ย้อนเหตุ 'โกษาปาน' ถูก 'พระเพทราชา' ตัดจมูก-ริบทรัพย์ นัก ปวศ.เผย 'ถูกโบย' จนตาย
ย้อนเหตุ ‘โกษาปาน’ ถูก ‘พระเพทราชา’ ตัดจมูก-ริบทรัพย์ นัก ปวศ.เผย ‘ถูกโบย’ จนตาย
ผู้ชมละคร พรหมลิขิต ตอนที่ 2 หรือ #พรหมลิขิตep2 ยังหวาดเสียวกับฉากที่ เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) ถูก พระเพทราช ใช้ดาบตัดปลายจมูกไม่น้อย
เมื่อย้อนไปถึงฉากนี้จะพบว่า โกษาปาน นักการทูตแห่งกรุงศรีอยุธยา เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเพทราชา ในท้องพระโรง สมเด็จพระเพทราชา ได้สั่งให้ โกษาปาน ไปไล่พวกฝรั่งเศสที่ป้อมบางกอก ซึ่งกรมพระราชวังบวรฯก็ตั้งคำถามว่า โกษาปาน จะทำได้หรือไม่ เพราะเหมือนจะสนิทสนมกับฝรั่งเศส ด้วย สมเด็จพระนารายณ์ เคยส่งไปเป็นทูต
สำหรับ โกษาปาน เป็นบุตรของเจ้าแม่วัดดุสิต พระนมชั้นเอกในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช กับสามีเชื้อสายพระยาเกียรดิ์ พระยาราม เกิดในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ปานได้บรรดาศักดิ์ ออกพระวิสุทธสุนทร
ได้รับแต่งตั้งเป็นทูตออกไปเจริญสัมพันธไมตรีกับฝรั่งเศส ในการเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 คณะทูตอยุธยาได้รับการยกย่องชื่นชมจากชาวฝรั่งเศส เนื่องจากเป็นครั้งแรกที่พระเจ้าแผ่นดินฝ่ายตะวันออกแต่งทูตไปยังฝรั่งเศส
เมื่อสิ้นสมเด็จพระนารายณ์ใน พ.ศ.2231 สมเด็จพระเพทราชาขึ้นครองราชย์ต่อ ปาน ได้รับแต่งตั้งเป็น เจ้าพระยาโกษาธิบดี ว่าการพระคลัง
มีบันทึกไว้ว่าใน พ.ศ.2239 ว่า ปาน ถูกลงอาญาอยู่บ่อยครั้ง เนื่องด้วยเป็นที่นิยมในหมู่ราษฎร มีครั้งหนึ่งพระเพทราชากริ้วมาก ใช้พระแสงตัดปลายจมูกของปาน บางแหล่งว่า ที่ถูกตัดจมูก เพราะเขาถูกกล่าวหาว่าจงรักภักดีต่อฝรั่งเศสและสมเด็จพระนารายณ์
ใน พ.ศ.2242 เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) ถูกลงพระราชอาญา ภรรยา อนุภรรยา รวมทั้งบุตรสาวและบุตรชายถูกคุมขัง ทรัพย์สมบัติก็ถูกริบทั้งหมด บางแหล่งว่า เขาตัดสินใจฆ่าตัวตายใน พ.ศ.2243
ประเด็นนี้ รศ.ดร.ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ คณะรัฐศาสตร์ ม.รังสิต เคยเผยกับ “มติชน” ถึงจุดจบของ โกษาปาน ว่า ถูกโบยจนเสียชีวิต เช่นเดียวกับ โกษาเหล็ก กล่าวคือ เมื่อโกษาเหล็กถึงแก่กรรมในปี 2226 อีกสามปีต่อมาปลายธันวาคมปี 2229 โกษาปานขณะอายุ 43 ปี ก็ได้นำคณะทูตเดินทางไปยังฝรั่งเศส ภารกิจครั้งสำคัญนี้ใช้เวลารวมทั้งไปและกลับเกือบ 2 ปี
ในปีต่อมา ช่วงกลางกรกฎาคม 2331 โกษาปานได้เข้าร่วมกับพระเพทราชา เสนาบดีกรมช้าง คชบาล ทำรัฐประหารและสถาปนาพระเพทราชขึ้นเป็นกษัตริย์ราชวงศ์ใหม่ คือราชวงศ์บ้านพลูหลวง โกษาปานได้เป็นเสนาบดีกรมพระคลังในตำแหน่งเดิมของพี่ชายโกษาเหล็ก
อีกสิบปีต่อมา ปลายมกราคม 2242 เกิดกรณีการรับรองพระราชสาส์นของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 โดยการอัญเชิญมาของบาทหลวงตาชาร์ด โดยพระเพทราชทรงให้โบยโกษาปาน และทรงใช้ดาบตัดปลายจมูกโกษาปานขาด อีกหลายเดือนถัดมา โดยขาดหลักฐานบันทึกที่ชัดเจน มีข่าวแต่ว่าพระเพทราชาทรงลงอาญาให้โบยโกษาปานจนถึงแก่ชีวิตขณะอายุ 58 ปี แต่บางหลักฐานว่า โกษาปานได้แทงตนเองตายหลังถูกโบยเพราะความอับอายอย่างยิ่งที่ตัวท่านและครอบครัวถูกลงโทษ
“ในยุคอยุธยา กลวิธีปล่อยข่าวลือข่าวร้ายกลายเป็นเครื่องมือของการกำจัดกันทางการเมืองที่สำคัญวิธีหนึ่ง เป็นสังคมข่าวลือกันให้แซดหรือแบบอีกาคาบข่าวมีพลังอำนาจทำลายล้าง เส้นทางชีวิตของสองพี่น้องโกษาเหล็กและโกษาปาน ที่อยู่ในตำแหน่งสำคัญยิ่งยาวนานถึงสี่ทศวรรรษด้วยกัน มีผลงานเป็นที่ประจักษ์ทั้งในการสงครามป้องกันอาณาจักร การค้าและการทูตกับฝรั่ง ต่างจบชีวิตลงในแบบเดียวกัน คือถูกโบยจนตายด้วยความไข้และความอับอาย” รศ.ดร.ธำรงศักดิ์ระบุ
ขอบคุณ ข่าวสด
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง