แพทย์เฉลยเอง หุงข้าวทีละมาก ๆ แล้วแช่เย็นไว้กิน ส่งผลดีหรือผลเสียต่อสุขภาพ

แพทย์เฉลยเอง หุงข้าวทีละมาก ๆ แล้วแช่เย็นไว้กิน ส่งผลดีหรือผลเสียต่อสุขภาพ พร้อมแนะ 7 ข้อสังเกต ถ้าเจอข้าวมีลักษณะนี้ ทิ้งทันที

เรียบเรียงโดย ทีมงานข่าวสดออนไลน์

เมื่อวันที่ 25 เมษายน 2569

รายงานจากสื่อต่างประเทศ เทรนด์การหุงข้าวทีละมาก ๆ แบ่งเป็นส่วน ๆ แช่เก็บไว้ในตู้เย็นเพื่อรับประทานภายหลัง กำลังได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในโลกออนไลน์ หลายคนตั้งคำถามว่าการเก็บข้าวไว้ในตู้เย็นเป็นเวลานานนั้นดีต่อสุขภาพจริงหรือไม่

ปัจจุบันมีคนจำนวนไม่น้อยเลือกหุงข้าวครั้งเดียวแล้วเก็บไว้กินตลอดทั้งสัปดาห์ เพื่อประหยัดเวลา อีกทั้งยังมีความเชื่อว่าอาจ “ดีต่อสุขภาพ” เนื่องจากช่วยสร้างแป้งทนการย่อย (resistant starch) อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า แม้จะมีประโยชน์จริง แต่ก็มีความเสี่ยงไม่น้อย หากปฏิบัติไม่ถูกวิธี

นพ.เหงียน หุย ฮว่าง จากเวียดนาม ระบุว่าข้าวที่หุงสุกแล้วปล่อยให้เย็น โดยเฉพาะเมื่อแช่เย็นในตู้เย็นช่องธรรมดานาน 8–12 ชั่วโมง จะเกิด “แป้งทนการย่อย” (resistant starch) ซึ่งเป็นแป้งที่ไม่ถูกย่อยในลำไส้เล็ก แต่จะเคลื่อนลงสู่ลำไส้ใหญ่และกลายเป็นอาหารของจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหาร

ด้วยเหตุนี้ ข้าวแช่เย็นจึงอาจให้ประโยชน์บางประการ เช่นช่วยลดค่าดัชนีน้ำตาล (GI) เมื่อเทียบกับข้าวร้อน ช่วยควบคุมน้ำหนัก และส่งเสริมสุขภาพลำไส้ เหมาะสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อความผิดปกติของระดับน้ำตาลในเลือดหรือผู้ที่กำลังควบคุมน้ำหนัก

นอกจากนี้ การเก็บข้าวในตู้เย็นยังช่วยยืดอายุการบริโภค โดยหากวางไว้ที่อุณหภูมิห้อง ข้าวจะปลอดภัยเพียง 2–4 ชั่วโมง แต่หากเก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิต่ำกว่า 5 องศาเซลเซียส สามารถเก็บได้นาน 1–2 วัน และอาจนานสูงสุดถึง 3 วัน หากจัดเก็บอย่างเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม นพ.เหงียน หุย ฮว่าง เน้นย้ำว่าความเสี่ยงสำคัญไม่ได้อยู่ที่ตู้เย็นโดยตรง แต่อยู่ที่วิธีจัดการข้าวก่อนและหลังการเก็บรักษา

หนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญ คือ เชื้อแบคทีเรีย Bacillus cereus ซึ่งพบได้ในข้าวเมื่อข้าวที่หุงแล้วถูกทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกินไป เชื้อดังกล่าวอาจเพิ่มจำนวนและสร้างสารพิษ โดยสารพิษนี้ทนความร้อน ทำให้การนำข้าวไปอุ่นซ้ำไม่สามารถกำจัดความเสี่ยงของอาหารเป็นพิษได้ทั้งหมด

ด้าน รศ.ดร.พญ.เหงียน ถิ หลัม อดีตรองผู้อำนวยการสถาบันโภชนาการแห่งชาติ ระบุเพิ่มเติมว่า หากเก็บข้าวในตู้เย็นโดยไม่ปิดภาชนะให้มิดชิด อาจเกิดการปนเปื้อนข้ามจากอาหารดิบชนิดอื่นได้ อีกทั้งการเก็บไว้นานเกินไปยังทำให้ข้าวสูญเสียน้ำ แห้งแข็ง และย่อยยาก โดยเฉพาะในผู้ที่มีระบบย่อยอาหารอ่อนแอ

สำหรับข้อกังวลเรื่องการสูญเสียคุณค่าทางโภชนาการ ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า ตู้เย็นไม่ใช่ปัจจัยหลักที่ทำให้วิตามินลดลง ข้าวขาวมีวิตามินซีและเอในปริมาณต่ำอยู่แล้ว การเปลี่ยนแปลงจึงแทบไม่มีนัยสำคัญ ส่วนวิตามินที่ได้รับผลกระทบมากกว่าคือวิตามินบี (เช่น B1, B2, B3) ซึ่งละลายน้ำและไวต่อความร้อน

อย่างไรก็ตาม การสูญเสียวิตามินส่วนใหญ่เกิดขึ้นตั้งแต่ขั้นตอนการหุง ขณะที่การแช่เย็นทำให้ลดลงเพียงเล็กน้อย แต่การอุ่นซ้ำหลายครั้งต่างหากที่ทำให้วิตามินลดลงอย่างชัดเจน เช่น วิตามิน B1 อาจลดลงได้ 10–30% หากนำข้าวไปอุ่นซ้ำหลายครั้ง

7 หลักปฏิบัติสำคัญ เพื่อความปลอดภัยในการบริโภคข้าวแช่เย็น

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า สามารถเก็บข้าวในตู้เย็นได้ แต่ต้องปฏิบัติตามหลักความปลอดภัยด้านอาหารอย่างเคร่งครัด ดังนี้

• ไม่ควรวางข้าวไว้ที่อุณหภูมิห้องเกิน 2 ชั่วโมงหลังหุงเสร็จ
• ควรทำให้ข้าวเย็นลงอย่างรวดเร็ว และนำเข้าตู้เย็นภายใน 1 ชั่วโมง
• เก็บในภาชนะปิดสนิทหรือถุงซิปล็อก เพื่อป้องกันการปนเปื้อน
• รักษาอุณหภูมิตู้เย็นให้ต่ำกว่า 5 องศาเซลเซียส
• ควรบริโภคภายใน 24–48 ชั่วโมง
• ก่อนรับประทาน ควรอุ่นให้ร้อนมากกว่า 75 องศาเซลเซียส และไม่อุ่นซ้ำหลายครั้ง
• ทิ้งทันที หากพบกลิ่นเปรี้ยวหรือมีลักษณะผิดปกติ เช่น เหนียวลื่น

ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า แม้การเกิดแป้งทนการย่อยในข้าวแช่เย็นจะเป็นประโยชน์ที่มีอยู่จริง แต่ไม่ควรมองว่าเป็นวิธีที่ “ดี” จนเกินไป เพราะผลลัพธ์ต่อสุขภาพยังขึ้นอยู่กับภาพรวมของการกินและการใช้ชีวิต ที่สำคัญ ความเสี่ยงของอาหารเป็นพิษจากการเก็บข้าวอย่างไม่ถูกวิธี ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องระมัดระวัง โดยเฉพาะในสภาพอากาศร้อนชื้นอย่างในไทย

ที่มา SOHA

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : แพทย์เฉลยเอง หุงข้าวทีละมาก ๆ แล้วแช่เย็นไว้กิน ส่งผลดีหรือผลเสียต่อสุขภาพ

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
- Website : https://www.khaosod.co.th