ทำไมกรีนแลนด์ถึงสีขาว ไอซ์แลนด์ถึงสีเขียว เรื่องนี้ต้องถามชาวไวกิ้ง
เชื่อว่าหลายคนน่าจะเคยได้ยินเรื่องเล่าที่ว่า ที่มาของชื่อกรีนแลนด์ (Greenland) กับไอซ์แลนด์ (Iceland) ถูกตั้งโดยชาวไวกิ้ง เพื่อหลอกลวงคนที่จะมาตั้งถิ่นฐาน
เพราะไอซ์แลนด์ที่หมายถึงดินแดนน้ำแข็งนั้น ดันเป็นพื้นที่สีเขียวอุดมสมบูรณ์ ชาวไวกิ้งเลยต้องการอยู่ที่นี่แต่เพียงพวกเดียว ตรงข้ามกับกรีนแลนด์ที่แปลว่าดินแดนสีเขียว แต่กลับเป็นพื้นที่หนาวเย็นรกร้าง ชาวไวกิ้งตั้งชื่อนี้ก็เพื่อให้คนที่ไม่ใช่ชาวไวกิ้งไปอยู่ที่กรีนแลนด์แทน
ว่าแต่เรื่องเล่าที่ว่านี้ เป็นเรื่องจริงหรือเปล่า
ชื่อของกรีนแลนด์กับไอซ์แลนด์นั้น ถูกตั้งโดยชาวไวกิ้งหรือชาวนอร์สจริง แต่เรื่องที่บอกว่า ชาวไวกิ้งตั้งชื่อนี้เพื่อหลอกลวงคนนั้น ดูจะไม่ค่อยจริงสักเท่าไหร่
โดยเวลาที่ชาวไวกิ้งไปพบเจอกับดินแดนใหม่ ๆ พวกเขาจะตั้งชื่อดินแดนเหล่านั้นตามสิ่งที่พวกเขาพบเจอเป็นครั้งแรก
ตัวอย่างเช่น ในปี 1001 เมื่อลีฟ อีริคสัน (Leif Ericson) เดินทางมาถึงชายฝั่งตะวันออกของแคนาดาในปัจจุบัน (และเขายังเป็นชาวยุโรปคนแรกที่ค้นพบทวีปอเมริกา) เขาก็ได้ตั้งชื่อดินแดนแห่งนี้ว่า 'วินแลนด์' (Vinland) ซึ่งวินในที่นี้ ก็คือ 'ไวน์' เพราะจุดดังกล่าวมีต้นองุ่นและต้นเบอร์รี่เป็นจำนวนมาก
ขอเริ่มต้นที่ไอซ์แลนด์กันก่อน ชาวไวกิ้งได้เริ่มเข้ามาสำรวจและตั้งรกรากในไอซ์แลนด์ตั้งแต่ศตวรรษที่ 9 ซึ่งก็มีนักสำรวจชาวไวกิ้งหลายคนที่เดินทางเข้ามา
โดยคนแรกก็คือ นัดดาดอร์ (Naddador) ซึ่งเขาก็ได้ตั้งชื่อดินแดนนี้ว่า 'สไนแลนด์' (Snæland) หรือก็คือ 'Snow land' ที่แปลว่า ดินแดนหิมะ ตามสิ่งที่เขาเห็นครั้งแรกเมื่อเดินทางมาถึง
ในเวลาต่อมา นักสำรวจอีกคนที่ชื่อ การ์ดาร์ สวาวารอสสัน (Garðar Svavarosson) ก็เปลี่ยนชื่อสไนแลนด์เป็น 'Garðar Isles' หรือเกาะการ์ดาร์
ส่วนคนที่ตั้งชื่อไอซ์แลนด์ ก็คือนักสำรวจที่ชื่อ โฟลกิ วิลเกอร์ดาร์สัน (Flóki Vilgerðarson) ไอซ์แลนด์เป็นชื่อที่โฟลกิตั้งขึ้นมา ด้วยความคับแคบใจต่อโชคชะตา
เรื่องของเรื่องก็คือ ตอนที่โฟลกินำผู้คนมาตั้งถิ่นฐานในไอซ์แลนด์ ปรากฏว่าลูกสาวของเขาที่เดินทางมาด้วย เกิดอุบัติเหตุพลัดตกลงมาจากเรือและจมน้ำเสียชีวิต แถมฝูงสัตว์ที่นำมาเลี้ยงก็เกิดตายยกฝูงอีก โฟลกิรู้สึกน้อยใจ เขาจึงปีนยอดเขาลูกหนึ่งและมองดูฟยอร์ดที่เต็มไปด้วยภูเขาน้ำแข็ง เขาจึงตัดสินใจตั้งชื่อเกาะแห่งนี้ว่า 'ไอซ์แลนด์'
* ฟยอร์ด (Fjord) เป็นชื่อเรียกของอ่าวแคบ ๆ ที่ชายฝั่งสองข้างมีลักษณะสูงชัน อันเกิดจากการกัดเซาะของธารน้ำแข็ง
แม้ว่าชื่อไอซ์แลนด์จะถูกตั้งด้วยความน้อยใจ แต่หลังจากนั้นมา ก็มีผู้คนอพยพมาอยู่ในไอซ์แลนด์มากขึ้น เพราะได้มีลูกเรือของโฟลกิคนหนึ่งได้ป่าวประกาศว่า ไอซ์แลนด์เป็นดินแดนอุดมสมบรูณ์เหมาะกับการตั้งถิ่นฐาน
ต่อไปเราจะมาดูกรีนแลนด์กันบ้าง โดนกรีนแลนด์ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 982 โดย อีริค เดอะ เรด หรืออีริคผมแดง (Eric the Red) ซึ่งเขาก็คือพ่อของลีฟ อีริคสัน นั่นเอง
สาเหตุที่ทำให้เขาเดินทางมากรีนแลนด์ ก็เป็นเพราะเขาถูกเนรเทศจากไอซ์แลนด์ เนื่องจากไปฆ่าคนตาย ตามโทษของชาวไวกิ้ง การฆ่าคนตายจะมีโทษร้ายแรงคือการประหารชีวิตหรือไม่ก็ถูกเนรเทศ แน่นอนอีริคเลือกอย่างหลัง
ในตอนที่อีริคมาถึงทางตะวันออกเฉียงใต้ของกรีนแลนด์ มีบันทึกว่า พื้นที่ตรงนั้นเป็นทุ่งหญ้าสีเขียวที่อุดมสมบูรณ์ ดังนั้นมันจึงไม่แปลกอะไร ที่อีริคจะตั้งชื่อว่า 'กรีนแลนด์'
สอดคล้องกับการศึกษาแกนน้ำแข็งรวมถึงเปลือกหอยในกรีนแลนด์ ทำให้ค้นพบว่า ในช่วงระหว่างศตวรรษที่ 9 ถึง 14 กรีนแลนด์มีอุณหภูมิเฉลี่ยที่สูงและอบอุ่นมากกว่าในปัจจุบัน
นอกจากที่อีริคจะตั้งชื่อกรีนแลนด์ เพราะมันเป็นสีเขียวแล้ว ยังถือเป็นการ 'โฆษณา' ให้ผู้คนออกมาตั้งรกรากที่กรีนแลนด์กับเขาอีกด้วย
“ในฤดูร้อน อีริคออกไปตั้งรกรากในดินแดนที่เขาค้นพบ ซึ่งเขาเรียกมันว่า 'กรีนแลนด์' เขากล่าวว่าผู้คนจะสนใจที่นั่นหากมีชื่อที่ดูดี”
แต่สำหรับชาวอินูอิต (หรือเอสกิโม) ชนพื้นเมืองดั้งเดิมที่อาศัยอยู่ในกรีนแลนด์ พวกเขาไม่ได้เรียกดินแดนแห่งนี้ว่ากรีนแลนด์ แต่เรียกตามภาษาของพวกเขาว่า 'กาลัลลิต นุนอัต' (Kalaallit Nunaat) ที่แปลว่าดินแดนของผู้คน (Land of the People)
และนี่ก็คือเรื่องราวความเป็นมาของชื่อกรีนแลนด์และไอซ์แลนด์ ที่ความจริงแล้ว มาจากสิ่งที่ชาวไวกิ้งพบเห็นนั่นเอง ไม่ได้เป็นการตั้งชื่อเพื่อหลอกลวงผู้คนแบบที่เราเข้าใจกัน
อ้างอิง
• Nat Geo. Is Iceland Really Green and Greenland Really Icy?. https://on.natgeo.com/3NBGFll
• The Vintage news. Why Greenland’s name says “green,” and Iceland “ice,” when it’s the opposite. https://bit.ly/3MvYS2c
• Discover Science. Why is Iceland green and Greenland icy?. https://bit.ly/3NuJ9BW