ทีดีอาร์ไอ ชง 5 มาตรการด่วนแก้วิกฤตอุบัติเขตก่อสร้างซ้ำซาก จากรถสู่ราง

ดร.สุเมธ องกิตติกุล ผู้อำนวยการวิจัยด้านนโยบายการขนส่งและโลจิสติกส์ ทีดีอาร์ไอ เปิดเผยถึงปัญหาอุบัติเหตุจากการก่อสร้างในระบบขนส่งของไทยว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมาประชาชนต้องเผชิญกับความเสี่ยงจากโครงการก่อสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่มาอย่างต่อเนื่อง

ตั้งแต่มหากาพย์ถนนพระราม 2 จนถึงเหตุการณ์ล่าสุดเมื่อวันที่ 14 มกราคม 2569 กรณีเครนถล่มทับขบวนรถไฟที่ อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา ซึ่งทำให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก ปัญหาเหล่านี้สะท้อนถึงความล้มเหลวเชิงระบบและโครงสร้างที่รัฐต้องเร่งเข้ามาแก้ไข

ช่องโหว่กฎหมาย-ขาดกลไกสอบสวนอิสระ

ดร.สุเมธ ชี้ให้เห็นว่าปัจจุบันประเทศไทยยังขาดกลไกสำคัญอย่าง "คณะกรรมการสอบสวนอุบัติเหตุและอุบัติการณ์ทางถนน" เหมือนในต่างประเทศ เช่น NTSB ของสหรัฐฯ หรือ JTSB ของญี่ปุ่น ที่ทำหน้าที่หาสาเหตุเชิงระบบเพื่อวางมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำเดิม ไม่ใช่เพียงแค่หาผู้รับผิดชอบในความเสียหายเท่านั้น

ในส่วนของระบบราง แม้จะมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติการขนส่งทางราง 2568 เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา แต่เนื่องจากกฎหมายยังไม่มีผลบังคับใช้ในขณะนี้ ทำให้หน่วยงานกำกับดูแลอย่างกรมการขนส่งทางราง (ขร.) ยังขาดอำนาจเต็มในการเข้าไปกำกับดูแลมาตรฐานการจัดสร้างและการสอบสวนอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นอย่างใกล้ชิด

บทเรียนจากไต้หวันกับการจัดการผู้รับเหมา

ดร.สุเมธ ยกตัวอย่างเหตุการณ์ในไต้หวันเมื่อปี 2567 กรณีเครนร่วงทับรถไฟฟ้า MRT ซึ่งหน่วยงานสอบสวนความปลอดภัย (TTSB) สามารถสรุปสาเหตุและออกข้อแนะนำด้านความปลอดภัยได้ภายในเวลาเพียงหนึ่งเดือน โดยสั่งการให้ทบทวนกฎระเบียบการก่อสร้างใกล้เขตทางรถไฟอย่างเข้มงวด

สำหรับประเทศไทย ในปี 2569 นี้ หากกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ผู้มีสิทธิขอขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ (ฉบับที่ 2) มีผลบังคับใช้ จะมีการนำมาตรการ "สมุดพกผู้รับเหมา" และการลดระดับชั้นผู้รับเหมามาใช้ ซึ่งผู้รับเหมาที่ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงจนทำให้มีผู้เสียชีวิต อาจถูกเพิกถอนรายชื่อออกจากทะเบียนและห้ามประมูลงานรัฐตามระยะเวลาที่กำหนด

5 ข้อเสนอเร่งคืนความเชื่อมั่นประชาชน

เพื่อให้เกิดความปลอดภัยในการเดินทางทีดีอาร์ไอ ได้เสนอแนะแนวทางต่อภาครัฐดังนี้:

• ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย: รัฐต้องกำกับดูแลการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ให้เป็นไปตามกฎหมายและข้อสัญญาอย่างต่อเนื่อง
• จัดการจราจรในพื้นที่เสี่ยง: ในจุดที่มีการก่อสร้างความเสี่ยงสูง ต้องมีการจัดการจราจรหรือหยุดการจราจรชั่วคราวเพื่อป้องกันความสูญเสีย
• สอบสวนอย่างโปร่งใส: เร่งจัดตั้งคณะทำงานเชี่ยวชาญที่มีความอิสระเพื่อหาสาเหตุอุบัติเหตุและจัดทำข้อเสนอแนะโดยเร็วที่สุด
• เร่งออกกฎหมายลูกควบคุมผู้รับเหมา: เร่งบังคับใช้กฎหมายที่จะมาควบคุมคุณภาพและบทลงโทษผู้รับเหมาที่ไม่ได้มาตรฐาน
• เตรียมความพร้อมรับ พ.ร.บ.การขนส่งทางราง: จัดเตรียมคณะกรรมการสอบสวนอุบัติเหตุและกฎหมายลำดับรองภายใต้กฎหมายใหม่ให้พร้อมบังคับใช้ทันที

"อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นไม่ใช่เรื่องเหนือความคาดหมาย แต่เป็นปัญหาที่รัฐต้องใช้อำนาจในการป้องกันและประกันความปลอดภัยให้แก่ประชาชนอย่างจริงจัง" ดร.สุเมธ กล่าวทิ้งท้าย