เก็บค่าธรรมเนียมการจัดการขยะ ‘พรพรหม’ เคลียร์ชัด 3 ข้อสงสัย เช็กเลย!!

"พรพรหม" ไขข้อสงสัย ค่าธรรมเนียมการจัดการขยะ กทม. เพิ่มอัตราการเก็บ 3-4 เท่า ขึ้นอยู่กับปริมาณขยะ คิดแบบไหน เช็กเลย

นายพรพรหม ณ.ส. วิกิตเศรษฐ์ ที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และผู้บริหารด้านความยั่งยืนกรุงเทพมหานคร (Chief Sustainability Officer) โพสต์ไขข้อข้องใจ กรณี กทม.เตรียมจัดเก็บค่าธรรมเนียมการจัดการขยะ โดยระบุว่า

ข้อบัญญัติค่าธรรมเนียมการจัดการขยะผ่านสภากรุงเทพมหานครเรียบร้อยแล้ว

วันนี้ทางสภากรุงเทพมหานครได้ผ่านข้อบัญญัติค่าธรรมเนียมการจัดการขยะของกรุงเทพฯ ที่ฝ่ายบริหารเราเสนอแล้ว

ที่ผ่านมา เราใช้ของปี 2546 เท่ากับว่าใช้ของเดิมมาเกิน 20 ปีแล้ว ซึ่งของเดิมก็ไม่สอดคล้องกับสภาพปัจจุบัน

แต่แน่นอนว่าเรื่องจากเรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่ ก็จะมีข้อสงสัยเยอะเป็นปกติ ผมเลยขอให้ข้อมูล 3 ประเด็นที่ได้รับการสอบถามมากที่สุด

1. จะเพิ่มอัตราเป็นเท่าไหร่? สำหรับใครบ้าง?

2. มีลดหย่อนสำหรับบ้านที่แยกขยะจริงไหม?

3. ทำไมถึงต้องเพิ่มอัตรา?

ประเด็นที่ 1 - จะเพิ่มอัตราเป็นเท่าไหร่? สำหรับใครบ้าง?

เราจะเพิ่มอัตราการเก็บ 3-4 เท่าจากปัจจุบัน ขึ้นอยู่กับปริมาณขยะของท่าน

กลุ่ม 1: ในกรณีที่ท่านมีขยะไม่เกิน 20 ลิตร (4 กก.) ต่อวัน ท่านจะอยู่ กลุ่ม 1 ซึ่งครัวเรือนส่วนมากจะอยู่ในกลุ่มนี้ มีอยู่เกิน 2 ล้านครัวเรือน

ที่ผ่านมาท่านจ่ายอยู่ 20 บาทต่อเดือน และเราจะเพิ่มขึ้นเป็น 60 บาทต่อเดือน หรือ 3 เท่า

อันนี้จะเป็นการจ่ายแบบ flat rate แปลว่าไม่ว่าท่านจะมีขยะ 1 ลิตร/วัน หรือ 20 ลิตร/วัน ท่านก็จะจ่ายเท่ากันที่ 60 บาท

แต่ข้อพิเศษของข้อบัญญัติฉบับนี้ สำหรับบ้านที่แยกขยะ กทม.จะเปิดให้ท่านลงทะเบียนเพื่อลดหย่อนค่าธรรมเนียมกลับมาเป็น 20 บาทได้ (เดี๋ยวรายละเอียดเพิ่มจะอยู่ในประเด็นที่ 2)

กลุ่ม 2: สำหรับผู้ที่มีขยะเกิน 20 ลิตร (4 กก.) ต่อวัน แต่ไม่เกิน 1,000 ลิตร (200 กก.) จะเป็นกลุ่ม 2 ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นห้องแถว ร้านอาหาร ร้านสะดวกซื้อ

ท่านจะต้องจ่ายเป็น อัตราก้าวหน้า หรือจ่ายต่อหน่วย (หน่วยละ 20 ลิตร) ซึ่งจะต่างจากแบบ flat rate เหมือนกลุ่มที่ 1

ที่ผ่านมาท่านจ่ายหน่วยละ 40 บาท และเราจะเพิ่มเป็นหน่วยละ 120 บาท หรือเพิ่มขึ้น 3 เท่า (เท่ากับกลุ่ม 1)

ตัวอย่างเช่น ถ้าท่านเป็นร้านอาหารมีขยะ 100 ลิตรต่อวัน จะเท่ากับว่าท่านจะต้องจ่าย 5 หน่วย แปลว่าที่ผ่านมาท่านจ่าย 200 บาทต่อเดือน (5 × 40) แต่ในอัตราใหม่ ท่านจะต้องจ่าย 600 (5 × 120)

แต่ท่านต้องการที่จะลดค่าธรรมเนียม ท่านก็สามารถทำได้ถ้ามีการแยกขยะไปใช้ประโยชน์ ซึ่งจะทำให้ลดปริมาณขยะที่จะทิ้งให้กับกทม.

เช่น ถ้าขยะลดลงจาก 100 ลิตร/วัน เป็น 60 ลิตร/วัน จะเท่ากับหน่วยขยะลดลงจาก 5 หน่วยเป็น 3 หน่วย ซึ่งในอัตราใหม่ก็จะลดลงจาก 600 บาท/เดือน เป็น 360 บาท/เดือน

กลุ่ม 3: สำหรับผู้ที่มีขยะเกิน 1,000 ลิตร (200 กก.) หรือ 1 ลบ.ม. จะเป็นกลุ่ม 3 ซึ่งสถานประกอบการต่างๆ เช่น ห้าง ตลาด สำนักงาน โรงแรม จะอยู่ในกลุ่มนี้

กลุ่ม 3 นี้ จะเป็นการจ่ายแบบ อัตราก้าวหน้า เหมือนกลุ่ม 2 โดยเราจะคิดเป็น หน่วยละ 1 ลบ.ม.

ที่ผ่านมาท่านจ่ายหน่วยละ 2,000 บาท และเราจะเพิ่มเป็นหน่วยละ 8,000 บาท หรือเพิ่มขึ้น 4 เท่า

เนื่องจากเป็นการจ่ายแบบ อัตราก้าวหน้า เหมือนกับกลุ่มที่ 2 กลุ่มนี้ก็จะสามารถลดอัตราค่าธรรมเนียมถ้ามีการลดปริมาณขยะที่ส่งให้กทม. ได้เช่นกัน

ท่านอาจจะสงสัยว่าทำไมสำหรับกลุ่ม 1 กับ 2 เราเพิ่มอัตรา 3 เท่า แต่กลุ่ม 3 เราเพิ่ม 4 เท่า อันนี้มี 2 เหตุผลหลัก

1. กลุ่ม 3 ซึ่งเป็นสถานประกอบการขนาดใหญ่จะมีประสิทธิภาพในการลดขยะมากกว่าอีก 2 กลุ่ม ถ้ามีการคัดแยกขยะแล้วมีปริมาณรีไซเคิลอยู่มาก ก็จะสามารถขายได้ มีคนพร้อมมารับซื้อ ส่วนเศษอาหารถ้ามีปริมาณมากก็มีเกษตรกรพร้อมมารับถึงที่

2. เรามองว่าการเพิ่มค่าธรรมเนียมสำหรับประชาชนทั่วไปและ SME ในอัตราที่เท่ากับเอกชนรายใหญ่อาจจะไม่ใช่เรื่องที่เป็นธรรม

ประเด็นที่ 2 - มีลดหย่อนสำหรับบ้านที่แยกขยะจริงไหม?

สำหรับกลุ่มที่ 1 กทม.จะเปิดให้บ้านที่แยกขยะสามารถลงทะเบียนเพื่อลดหย่อนค่าธรรมเนียมกลับมาเป็น 20 บาท/เดือนได้ (จาก 60 บาท/เดือน)

มาตรการนี้นับว่าเป็น game changer อันสำคัญในมิติของการส่งเสริมให้ภาคครัวเรือนแยกขยะ

ที่ผ่านมาเราทำได้แค่ ส่งเสริม ขอความร่วมมือ สมัครใจ ซึ่งก็ดีแต่ก็ต้องยอมรับว่าไม่พอ ถ้าคนทำดีก็ดีไป แต่คนส่วนใหญ่ที่ไม่สนใจ เราก็ทำอะไรเขาไม่ได้ ก็ต้องปล่อยไปตามเดิม

มาตรการนี้เป็นครั้งแรกที่จะมีการใช้ กลไกทางเศรษฐศาสตร์ เข้ามาช่วยในการส่งเสริมให้ประชาชนมีการแยกขยะ เป็นแรงจูงใจให้คนอยากแยกเพราะเนื่องจากประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อม ยังสามารถลดค่าใช้จ่ายได้ด้วย ส่วนถ้าไม่แยกก็จ่ายอัตราเต็มไป

แล้วจะรู้ได้อย่างไร ว่าใครแยก ไม่แยก?

ก่อนอื่นต้องให้ข้อมูลว่า กทม.จะมีเวลา 180 วันระหว่างวันที่ราชกิจจาฯ ออกกับวันบังคับใช้อัตราใหม่ ที่ทางกทม. จะออกระเบียบ จัดทำระบบรองรับ (ได้มีการเตรียมมาก่อนเสนอข้อบัญญัติอยู่แล้ว) และที่สำคัญจะต้องสื่อสารกับประชาชน ซึ่งเพราะวันนี้ข้อบัญญัติผ่านแล้ว เราจะเริ่มการสื่อสารให้ประชาชนเข้าใจเรื่อย ๆ

แต่ในเบื้องต้นจะเป็นการลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการแยกขยะ บ้านนี้ไม่เทรวม + การส่งหลักฐานผ่านระบบที่เตรียมไว้ + จะมีแจกอุปกรณ์ส่งเสริมการคัดแยกที่จะช่วยให้เจ้าหน้าที่สังเกตง่ายขึ้นด้วยครับ

ประเด็นที่ 3 - ทำไมถึงต้องเพิ่มอัตรา?

เรื่องนี้ผมเคยโพสต์แล้ว แต่อยากจะสื่อสารอีกครั้งถึงความจำเป็นที่จะต้องเพิ่ม เนื่องจากอัตราปัจจุบันทำให้สัดส่วนของรายจ่ายด้านจัดการขยะต่างกับรายได้จากค่าธรรมเนียมอย่างมาก

ผมได้เปรียบเทียบค่าใช้จ่ายด้านการจัดการขยะ vs. รายได้ค่าเก็บขยะจากอัตราปัจจุบัน

ค่าบริหารจัดการขยะทั้งหมดต้องใช้งบประมาณ เกิน 7,000 ล้านบาท แต่จัดเก็บอยู่ที่ 522 ล้านบาท

ต่อ 1 บ้าน: กทม. มีค่าใช้จ่าย 9.12 บาท/วัน ซึ่งในอัตราปัจจุบันเราเก็บบ้านละ 0.67 บาท/วัน**

**ต่อ 1 กก.: กทม. มีค่าใช้จ่ายอยู่ที่ 2.28 บาท แต่อัตราปัจจุบันเก็บเพียง 0.1675 บาท

เท่ากับว่ากทม. จ่ายอยู่ 93% ส่วนประชาชนจ่ายเพียง 7% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด

ตอนนี้อัตราที่ต่ำทำให้ภาระตกอยู่ที่ท้องถิ่นหมด ทำให้ประชาชนส่วนใหญ่ไม่สนใจเพราะอัตราต่ำ และไม่มีแรงจูงใจให้ลดหรือคัดแยกขยะ

3 สาระสำคัญที่ผมได้เขียนในโพสต์นี้ อาจจะเป็นข้อมูลเบื้องต้นที่อยากจะให้ข้อมูล และสื่อสารถึงที่มาและหลักคิดของมาตรการนี้ ซึ่งหลังจากวันนี้เราจะมีการให้ข้อมูลและสื่อสารประเด็นนี้อย่างต่อเนื่อง

อ่านข่าวเพิ่มเติม

• 'ชัชชาติ' ชง เลื่อนเก็บ ‘ค่าขยะ’ อัตราใหม่ ออกไปอีก 1 ปี เข้าสภากทม. 29 ส.ค.นี้
• มหาดไทยออกประกาศ 2 ฉบับ เปิด-ขยายเวลา จุดผ่านแดนไทย-กัมพูชา
• แพลตฟอร์มต่างชาติยึดไทย ผูกขาดการค้าออนไลน์ คนขายครวญ ยิ่งขาย กำไรยิ่งลด

ติดตามเราได้ที่

• เว็บไซต์ : https://www.thebangkokinsight.com/
• Facebook: https://www.facebook.com/TheBangkokInsight
• X (Twitter): https://twitter.com/BangkokInsight
• Instagram: https://www.instagram.com/thebangkokinsight/
• Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCYmFfMznVRzgh5ntwCz2Yx