“สวยัมภูลึงค์” ศิวลึงค์ธรรมชาติ ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในจักรวาล ณ ปราสาทตาเมือนธม
“ปราสาทตาเมือนธม”ที่บ้านหนองคันนา ต. ตาเมียง อ. พนมดงรัก จ. สุรินทร์ นอกจากจะตั้งอยู่บนพื้นที่พิพาทไทย-กัมพูชาแล้ว ภายในปรางค์ประธานยังเป็นที่ประดิษฐานโบราณวัตถุที่ว่ากันว่า เป็นสัญลักษณ์แทนองค์พระศิวะที่ “ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในจักรวาล”ในชื่อ พระสวยัมภูลึงค์
ไมเคิล ไรท์เล่าถึงศิวลึงค์นี้ไว้ในบทความ“พระสวยมภูวลึงค์”นิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับตุลาคม 2542 ระบุว่า “พระสวยมภู” หรือสวยัมภูลึงค์ นั้น “ขลัง” ที่สุดแล้ว เพราะเป็นที่นับถือกว่าศิวลึงค์อื่น ๆ
พระสวยมภูคืออะไร ไฉนจึงศักดิ์สิทธิ์นัก ? ลำดับแรกต้องเข้าใจกันก่อนว่า ศิวลึงค์คือสัญลักษณ์ของพระศิวะ (พระอิศวร) สื่อความหมายว่าพระองค์เป็นที่มาของทุกสิ่งทุกอย่าง รวมถึงชีวิตและความอุดมสมบูรณ์ ชาวฮินดูให้ศิวลึงค์เป็น “อรูปสัญญา”(Aniconic Image) ของพระผู้เป็นเจ้า โดยมีอยู่หลายชนิด หลายประเภท หลัก ๆ คือ มนุษยลึงค์กับ สวยัมภูลึงค์
“มนุษยลึงค์” เป็นลึงค์ที่มนุษย์สร้างขึ้นมา ศักดิ์สิทธิ์น้อยกว่า “สวยัมภูลึงค์” ซึ่งเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
สวยัมภูลึงค์ แบ่งออกเป็น 2 ชนิดอีกที คือ สวยัมภูลึงค์ที่ดูเหมือนลึงค์ที่มนุษย์สร้างขึ้น ตำนานเล่าว่า พระอิศวรเนรมิตขึ้นมาเองแล้วประทานให้มนุษย์บูชา เช่น มุขลึงค์กับสวยัมภูลึงค์ที่ศักดิ์สิทธิ์มากที่สุด เชื่อกันว่าเกิดขึ้นพร้อมจักรวาล คือยอดเขาและโขดหินที่ไม่เคยถูกสิ่งเหนือมนุษย์แตะต้องตกแต่ง เช่น ยอดเขาคาอ. สิชล จ. นครศรีธรรมราช และยอดเขาภูก้าวที่จำปาศักดิ์ สปป. ลาว
แต่พระสวยัมภูลึงค์ที่ศักดิ์สิทธิ์ “อย่างยิ่ง” คือที่ปรางค์ประธานของ “ปราสาทตาเมือนธม”
ส่วนความศักดิ์สิทธิ์ของพระสวยัมภูลึงค์ก็มาจากความเชื่อคนโบราณที่ว่า ธรรมชาติควรได้รับความเคารพนับถือยำเกรงกว่ามนุษย์ หรือสิ่งที่สร้างโดยมนุษย์นั่นเอง
ในอดีต ปราสาทตาเมือนธมน่าจะไม่พ้นการถูกรบกวนหรือปล้นสะดม แต่เป็นโชคดีที่ยอดของปรางค์ประธานพังลงมาในลักษณะที่ปิดปากทางเข้า โจรหาสมบัติจึงไม่อาจปล้นกรุที่อยู่ภายในได้ เมื่อนักโบราณคดีรื้อเศษซากออกจากหน้าประตูแล้วเข้าไปข้างใน จึงได้พบกรุในสภาพใกล้เคียงของเดิม แต่ต้องผิดหวัง เพราะแทนที่จะพบศิวลึงค์บนฐานโยนีโตรณะตามสูตร กลับเจอแต่โขดหินธรรมชาติที่ไม่ใช่ศิลปะสมัยใดเลย
นั่นแหละคือ “สวยัมภูลึงค์” ที่นับถือกันว่าเกิดขึ้นพร้อมกำเนิดจักรวาล
อ่านเพิ่มเติม :
- ปราสาทตาเมือนธม จ. สุรินทร์ อายุเกือบ 1,000 ปี แหล่งอุดมจารึกแห่งอีสานใต้
- “ปราสาทตาเมือนธม” ร่องรอยแห่งศรัทธากว่า 1,000 ปี ที่ชายแดนไทย-กัมพูชา
- “ไขปริศนากลุ่มปราสาทตาเมือน” ร่องรอยแห่งศรัทธาบนเส้นทางความสัมพันธ์ไทย-กัมพูชา
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 8 กันยายน 2568
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “สวยัมภูลึงค์” ศิวลึงค์ธรรมชาติ ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในจักรวาล ณ ปราสาทตาเมือนธม
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com