ถึงว่า ไตพัง ทั้งที่ไม่ได้กินเค็มเยอะ สุดท้ายเจอต้นตอ ถึงบางอ้อ

"หมอเจด" นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ออกมาโพสต์ข้อความระบุว่า

เวลาพูดถึง “ไตเสื่อม” คนส่วนใหญ่มักนึกถึงอาหารเค็มก่อนเลยครับ จนบางคนบอกว่า “ผมแทบไม่กินเค็มนะ ทำไมค่าไตยังลง?” จริง ๆ แล้วไตไม่ได้พังจากเกลืออย่างเดียวครับ แต่พังจาก “พฤติกรรมสะสม” หลายอย่างที่หลายคนทำทุกวันโดยไม่รู้ตัว และที่น่ากลัวคือช่วงแรกไตมักไม่แสดงอาการอะไรเลย กว่าจะรู้ตัว บางคนค่า eGFR ลดไปเยอะแล้ว หรือเริ่มมีโปรตีนรั่วโดยไม่ทันสังเกตครับ

1️⃣ ดื่มน้ำน้อยเรื้อรัง ไตจะทำงานหนักขึ้น
ไตมีหน้าที่กรองของเสียและรักษาสมดุลน้ำในร่างกายครับ ถ้าดื่มน้ำน้อย เลือดจะเข้มข้นขึ้น ของเสียในไตจะมีความเข้มข้นสูงขึ้น และไตต้องใช้แรงกรองมากกว่าเดิม
งานวิจัยบางชิ้นพบว่า คนที่ดื่มน้ำไม่พอเรื้อรัง อาจมีความเสี่ยงไตเสื่อมเร็วกว่าคนที่ดื่มน้ำเหมาะสม โดยเฉพาะในคนที่มีเบาหวานหรือความดันอยู่แล้วครับ โดยทั่วไป ถ้าไม่มีโรคที่ต้องจำกัดน้ำ ควรดื่มประมาณ 1.5–2 ลิตรต่อวัน หรือให้ปัสสาวะสีเหลืองอ่อนครับ

2️⃣ ปล่อยน้ำตาลสูง แม้ยังไม่เป็นเบาหวาน
หลายคนคิดว่าต้องเป็นเบาหวานก่อน ไตถึงจะเสียครับ แต่จริง ๆ แค่ภาวะดื้ออินซูลินหรือน้ำตาลเริ่มสูง ก็ทำให้เส้นเลือดฝอยในไตอักเสบได้แล้ว ยิ่งน้ำตาลหลังอาหารพุ่งบ่อย ไตก็ยิ่งโดนทำร้ายซ้ำ ๆ งานวิจัยพบว่า คนที่ HbA1c สูงต่อเนื่อง แม้ยังไม่ถึงเกณฑ์เบาหวานเต็มตัว ก็เริ่มมีความเสี่ยงโปรตีนรั่วและไตเสื่อมเพิ่มขึ้นครับ

3️⃣ กินยาแก้ปวดพร่ำเพรื่อ โดยเฉพาะ NSAIDs
ยาแก้ปวดบางชนิด เช่น ibuprofen, diclofenac หรือ naproxen ถ้ากินบ่อย ๆ จะทำให้เลือดไปเลี้ยงไตลดลงครับ โดยเฉพาะในคนอายุมาก ดื่มน้ำน้อย หรือมีโรคประจำตัวอยู่แล้ว หลายคนปวดหลัง ปวดเข่า แล้วซื้อกินเองต่อเนื่องเป็นเดือน โดยไม่รู้ว่าไตกำลังทำงานหนักขึ้นทุกวันครับ

4️⃣ นอนดึกเรื้อรัง ไตฟื้นตัวได้แย่ลง
ช่วงกลางคืนเป็นเวลาที่ร่างกายซ่อมแซมตัวเองครับ รวมถึงไตด้วย คนที่นอนดึก นอนน้อย หรือหลับ ๆ ตื่น ๆ บ่อย จะมีฮอร์โมนความเครียดสูงขึ้น ความดันสูงขึ้น และการอักเสบในร่างกายมากขึ้น งานวิจัยบางส่วนพบว่า คนที่นอนน้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อคืน มีแนวโน้มค่าไตลดลงเร็วกว่าคนที่นอนเพียงพอครับ

5️⃣ ไม่ค่อยขยับตัว เลือดไปเลี้ยงไตก็แย่ลง
การนั่งนาน ๆ และไม่ออกกำลังกาย ไม่ได้กระทบแค่หัวใจหรือพุงครับ แต่มันสัมพันธ์กับภาวะดื้ออินซูลิน ความดันสูง และหลอดเลือดอักเสบ ซึ่งทั้งหมดนี้กระทบไตโดยตรง ยิ่งคนที่มีรอบพุงเยอะ หรือไขมันพอกตับร่วมด้วย ไตก็มักเสื่อมเร็วขึ้นกว่าคนที่ขยับตัวสม่ำเสมอครับ

สิ่งที่ช่วยชะลอไตเสื่อมได้จริง คือเริ่มจากพฤติกรรมเล็ก ๆ ทุกวันครับ

• ดื่มน้ำให้พอ ประมาณ 1.5–2 ลิตรต่อวัน ถ้าแพทย์ไม่ได้จำกัดน้ำ
• พยายามคุมความดันให้อยู่ประมาณต่ำกว่า 130/80 mmHg
• คุม HbA1c ใกล้ประมาณ 7% หรือตามเป้าหมายที่แพทย์วางไว้
• หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดกินต่อเนื่องเอง โดยไม่จำเป็น
• ตรวจค่าไต eGFR และโปรตีนรั่วอย่างน้อยปีละครั้งครับ

ไตเสื่อม ไม่ได้เกิดจาก “กินเค็ม” อย่างเดียวครับ แต่เกิดจากพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำซ้ำทุกวัน ทั้งนอนดึก ดื่มน้ำน้อย น้ำตาลสูง หรือกินยาไม่ระวัง และที่สำคัญคือไตมักพังแบบเงียบ ๆ ไม่มีอาการเตือนชัดในช่วงแรก เพราะฉะนั้นยิ่งเริ่มดูแลเร็ว ไตก็ยิ่งมีโอกาสอยู่กับเราได้นานขึ้นครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ