การแยกเพศมะละกอ ตัวผู้-ตัวเมีย-กะเทย

มะละกอที่ให้ผลผลิตคุณภาพดี รูปทรงผลสวยงาม เป็นที่ต้องการของตลาด จะเป็นต้นกะเทยหรือต้นสมบูรณ์เพศเป็นหลัก ดังนั้นในการปลูกมะละกอ เกษตรกรจึงจำเป็นต้องคัดทิ้ง ต้นที่ให้ผลผลิตไม่ได้ (ต้นตัวผู้) และต้นที่ให้ผลผลิตไม่ตรงกับความต้องการของตลาด (ต้นตัวเมีย) เพื่อลดพื้นที่ในการจัดการดูแล ซึ่งจะกลายเป็นภาระต้นทุนระยะยาวต่อไป

ลักษณะผลมะละกอที่เกิดจากต้นกะเทย (ดอกสมบูรณ์เพศ)

++ การเลือกเพศมะละกอ ++
 

โดยทั่วไปมะละกอจะสามารถเลือกเพศหรือระบุเพศมะละกอได้ชัดเจนก็ต่อเมื่อเริ่มออกดอกมาให้เห็น ซึ่งตามลักษณะทางสัณฐานวิทยาแล้ว จะสามารถจำแนกมะละกอออกเป็น 3 เพศ ได้แก่ ต้นตัวผู้ (ดอกตัวผู้) ต้นตัวเมีย (ดอกตัวเมีย) และต้นสมบูรณ์เพศ (ดอกกะเทย)

เพศของมะละกอจะส่งผลต่อคุณภาพของผลผลิต เนื่องจากมีความนิยมของตลาดมาเป็นตัวกำหนด เช่น รูปทรง และเนื้อผลในส่วนที่ทานได้ ซึ่งผลมะละกอที่เกิดจากต้นที่ให้ดอกสมบูรณ์เพศหรือต้นกะเทย จะให้ผลที่มีรูปทรงเรียวยาว, ทรงกระบอก, ร่องเปลือกไม่ลึก, เนื้อเยอะ, ไส้ในค่อนข้างตัน ส่วน ผลมะละกอที่เกิดจากต้นตัวเมีย จะมีลักษณะร่องเปลือกลึก ไส้ในกลวง ผลมีลักษณะ ป้อมสั้น น้ำหนักผลผลิตน้อย ส่วนต้นตัวผู้นั้นจะไม่ให้ผลผลิตเลย ซึ่งสามารถสังเกตุลักษณะเพศทั้ง 3 ได้ ดังนี้

1. มะละกอต้นตัวเมีย(ดอกตัวเมีย) ช่อดอกยาวปานกลาง 5-20 เซนติเมตร ดูจากภายนอกดอกยังตูมอยู่จะมีลักษณะดอกป้อม กลีบดอกทั้ง 5 กลีบ จะแยกจากกัน สีเหลืองอมเขียว จะให้ลูกกลมหรือลูกกบ ซึ่งไม่เป็นที่ต้องการของตลาด หรือถ้าสังเกตจากลักษณะต้นก่อนจะออกดอก ก็จะดูว่าต้นไหนเป็นต้นตัวเมีย จากใบและราก หากมีใบใหญ่หนา ต้นกลมใหญ่ และมีรากแขนงออกด้านข้างเยอะแสดงว่าเป็นต้นตัวเมีย

ลักษณะดอกมะละกอตัวเมีย : ดอกจะอ้วนป้อม กลีบดอกมีลักษณะบิดเป็นเกลียวเล็กน้อย เมื่อดอกบานกลีบดอกทั้ง 5 กลีบจะบานแยกออกจากกันตั้งแต่ปลายจรดโคน เมื่อเด็ดกลีบดอกออกดู จะเห็นเป็นเกสรตัวเมีย ซึ่งมีลักษณะคล้ายผลเล็กๆ (รังไข่) อยู่ภายใน

2. มะละกอต้นตัวผู้ (ดอกตัวผู้) มีช่อดอกยาวแตกแขนงเป็นสายยาว 70-120 เซนติเมตร ดอกบนช่อเป็นดอกสมบูรณ์เพศที่มีอวัยวะเพศเมียปรากฏอยู่แต่ไม่ทำหน้าที่ มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ กลีบดอกสีขาวหรือครีม โคนกลีบเป็นหลอด ปลายกลีบแยกกัน 5 แฉก บริเวณโคนติดกัน

ลักษณะดอกมะละกอตัวผู้ : ต้นตัวผู้จะไม่ให้ผล ลักษณะที่สังเกตเห็นได้ชัดเจนคือ โคนกลีบยาวเป็นหลอด (มองดูคล้ายดอกปีบ) มีก้านช่อดอกยาวเป็นสายมองเห็นได้ชัดเจนสวยงาม

3. มะละกอต้นกะเทย (ดอกสมบูรณ์เพศ) ช่อดอกแตกแขนงสั้น อาจจะประกอบด้วยดอกตัวผู้และดอกสมบูรณ์เพศในช่อดอกเดียวกันก็ได้ แต่ดอกสมบูรณ์เพศก่อนบานจะมีลักษณะเรียวยาว กลีบดอกส่วนที่เป็นหลอดจะหุ้มส่วนของรังไข่ ส่วนกลีบดอกที่แยกกันจะเปิดออกเมื่อดอกบาน

ลักษณะดอกมะละกอสมบูรณ์เพศ (ดอกกะเทย) : ดอกมีรูปทรงเรียวยาว เมื่อดอกบาน กลีบดอกตรงส่วนปลายจะแยกออก โดยที่โคนกลีบยังติดกันแน่นอยู่ เมื่อเด็ดกลีบดอกออกมาดู จะเห็นเกสรตัวผู้สีเหลืองอยู่ภายในชัดเจน

ลักษณะผลที่เกิดจากต้นตัวเมีย (ดอกตัวเมีย)

เขียน/เรียบเรียงโดย : มินยดา อนุกานนท์ Web Content Editor