ทำไมคนอเมริกัน เรียก “ฟุตบอล” ว่า “ซอคเกอร์” ?
ซอคเกอร์ ชื่อเรียกกีฬาฟุตบอลของคนอเมริกัน มาจากไหน?
ชื่อเรียกกีฬายอดฮิตของมวลมนุษยชาติอย่าง “ฟุตบอล” (football) นั้นทั้งตรงตัวและเข้าใจง่าย เพราะเห็น ๆ กันอยู่ว่ามันคือกีฬาที่ใช้เท้า (foot) เล่นกับลูกกลม ๆ (ball) แต่ทำไมคนอเมริกันถึงเรียกว่าฟุตบอลว่า “ซอคเกอร์”(soccer) กันนะ?
เมื่อเอ่ยถึงสิ่งบ่งชี้ความ “ไม่กินเส้น” ระหว่างภาษาอังกฤษแบบบริติชกับอเมริกัน คงไม่มีอะไรชัดเจนเท่าการเรียก “ฟุตบอล” ของอังกฤษ กับ “ซอคเกอร์” ของสหรัฐอเมริกาแล้ว ซึ่งคนอังกฤษเองก็ดูภูมิใจหนักหนาว่าตนคือต้นกำเนิด หรืออย่างน้อยก็ต้นแบบกีฬาฟุตบอลสมัยใหม่ที่แพร่หลายทั่วโลก
ขณะที่คนอเมริกันมีฟุตบอลของตัวเองเรียกว่า “อเมริกันฟุตบอล” (American Football) แม้จะไม่ใช่การใช้เท้าเล่นลูกบอลก็ตาม
จากข้อมูลนี้ หากไม่คิดอะไรมาก ย่อมได้คำตอบทันทีว่า โอ… นี่ไง เหตุผลที่คนอเมริกันเรียกฟุตบอลว่าซอคเกอร์ เพราะพวกเขามีฟุตบอลของตัวเองอยู่แล้ว แต่นั่นก็ยังไม่เคลียร์ทุกปมปัญหาอยู่ดี เพราะคำถามที่ตามมาคือแล้วคำ ๆ นี้มาจากไหน?
เรื่องของเรื่องคือ ซอคเกอร์ ชื่อเรียกกีฬาฟุตบอลของคนอเมริกันเป็นคำที่มีต้นกำเนิดบนเกาะอังกฤษและเป็นคำบริติชแท้ด้วยซ้ำ!
ไฉนซอคเกอร์ ชื่อเรียกกีฬาฟุตบอลของคนอเมริกันจึงหายไปจากสารบบคำศัพท์ของอังกฤษ แต่ไปอยู่กับสหรัฐอเมริกาและอีกบางประเทศ (แคนาดา ออสเตรเลีย ฯลฯ) ที่ได้อิทธิพลจากสหรัฐฯ คำตอบของเรื่องนี้อยู่ที่พัฒนาการของกีฬาชนิดนี้ในแต่ละประเทศ
ฟุตบอล-ซอคเกอร์
แม้ว่าฟุตบอลหรือการเล่นบอลด้วยเท้าจะถือกำเนิดมาหลายศตวรรษ แต่ฟุตบอลในแบบที่เรารู้จักเพิ่งเริ่มต้นเมื่อ ค.ศ. 1863 เมื่อสมาคมฟุตบอล(The Football Association หรือ FA) แห่งอังกฤษจัดตั้งอย่างเป็นทางการ เพื่อกำหนดกติกาของการเล่นให้เป็นที่ยอมรับร่วมกัน พร้อมให้เรียกชื่ออย่างเป็นทางการของกีฬาชนิดนี้ว่า Association Football
ในยุคนั้น Association Football คือกีฬาได้รับความนิยมสูงที่สุดในอังกฤษ ขณะเดียวกันก็มีกีฬาอีกประเภทคือ รักบี้ หรือ รักบี้ฟุตบอล(Rugby Football) ที่ให้ผู้เล่นวิ่งไปพร้อมกับถือลูกบอลเพื่อทำประตู ที่ได้รับความนิยมไล่เลี่ยกันอยู่
และด้วยสุนทรียศาสตร์ทางภาษาของวัยรุ่นบริติช เมื่อราวทศวรรษ 1880 นักศึกษาอังกฤษแห่งมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดได้เริ่มบัญญัติศัพท์ใหม่ (อย่างไม่เป็นทางการ) สำหรับเรียก Association Football กับ Rugby Football เพื่อให้เรียกง่ายและกระชับขึ้น นั่นคือ Assoccer และ Rugger
โดยที่ แอซซอคเกอร์ (assoccer) ค่อย ๆ แผลงจนเป็นคำว่า ซอคเกอร์ (soccer/socker) ในเวลาต่อมา
ดูเหมือนคำว่าซอคเกอร์จะแพร่หลายออกนอกรั้วมหาวิทยาลัยอย่างรวดเร็ว จนคนทั่วเกาะอังกฤษเข้าใจตรงกันว่าเมื่อใดที่เอ่ยคำนี้ มันก็คือ Association Football หรือฟุตบอลที่เรารู้จักกันนั่นแหละ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ซอคเกอร์ เป็นเพียงชื่อเรียกอย่างลำลองเท่านั้น
กระทั่งศตวรรษที่ 20 คนทั้งโลกเรียกรักบี้ฟุตบอลอย่างง่าย ๆ ว่า “รักบี้” กันจนติดปาก Association Football จึงได้สิทธิ์คำสั้น ๆ ตรง ๆ ตัวว่า “ฟุตบอล” ไปทันที ซึ่ง ณ จุดนั้นเองที่ คำว่า “ซอคเกอร์” ของเหล่าวัยรุ่นบริติชไม่มีความจำเป็นต้องเรียกให้เกิดความวุ่นวายสับสนอย่างไม่จำเป็นแล้ว
แต่ทางฟากฝั่งทวีปอเมริกา ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 แล้วที่กีฬาประเภทหนึ่งซึ่งมีส่วนผสมระหว่างรูปแบบการเล่นฟุตบอลกับรักบี้ได้ถือกำเนิดขึ้น และเป็นที่นิยมสูงขึ้นเรื่อย ๆ ในสหรัฐฯ ที่สำคัญคือคนอเมริกันเล่นกันแพร่หลายกว่ากีฬา 2 ประเภทข้างต้นอันมีต้นแบบจากอังกฤษเสียอีก กีฬานี้เรียก “กริดไอรอนฟุตบอล”(Gridiron Football) หรือต่อมาก็คือ อเมริกันฟุตบอล นั่นเอง
เรื่องของเรื่องคือ ดูเหมือนคนอเมริกันจะไม่ค่อยจำชื่อแรก (Gridiron) กันนัก เรียกติดปากกันสั้น ๆ เพียง “ฟุตบอล ๆ ๆ”โดยไม่กังวลว่าจะสับสนกับฟุตบอลที่เล่นด้วยเท้าจริง ๆ เพราะมีชื่อลำลองที่เข้าใจกันอย่างซอคเกอร์อยู่แล้ว
นักฟุตบอล (football) ชาวอเมริกันจึงเรียกกีฬาของพวกเขาว่า ซอคเกอร์ เป็นหลัก ขณะที่สมาคมฟุตบอลสหรัฐฯ ซึ่งก่อตั้งเมื่อทศวรรษ 1910 ก็ปล่อยเลยตามเลยต่อเสียงของคนในประเทศด้วยการเปลี่ยนชื่อเป็น สมาคมซอคเกอร์แห่งสหรัฐอเมริกา (the United States Soccer Football Association) อย่างเป็นทางการในปี 1945 พร้อมยกเลิกคำว่าฟุตบอลสำหรับกีฬาประเภทนี้โดยปริยาย
ด้านอังกฤษ (และวัยรุ่นบริติชที่สูงวัยกันแล้ว) เมื่อเห็นสหรัฐฯ เรียกอย่างเป็นทางการอย่างนั้น ประกอบกับการวิวัฒน์ด้านภาษาของทั้งสองชาติที่เกิดความแตกต่างและห่างเหินกันในหลายจุด โดยเฉพาะสำเนียงและการเปล่งเสียงคำต่าง ๆ ด้วยอคติทางภาษา พวกเขาจึงถอดซอคเกอร์ออกจากคลังคำศัพท์อย่างเป็นทางการบ้าง ลอยแพคำที่ตนสร้างขึ้นให้เป็นของคนอเมริกันอย่างหน้าชื่นตาบานเพราะความชาตินิยม
“ฟุตบอล” กับ “ซอคเกอร์” ของคนอเมริกัน จึงแยกทางกันอย่างสมบูรณ์ตั้งแต่นั้น
อ่านเพิ่มเติม :
- “อัศวินสีส้ม” ฉายาฟุตบอลทีมชาติเนเธอร์แลนด์ ทำไมต้องสีส้ม?
- ตามรอย “นายคร้าม” คนไทยคนแรกๆ ที่ได้ดู “ฟุตบอล” ที่อังกฤษเมื่อร้อยกว่าปีก่อน
- ย้อนรอยการก่อตัวของฟุตบอลอังกฤษ-สเปน สู่มหาอำนาจยุโรป พลิกโฉมลูกหนังยุคใหม่
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
John M. Cunningham, Encyclopaedia Britannica. Why Do Some People Call Football “Soccer”?. Retrieved July 31, 2024. (Online)
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 31 กรกฎาคม 2567
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ทำไมคนอเมริกัน เรียก “ฟุตบอล” ว่า “ซอคเกอร์” ?
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com