MIND: เพราะเวลาดื่มเหล้า เราจะรู้สึกว่าคนรักเรามากขึ้น และนั่นคือสาเหตุที่คนไม่น้อยติดสุรา

น้ำเมา หรือเครื่องดื่มที่มีส่วนประกอบของ 'เอธานอล' นั้นเป็น 'สารเสพติด' ระดับคลาสสิกของมนุษย์ที่มีมาตั้งแต่เริ่มอารยธรรม ซึ่งในความคลาสสิกของมัน แม้ว่าทุกวันนี้ ในทางการวิจัยทางการแพทย์ก็จะเริ่มโจมตีว่ามันไม่มีสรรพคุณด้านสุขภาพใดๆ และแทบจะ 'มีแต่โทษ' แล้ว แต่มันก็ยังห่างไกลการกลายเป็นสิ่งผิดกฎหมายในระดับเดียวกับสิ่งเสพติดอื่นๆ หรือกระทั่งบุหรี่

สาเหตุที่น้ำเมาไม่ผิดกฎหมาย ส่วนหนึ่งก็มาจากประวัติอันยาวนาน อีกส่วนก็มาจากข้อเท็จจริงที่ว่าในกรอบความเข้าใจส่วนใหญ่ในปัจจุบัน ถ้าร่างกายไม่รับน้ำเมาเข้าไปมากเกินไป ก็จะไม่เกิดอันตราย และมันก็เป็นความจริงเช่นกันที่ 'ยารักษาโรค' จำนวนไม่น้อยมีเอธานอลเป็นส่วนประกอบ ดังนั้นสถานะมันคลุมเคลือเพราะมันยังมีประโยชน์แน่ๆ

แต่ที่สำคัญกว่านั้น เหตุที่คน 'เสพติด' มันไม่น้อย ก็อาจเพราะความรู้สึกดีๆ ที่มันกระตุ้นให้เกิดเวลารับเข้าไปในร่างกาย

ในประสบการณ์ของคนกินเหล้า เหตุที่ยิ่งกินยิ่งติดลม เพราะมัน 'รู้สึกดี' เรารู้สึกเชื่อมโยงกับผู้คนมากขึ้น เรารู้สึกเป็นที่รัก …แล้วก็ตูม ตื่นมาอีกวัน ความรู้สึกพวกนี้กลับหายไปหมด เว้นแต่เราจะกลับไปกินเหล้าเพิ่ม และนี่จึงเป็นสาเหตุให้คนติดเหล้า ซึ่งจริงๆ มันเป็นการเสพติดความรู้สึกดีๆ ที่เกิดมากกว่าจะติดตัว 'เหล้า' เอง เพราะมันเป็นสารที่ออกฤทธิ์เสพติดน้อยมาก แบบเทียบกับยาเสพติดส่วนใหญ่ไม่ได้เลย

ในทางจิตวิทยา แอลกอฮอล์มีฤทธิ์ในการ 'ปลดล็อก' ความรู้สึกต่างๆ หลายอย่าง และอย่างหนึ่งมันไปปลดล็อกภาวะ 'ไร้อารมณ์' ที่หลายคนเรียนรู้มาตอนเด็ก

ภาวะ 'ไร้อารมณ์' รวมๆ คือภาวะที่พ่อแม่หรือคนเลี้ยงดูไม่ใส่ใจความต้องการทางอารมณ์ของเด็ก ซึ่งผลโดยรวมก็คือ เด็กจะรู้สึกว่าการใส่ใจทางอารมณ์ใดๆ คือเรื่องผิดปกติ เป็นผู้ใหญ่ที่ไม่มีความใส่ใจทางอารมณ์ทั้งของตัวเองและผู้อื่น

ด้านหนึ่งนี่เป็นจุดแข็งในการทำงานหลายอย่างที่ใช้เหตุผลมากๆ อารมณ์น้อยๆ แต่อีกด้าน ในความเป็นมนุษย์ เราถูกสร้างมาให้โหยหาความเชื่อมโยงทางอารมณ์และความรู้สึกกับคนอื่น ซึ่งคนที่โตมาแบบ 'ไร้อารมณ์' จะเกิดปัญหาทันที เพราะเขาไม่สามารถรู้สึกถึงอารมณ์คนอื่นได้ เพราะเขาถูกฝึกมาแบบนั้น

นี่เลยทำให้เวลาคนที่เป็นแบบนี้กินเหล้าเข้าไป สมองส่วนที่ 'บล็อกอารมณ์' เอาไว้มันจะถูกปลดล็อก และเขาจะรู้สึกถึงอารมณ์สารพัดที่ไหลบ่าเข้ามาไม่หยุด และบางคนก็อาจเรียกได้ว่าทำให้ตัวเองรู้สึก 'เป็นที่รัก' แบบไม่เคยมีมาก่อน เพราะสมองส่วนที่รับรู้อารมณ์ของผู้อื่นได้รับการเปิดผนึก

ภาวะแบบนี้บวกกับผลของแอลกอฮอล์ที่ทำให้ 'สารแห่งความสุข' อย่างโดพามีนเพิ่มขึ้นสูงกว่าปกติ พร้อมทั้งคนยับยั้งชั่งใจน้อยลง วิจารณ์ตัวเองน้อยลง มันก็ยิ่งทำให้บรรยากาศของการกินเหล้าเป็นการ 'แสดงออกทางอารมณ์' มากขึ้นของทุกฝ่าย และนี่เป็นประสบการณ์ที่คนที่โตมาแบบไร้อารมณ์ ไม่เคยประสบมาก่อน

ผลโดยรวมคือแอลกอฮอล์ทำให้ผู้คนเปิดใจ ทำให้ผู้คนรู้สึกเป็นที่รัก และจึงไม่แปลกที่หลายคนติดมัน

แต่อีกด้าน ก็คงไม่ต้องพูดว่าการกินแอลกอฮอล์มากเกินไปส่งผลร้ายทางสุขภาพแค่ไหน นำไปสู่โรคแค่ไหน ดังนั้น ในทางการแพทย์จึงไม่มีใครแนะนำให้ไปเมาเพื่อแก้ปัญหาด้านสุขภาพจิต เพราะแม้ว่ามันจะแก้ได้จริงๆ แต่ปัญหาทางสุขภาพกายระดับร้ายแรงจะตามมาในระยะยาว

กลับกัน ในทางจิตวิทยา เขาจะมองว่าการคนที่ติดเหล้าเพราะกินแล้วรู้สึกดี มันเป็นสัญญาณว่ามี 'ปัญหาทางสุขภาพจิต' ที่ต้องแก้ในตัว คือมันอาจต้องฝึกเปิดรับความรู้สึกตัวเองมากขึ้นโดยร่างกายปลอดแอลกอฮอล์ รวมถึงฝึกในการรับรู้ความรู้สึกและเชื่อมโยงกับคนอื่นแบบไร้แอลกอฮอล์

เพราะสุดท้ายสิ่งเหล่านี้ ถ้าเราเรียนรู้ที่จะปิดมันเอาไว้เมื่อยาวนานมาแล้วอย่างไม่ตั้งใจ เราก็เรียนรู้ที่จะเปิดมันกลับได้เช่นกัน เพียงแต่มันต้องใช้เวลาและความตั้งใจ