นักดาราศาสตร์ค้นพบดาวฤกษ์ที่บริสุทธิ์ที่สุดในเอกภพ เผยความลับยุคกำเนิดดวงดาวและกาแล็กซี

ทีมนักดาราศาสตร์ได้เปิดเผยการค้นพบ "SDSS J0715-7334" ซึ่งได้รับการยืนยันว่าเป็นดาวฤกษ์ที่บริสุทธิ์ที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมาในเอกภพ การค้นพบครั้งสำคัญนี้เปรียบเสมือนการเปิดหน้าต่างบานใหม่ให้เราได้มองย้อนกลับไปสู่ยุคเริ่มต้นของการก่อกำเนิดดวงดาวและกาแล็กซี โดยผลงานวิจัยดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสารระดับโลกอย่าง Nature Astronomy เมื่อช่วงต้นเดือนเมษายน พ.ศ. 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งอาจพลิกโฉมความเข้าใจของเราเกี่ยวกับวิวัฒนาการของเอกภพและต้นกำเนิดของธาตุต่าง ๆ ที่หล่อหลอมขึ้นมาเป็นทุกสิ่งรอบตัวเรา

ดาวฤกษ์ดวงนี้ไม่ใช่ดาวฤกษ์ธรรมดาทั่วไป แต่เปรียบเสมือนวัตถุโบราณที่หลงเหลือมาจากเอกภพยุคแรกเริ่ม โดยคาดว่ามันถือกำเนิดขึ้นเพียงไม่กี่พันล้านปีหลังจากเหตุการณ์บิกแบง สิ่งที่ทำให้ดาวฤกษ์ดวงนี้มีความพิเศษอย่างมากคือความบริสุทธิ์ของตัวมันเอง ซึ่งมีปริมาณ "โลหะ" หรือธาตุที่หนักกว่าไฮโดรเจนและฮีเลียมในระดับที่ต่ำมากจนน่าเหลือเชื่อ โดยมีสัดส่วนของโลหะน้อยกว่าร้อยละ 0.005 เมื่อเทียบกับดวงอาทิตย์ของเรา ตัวเลขดังกล่าวทำให้มันทุบสถิติกลายเป็นดาวฤกษ์ที่มีโลหะน้อยที่สุด

โดยทั่วไป คำว่า "โลหะ" อาจหมายถึงเหล็กหรือทองแดง แต่ในทางดาราศาสตร์นั้น โลหะหมายถึงธาตุทุกชนิดที่มีมวลหนักกว่าไฮโดรเจนและฮีเลียม ดาวฤกษ์ในยุคแรกเริ่มของเอกภพก่อตัวขึ้นจากก๊าซไฮโดรเจนและฮีเลียมเพียงสองชนิดเท่านั้น เมื่อดาวฤกษ์เหล่านั้นสิ้นอายุขัยและระเบิดออกเป็นมหานวดาราหรือซูเปอร์โนวา พวกมันได้สาดกระจายธาตุหนักอย่างเช่น คาร์บอน ออกซิเจน และเหล็ก ออกสู่อวกาศ ซึ่งธาตุเหล่านี้ได้กลายมาเป็นวัตถุดิบตั้งต้นสำหรับการสร้างดาวฤกษ์ยุคถัดมา รวมถึงดาวเคราะห์ และแม้กระทั่งสิ่งมีชีวิต ดังนั้น การค้นพบดาวฤกษ์ที่มีธาตุหนักน้อยมากเช่นนี้ จึงช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาถึงสภาวะดั้งเดิมของเอกภพได้อย่างลึกซึ้ง

การค้นพบนี้เป็นผลงานจากความร่วมมือที่นำโดย อเล็กซานเดอร์ จี จากมหาวิทยาลัยชิคาโก ร่วมกับ จูนา โคลล์ไมเออร์ จากหอดูดาวคาร์เนกี พร้อมด้วยทีมนักศึกษาระดับปริญญาตรี พวกเขาอาศัยข้อมูลจากโครงการสำรวจท้องฟ้าแบบดิจิทัลสโลนระยะที่ 5 (SDSS-V) ซึ่งทำการเก็บข้อมูลสเปกตรัมของดวงดาวหลายล้านดวงทั่วท้องฟ้า ผนวกกับการสังเกตการณ์ขั้นสูงด้วยกล้องโทรทรรศน์มาเจลลัน หอดูดาวลาสคัมปานาส ในประเทศชิลี เครื่องมืออันทรงพลังเหล่านี้ทำให้นักดาราศาสตร์สามารถค้นหาวัตถุที่หายากยิ่งและยืนยันองค์ประกอบทางเคมีของดาวฤกษ์ดวงนี้ได้สำเร็จ นอกจากนี้ยังมีข้อมูลระบุด้วยว่า ดาวยักษ์แดงดวงนี้เป็นเสมือนผู้อพยพโบราณที่ถือกำเนิดขึ้นใกล้กับเมฆแมเจลแลนใหญ่ ก่อนจะเดินทางเข้ามาอาศัยอยู่ในกาแล็กซีทางช้างเผือกของเรา

การค้นพบ SDSS J0715-7334 ไม่ได้เป็นเพียงแค่การทำลายสถิติดาวฤกษ์ที่บริสุทธิ์ที่สุดเท่านั้น แต่ยังเป็นบททดสอบสำคัญสำหรับทฤษฎีการก่อกำเนิดและการระเบิดของดาวฤกษ์ยุคแรกเริ่ม ดวงดาวที่เปรียบเสมือนแคปซูลกาลเวลานี้จะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถปะติดปะต่อเรื่องราวในหน้าประวัติศาสตร์ของเอกภพ เพื่อไขคำตอบว่าจากกลุ่มก๊าซพื้นฐานในอวกาศอันว่างเปล่า ได้วิวัฒนาการมาเป็นกาแล็กซีอันซับซ้อนและโลกที่เราอาศัยอยู่ทุกวันนี้ได้อย่างไร

ข้อมูลอ้างอิง: Daily Galaxy

• Astronomers Discover the Most Pristine Star Ever Found in the Universe