ยาเยอะ = ไตพัง? เรื่องจริงหรือคิดไปเอง...

“ผมงดยาไปเองแหละครับหมอ พอดีช่วงนี้ผมเปลี่ยนมากินอาหารคลีน และออกกำลังกายเพิ่มมากขึ้นครับ ผมไม่อยากกินยานอกมาก เนื่องจากกังวลว่ากินยาเยอะๆ แล้วจะเป็นไตวาย คุณลุงข้างบ้านผม กินยาวันละเป็นกำ ตอนนี้ล้างไตอยู่สัปดาห์ละสามครั้งแล้ว” คุณนนท์ หนุ่มนักเรียนนอกจากอเมริกา วัย 38 ปี อธิบายในพฤติกรรมของตน

ยามีโทษจริง เมื่อใช้ผิดวิธี 💊🩺

โดยเฉพาะยาที่ใช้ไม่ถูกโรค เช่น ยาปฏิชีวนะ ที่มักถูกใช้รักษาไข้หวัดจากไวรัส ซึ่งจริงๆ ไม่ได้ผล และมีผลข้างเคียง แต่ในทางกลับกัน การพักผ่อนและดื่มน้ำมากๆ จะช่วยได้มากกว่า หรือยาที่นิยมใช้กันบ่อยๆ อย่างยาแก้อักเสบ/แก้ปวด (NSAIDs) หากใช้ระยะยาวจะเสี่ยงต่อโรคกระเพาะ หรืออาการเลือดออกในกระเพาะ และไตวายได้ รวมถึงสเตียรอยด์ แม้บรรเทาอาการได้ดี แต่ส่งผลเสียต่อร่างกายเกือบทุกระบบ ดังนั้น ยาบรรเทาอาการควรใช้เมื่อมีอาการเท่านั้นและต้องหยุดใช้เมื่อดีขึ้น

กรณีของคุณนนท์ เป็นโรคไขมันในเลือดสูง มีค่าไขมันเลวสูงถึง 194 mg/dl เสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด การคุมอาหารอย่างเดียวอาจไม่พอ ความเชื่อตามบางสื่อว่าให้งดยาอาจไม่ถูกต้อง การตัดสินใจทางการแพทย์ต้องอิงกับหลักฐานเชิงประจักษ์จากการวิจัยทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น

ปรับพฤติกรรมแบบมีสติ🩼🩹

ผู้ที่มีโรคประจำตัว จัดเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงอยู่แล้ว โดยงานวิจัยพิสูจน์ว่า การทานยา เช่น Statin ในกลุ่มเสี่ยง ช่วยป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ดีกว่าการปรับพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว ส่วนการใช้ยาสำหรับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น ยาลดความดัน/น้ำตาล/ไขมัน มีหลักฐานยืนยันว่า ลดความเสี่ยงโรคแทรกซ้อนได้ ไม่ควรหยุดยาเอง เพราะอาจทำให้โรคกำเริบ ในเรื่องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมก็สามารถทำควบคู่กันได้

น่าสังเกตว่าคนรุ่นใหม่ หรือคนที่มีการศึกษาสูงส่วนใหญ่ มักปฏิเสธหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ โดยการขอยาปฏิชีวนะที่ไม่จำเป็น แต่เชื่อในผลิตภัณฑ์ทางเลือก เช่น อาหารเสริม ที่ยังไม่มีการพิสูจน์ยืนยัน แม้การแพทย์ทางเลือกจะมีประโยชน์ ก็ควรผ่านการทดลองพิสูจน์ตามหลักการทางวิทยาศาสตร์ก่อน

ใช้ยาถูกวิธี ก็มีประโยชน์💊🔔

• ยาบรรเทาอาการควรใช้ในขนาดต่ำที่สุดและสั้นที่สุด
  
• ยาป้องกันโรค/ลดการเสียชีวิตหากมีงานวิจัยรองรับ การทานต่อเนื่องตลอดชีวิตมักให้ผลดีกว่า
  

ทั้งนี้ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ต้องทำควบคู่กับการใช้ยาเสมอ

📍⌚ผมมองดูนาฬิกา ตั้งแต่เช้า เวลาผ่านไปแล้วสองชั่วโมง เหลือคนไข้อีก 20 กว่าราย ก่อนจะเอ่ยเบาๆ “ยังไงพยายามอย่าให้ขาดยานะครับ ยาตัวนี้น่าจะมีประโยชน์ถ้าทานให้สม่ำเสมอ แล้วเจอกันใหม่อีกสามเดือนข้างหน้านะครับ”เนื่องด้วยความกระชั้นชิดของเวลา ทำให้ผมต้องเก็บหลายสิ่งหลายอย่างที่อยากจะบอกกล่าวเอาไว้ในใจ

ข้อมูลสุขภาพสำหรับคนเมือง 🩺
ติดตามทุกเทรนด์และข้อมูลสุขภาพกับมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
ผู้นำแห่งศาสตร์เพื่อการพัฒนาเมืองและคุณภาพชีวิตของคนเมือง | www.nmu.ac.th