำมันในเอเชียมากกว่าการพึ่งพาจีนเพียงรายเดียว แต่การฟื้นการส่งออกและกำลังการผลิตอย่างเต็มรูปแบบ ยังต้องอาศัยการผ่อนคลายคว่ำบาตรอย่างถาวร มากกว่ามาตรการชั่วคราว 60 วันในปัจจุบัน”
อ้างอิง: bloomberg