การระเบิดที่สว่างที่สุดในจักรวาล จ้าจนกล้องดาวเทียมตาบอด

ทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติตรวจพบการระเบิดที่ ‘สว่างที่สุด’ ในจักรวาล ซึ่งพวกเขาบอกว่าตลอดระยะเวลาประวัติศาสตร์มนุษย์ไม่เคยเห็นอะไรแบบนี้แน่นอน ทำให้กล้องโทรทรรศน์อวกาศตาบอดจากความจ้านี้

การระเบิดนี้ชื่อว่า GRB 221009A มันเป็นการระเบิดของรังสีแกมมา (Gamma-ray burst) ซึ่งเป็นการรุนแรงที่สุดแล้วในจักรวาล แต่ครั้งนี้รุนแรงและสว่างกว่าสถิติสูงสุดที่เคยบันทึกมากถึง 70 เท่า โดยห่างจากโลกไป 2 พันล้านปีแสง และพุ่งมายังโลกราว ๆ 300 วินาที

นักดาราศาสตร์คิดว่าเหตุการณ์นี้มีสาเหตุจากความตายของดาวฤกษ์ที่ยุบตัวลงอย่างรวดเร็วกลายเป็นหลุมดำทันที และปล่อยไอพ่นพลาสมาทรงพลังที่มีความเร็วสูงใกล้ความเร็วแสงทะลุผ่านเปลือกเนื้อดาวออกมาส่องแสงเป็นรังสีแกมมา

“ขณะที่ไอพ่นกระแทกเข้าก๊าซรอบดาวฤกษ์ที่กำลังจะตาย พวกมันสร้าง ‘แสงระเรื่อ’ ที่สว่างสไวทั้งสเปกตรัม(ช่วงคลื่นแสง)’ Tanmoy Laskar ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านฟิสิกส์และดาราศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยยูทาห์กล่าว

เขาเสริมว่าแสงนี้จางลงค่อนข้างเร็ว ซึ่งหมายความว่านักดาราศาสตร์จะต้องรวดเร็วและว่องไวในการจับภาพข้อมูลก่อนที่มันจะหายไปพร้อมกับความลับของมันไปด้วยตลอดกาล แต่มันก็เหมือนกับการโดนระเบิดเฟลชตรงหน้าโดยไม่ทันตั้งตัว กล้องโทรทรรศน์โดนแสงจ้าจนไม่อาจมองเห็นอะไรได้เลย

“เป็นที่ชัดเจนว่าหน่วยข้อมูลไม่ได้ทำงานตามที่คาดไว้” Yvette Cendes ผู้ร่วมวิจัยจากศูนย์ฟิสิกส์ดาราศาสตร์กล่าว มันจ้าจนข้อมูลช่วงคลื่นแสงที่มองเห็นได้และรังสีเอ็กซ์ไม่สามารถบันทึกได้ ถึงอย่างนั้นพวกเขาก็ยังได้ข้อมูลด้านอื่น ๆ และสามารถตรวจสอบได้นานกว่า 10 วันจากร่องรอยรุนแรงของมัน

ยังไงก็ตามทีมยังสรุปไม่ได้ว่ามันคืออะไรกันแน่ มันอาจจะเป็นหลุมดำตามที่คิด แต่โดยปกติแล้ว Gamma-ray burst มักจะมีซูปเปอร์โนวา (การระเบิดของดาวฤกษ์) อยู่ด้วย ซึ่งน่าแปลกที่ครั้งนี้ไม่มี Andrew Levan ศาสตราจารย์ด้านฟิสิกส์ดาราศาสตร์แห่ง Radboud Universityกล่าวว่า

“ถ้ามันอยู่ตรงนั้นก็จางมาก เราวางแผนที่จะมองหาต่อไป แต่เป็นไปได้ว่าดาวทั้งดวงจะถล่มลงไปเป็นหลุมดำแทนที่จะระเบิด”

พวกเขาหวังว่าจะสามารถถอดรหัสความลึกลับนี้ได้ในอนาคต และที่สำคัญต้องขอชมว่านักดาราศาสตร์ตอบสนองได้ไวมากกับเหตุการณ์การระเบิดที่รุนแรงที่สุดในจักรวาล ซึ่งมันเป็นเหมือนของขวัญกล่องใหญ่จากเอกภพ

ที่มา

Astrophysical Journal Letters : Focus on the Ultra-luminous Gamma-Ray Burst GRB 221009A

Astrophysics Harvard & Smithsonian : Brightest Gamma-Ray Burst Ever Observed Reveals New Mysteries of Cosmic Explosions

The Guardian : Cosmic explosion last year may be ‘brightest ever seen’

Photo : European Space Agency