เมื่อความปลอดภัยสำคัญกว่าความสะดวก บทเรียนจากสิงคโปร์ที่อุตสาหกรรมการเงินทั่วโลกกำลังเรียนรู้

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เราเห็นการเปลี่ยนแปลงของบริการทางการเงินอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นการโอนเงินแบบเรียลไทม์ การชำระเงินผ่านโทรศัพท์มือถือ การเปิดบัญชีออนไลน์ หรือการยืนยันตัวตนผ่านระบบดิจิทัล ทุกอย่างถูกออกแบบให้“เร็วขึ้น ง่ายขึ้น และสะดวกขึ้น” แต่ในอีกด้านหนึ่ง อาชญากรรมทางการเงินก็พัฒนาเร็วไม่แพ้กัน

ทุกวันนี้ มิจฉาชีพไม่ได้อาศัยเพียงการสุ่มโทรศัพท์หรือส่งข้อความหลอกลวงอีกต่อไป แต่เริ่มนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์(Artificial Intelligence: AI) มาช่วยวิเคราะห์ข้อมูลที่เผยแพร่บนโลกออนไลน์ เพื่อสร้างเรื่องราวที่น่าเชื่อถือ เจาะจงตัวบุคคล และเพิ่มโอกาสในการหลอกลวงได้อย่างแนบเนียน ปรากฏการณ์ดังกล่าวกำลังทำให้หลายประเทศ รวมถึงองค์กรด้านการเงินทั่วโลก หันกลับมาทบทวนคำถามสำคัญว่า“ความสะดวก” เพียงอย่างเดียว ยังเพียงพอหรือไม่ หากต้องแลกกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น

หนึ่งในกรณีศึกษาที่น่าสนใจ คือแนวทางการรับมือของประเทศสิงคโปร์ ซึ่งกำลังได้รับความสนใจจากผู้กำหนดนโยบายและผู้ให้บริการทางการเงินในหลายประเทศ เพราะสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากการมุ่งเน้นความรวดเร็ว ไปสู่การสร้างความเชื่อมั่น ให้กับระบบการเงินดิจิทัลในระยะยาว

เมื่อAI กลายเป็นเครื่องมือของมิจฉาชีพ

แนวโน้มที่หลายประเทศกำลังจับตา คือการที่มิจฉาชีพนำAI มาช่วยรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์ เว็บไซต์ หรือข้อมูลที่เปิดเผยสู่สาธารณะ เพื่อนำมาสร้างบทสนทนา ข้อความ หรือสถานการณ์ที่ตรงกับพฤติกรรมของเหยื่อแต่ละราย ยิ่งข้อมูลมีมาก การหลอกลวงก็ยิ่งแนบเนียน นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการป้องกันภัยไซเบอร์ในปัจจุบัน ไม่ได้อาศัยเพียงเทคโนโลยีเพียงด้านเดียว แต่ต้องอาศัยทั้งระบบ การออกแบบบริการ และการสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับผู้บริโภคควบคู่กันไป

ความเชื่อมั่น…กำลังมีค่ามากกว่าความรวดเร็ว

ที่ผ่านมา ผู้ให้บริการจำนวนมากแข่งขันกันทำให้การทำธุรกรรมง่ายที่สุด แต่สิงคโปร์กำลังเสนออีกมุมหนึ่งว่า สิ่งที่สำคัญกว่าความเร็ว คือ ความเชื่อมั่น(Trust) เพราะหากระบบทำธุรกรรมรวดเร็ว แต่ผู้ใช้งานไม่มั่นใจว่าทรัพย์สินและข้อมูลของตนจะปลอดภัย ความสะดวกนั้นก็อาจไม่มีความหมาย แนวคิดดังกล่าวจึงกำลังกลายเป็นทิศทางใหม่ของอุตสาหกรรมการเงินทั่วโลก นั่นคือการสร้างสมดุลระหว่างความสะดวก(Convenience) และความปลอดภัย(Security) ให้เดินไปพร้อมกัน

เพิ่มขั้นตอน…เพื่อป้องกันความเสียหายที่ใหญ่กว่า

อีกแนวคิดที่น่าสนใจ คือPositive Friction แม้คำว่าFriction จะหมายถึงความฝืด หรือขั้นตอนที่เพิ่มขึ้น แต่ในบริบทของความปลอดภัย กลับหมายถึงการเพิ่มขั้นตอนเฉพาะในธุรกรรมที่ระบบประเมินว่ามีความเสี่ยงสูง ตัวอย่างมาตรการที่หลายประเทศเริ่มนำมาใช้ ได้แก่ เพิ่มการยืนยันตัวตนเมื่อพบความผิดปกติ/ หน่วงเวลาการโอนเงินในบางธุรกรรมที่มีความเสี่ยง/ หน่วงเวลาการเชื่อมต่อกระเป๋าเงินดิจิทัล(Digital Wallet) / ใช้ระบบวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบเรียลไทม์ก่อนอนุมัติธุรกรรม แม้ผู้ใช้งานอาจใช้เวลาเพิ่มขึ้นเพียงไม่กี่นาที แต่หากช่วยป้องกันการสูญเสียเงินทั้งบัญชี ขั้นตอนเหล่านั้นก็อาจเป็นเวลาที่คุ้มค่าที่สุด

ความปลอดภัยต้องถูกออกแบบตั้งแต่วันแรก

อีกหลักคิดที่หลายองค์กรการเงินทั่วโลกให้ความสำคัญ คือSecurity by Design หรือการออกแบบบริการโดยให้ความปลอดภัยเป็นส่วนหนึ่งของระบบตั้งแต่เริ่มต้น ไม่ใช่รอให้เกิดปัญหาแล้วจึงค่อยเพิ่มมาตรการป้องกันภายหลัง แนวทางนี้ช่วยให้การบริหารความเสี่ยงมีประสิทธิภาพมากขึ้น พร้อมสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้บริการในระยะยาว

ในฐานะผู้ให้บริการทางการเงิน“เคทีซี” หรือ บริษัทบัตรกรุงไทยจำกัด(มหาชน) ติดตามพัฒนาการด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์เทคโนโลยีการป้องกันการฉ้อโกงและแนวโน้มภัยคุกคามใหม่ๆที่เกิดขึ้นทั่วโลกอย่างต่อเนื่องเพราะเชื่อว่าการเรียนรู้จากกรณีศึกษาของประเทศต่างๆจะช่วยให้อุตสาหกรรมการเงินสามารถพัฒนาบริการที่ตอบโจทย์ทั้งด้านความสะดวกและความปลอดภัยได้ดียิ่งขึ้นเพื่อแบ่งปันแนวโน้มที่น่าสนใจของอุตสาหกรรมการเงินโลกและชวนให้สังคมไทยตระหนักถึงความสำคัญของการรู้เท่าทันภัยไซเบอร์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ในด้านการดำเนินงาน เคทีซีให้ความสำคัญกับการยกระดับการบริหารความเสี่ยง การติดตามธุรกรรมที่อาจมีความผิดปกติ การปกป้องข้อมูลของสมาชิกตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการสื่อสารและเผยแพร่ความรู้ด้านความปลอดภัยทางการเงินอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สมาชิกสามารถใช้บริการทางการเงินดิจิทัลได้อย่างมั่นใจยิ่งขึ้น เพราะในโลกที่เทคโนโลยีพัฒนาอย่างรวดเร็ว ไม่มีระบบใดปลอดภัยได้ด้วยเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว หากผู้ใช้งานขาดความรู้และความระมัดระวัง

ความเชื่อมั่นคือโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญที่สุดของเศรษฐกิจดิจิทัล

ในอดีต ความได้เปรียบของผู้ให้บริการอาจวัดจากความเร็วในการทำธุรกรรม แต่ในอนาคต ความได้เปรียบอาจวัดจากความสามารถในการสร้าง ความไว้วางใจ(Trust) ให้กับผู้บริโภค เมื่อเศรษฐกิจดิจิทัลเติบโต ธุรกรรมออนไลน์เพิ่มขึ้น และAI ถูกนำมาใช้ทั้งในทางสร้างสรรค์และทางที่ผิด การลงทุนด้านความปลอดภัยจึงไม่ใช่เพียงต้นทุนขององค์กร แต่เป็นการลงทุนเพื่อรักษาความเชื่อมั่นของผู้บริโภคและความมั่นคงของระบบเศรษฐกิจโดยรวม

บทเรียนจากสิงคโปร์จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของมาตรการรับมืออาชญากรรมไซเบอร์ แต่เป็นสัญญาณว่าการเงินยุคใหม่จะไม่ได้แข่งขันกันที่“ใครทำได้เร็วที่สุด” หากแต่แข่งขันกันที่“ใครสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ใช้บริการได้มากที่สุด” และนั่นคือทิศทางที่อุตสาหกรรมการเงินทั่วโลก รวมถึงเคทีซียังคงติดตาม เรียนรู้และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การใช้ชีวิตในโลกดิจิทัลของคนไทยเป็นทั้ง สะดวก ปลอดภัย และน่าเชื่อถือ มากยิ่งขึ้น