ศาลแพ่งเปิดศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง นำร่องหนุนประชาชนสู้คดีโดยไม่ต้องจ้างทนายความ

วันนี้ (14 พฤษภาคม) สุริยัณห์ หงษ์วิไล โฆษกศาลยุติธรรม เปิดเผยถึงนโยบายเชิงรุกในการยกระดับการให้บริการประชาชนของศาลยุติธรรม โดยระบุว่า ปัจจุบันมีประชาชนจำนวนมากที่ประสบปัญหาความเดือดร้อนทางแพ่ง แต่กลับเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ยาก โดยเฉพาะในกลุ่มคดีที่ไม่มีความซับซ้อนแต่มีข้อจำกัดด้านทุนทรัพย์ ทำให้ประชาชนจำนวนหนึ่งไม่สามารถแบกรับภาระค่าจ้างทนายความได้ และจำใจต้องเลือกที่จะสละสิทธิ์ในการเรียกร้องความเป็นธรรมของตนเอง เนื่องจากกังวลถึงขั้นตอนทางกฎหมายที่มีความยุ่งยาก

เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ศาลแพ่ง ภายใต้การนำของ ธานี สิงหนาท อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่ง และคณะผู้บริหาร จึงได้ขับเคลื่อนนโยบายลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม ด้วยการเปิดตัวศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง (Self-Represented Litigant Assistance Center) อย่างเป็นทางการ

โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมด้วยตนเองแบบครบวงจร ภายใต้แนวคิดหลักที่ว่าความยุติธรรมต้องเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียม ซึ่งศูนย์แห่งนี้จะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการจ้างทนายความในคดีแพ่งที่ไม่มีความซับซ้อน เพื่อให้ประชาชนทุกคนได้รับโอกาสในการปกป้องสิทธิของตนเองอย่างทั่วถึง สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ศาลยุติธรรม พ.ศ. 2569-2572 ในด้านการพัฒนาระบบการดำเนินคดีสำหรับประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง

สำหรับการให้บริการของศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเองในศาลแพ่งนั้น จะเปิดให้บริการครอบคลุมกลุ่มคดีที่มีเงื่อนไขทางกฎหมายไม่ซับซ้อน โดยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มแรก คือ คดีแพ่งสามัญและคดีมโนสาเร่ที่ไม่มีข้อยุ่งยากซับซ้อนและอยู่ในเขตอำนาจศาลแพ่ง เช่น การผิดสัญญากู้ยืมเงิน หรือคดีเช่าทรัพย์ ที่มีข้อพิพาททุนทรัพย์ไม่เกิน 1,000,000 บาท

กลุ่มที่สอง คือ คดีผู้บริโภคที่มีข้อพิพาทไม่ซับซ้อน ครอบคลุมทั้งกรณีที่ประชาชนเป็นผู้ซื้อแล้วถูกฉ้อโกง สั่งซื้อสินค้าออนไลน์แล้วได้ของไม่ตรงปก รวมถึงกรณีที่ผู้บริโภคถูกฟ้องเป็นจำเลยในคดีลักษณะเดียวกัน และ กลุ่มที่สาม คือ คดีไม่มีข้อพิพาทที่ไม่ซับซ้อน เช่น การยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งให้บุคคลเป็นคนสาบสูญ ทั้งนี้ จะมีข้อยกเว้นไม่รวมถึงคดีการร้องขอให้ศาลมีคำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดก เนื่องจากศาลแพ่งได้จัดตั้งศูนย์คดีจัดการมรดกเพื่อให้บริการครบวงจรแบบเสร็จสิ้นภายในวันเดียวแยกไว้เป็นการเฉพาะแล้ว

สุริยัณห์ อธิบายเพิ่มเติมถึงเบื้องหลังการออกแบบระบบของศูนย์แห่งนี้ว่า ทางศาลแพ่งได้นำแนวคิด Design Thinking หรือการคิดเชิงออกแบบมาใช้ โดยยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง ผ่านการระดมข้อมูลและประสบการณ์จริงจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ทั้งผู้พิพากษา พนักงานอัยการ เจ้าพนักงานบังคับคดี ทนายความ ตลอดจนประชาชนที่เคยมีประสบการณ์ดำเนินคดีด้วยตนเอง เพื่อนำมาวิเคราะห์หาข้อขัดข้องและอุปสรรค

นำไปสู่การจัดตั้งระบบบริการที่ตอบโจทย์ผู้ใช้งานอย่างแท้จริงในรูปแบบบริการเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (One Stop Service) โดยศูนย์ฯ จะทำหน้าที่เสมือนผู้นำทาง (Guide) คอยให้ความช่วยเหลือและแนะนำขั้นตอนการดำเนินคดีตั้งแต่เริ่มต้นฟ้องร้องไปจนถึงศาลมีคำพิพากษา อย่างไรก็ตาม ศูนย์ฯ จะไม่ครอบคลุมถึงการให้คำปรึกษาเพื่อเอาชนะคดี หรือทำหน้าที่เป็นทนายความตัวแทนให้แก่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

ทั้งนี้ ประชาชนที่สนใจสามารถเข้าใช้บริการศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง ได้ ณ อาคารศาลแพ่ง ชั้น 3 ถนนรัชดาภิเษก โดยเปิดให้บริการทุกวันพฤหัสบดีและวันศุกร์ ระหว่างเวลา 09.00 – 16.00 น. หรือสามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ 02-512-8236 และศึกษาข้อมูลเบื้องต้นผ่านทางเว็บไซต์ของศาลแพ่ง civil.coj.go.th