19 แซ่ใหญ่แห่งแผ่นดินจีน กับต้นกำเนิดในตำนานหลายพันปี

สาธารณรัฐประชาชนจีน หรือจีนแผ่นดินใหญ่ มีแซ่ใหญ่หลัก ๆ อยู่ 19 แซ่ ที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุด และหากนับคนที่ใช้แซ่เหล่านี้รวมกันจะเป็นจำนวนประชากรมากเกินครึ่งหนึ่งของจีนทั้งประเทศ

แซ่ทั้ง 19 นี้ จิน เส้าหลินเสนอไว้ในบทความ “ข้อมูลใหม่ สิบเก้าแซ่ใหญ่” ของนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับพฤษภาคม พ.ศ. 2536 ระบุว่า แซ่ที่มีจำนวนสมาชิกมากกว่า 1% ของประชากรจีนมีอยู่ 19 แซ่ ทุกแซ่สามารถสืบไปถึงต้นตระกูลว่ามีพื้นเพอยู่ตำแหน่งแห่งหนไหนบนแผ่นดินจีน ทั้งมีตำนานเล่าถึงต้นกำเนิดแซ่ของพวกเขาด้วย

แซ่ 3 อันดับแรกยังระบุสัดส่วนเปอร์เซ็นต์ของสมาชิกต่อจำนวนประชากรจีนทั้งหมด แม้จะเป็นข้อมูลเมื่อ พ.ศ. 2536 ซึ่งผ่านมากว่า 3 ทศวรรษแล้ว แต่สัดส่วนไม่หนีหรือลดจากตัวเลขเดิมมากนัก จึงขอหยิบมานำเสนอประกอบกันไว้ด้วย

19 แซ่ใหญ่แห่งแผ่นดินจีน มีดังนี้

1. แซ่หลี่ (李) – หลี, หลี้ เป็นแซ่ใหญ่ที่สุด มีจำนวนถึง 7.9% ของประชากรจีน ต้นตออยู่ที่อำเภอหลินเยา มณฑลกานซู่

แซ่หลี่แปลงมาจากแซ่โบราณในเสียงเดียวกัน แต่ความหมายและตัวเขียนต่างกัน ต้นตระกูลคือ “เกาเถา”ขุนนางตำแหน่งหลี่ (理) ของพระเจ้าเหยา ตำแหน่งดังกล่าวมีหน้าที่ออกกฎหมายและตัดสินคดีความ ลูกหลานจึงเอาชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่

ต่อมา “หลี่เวย” ทายาทของตระกูลถูกพระเจ้าติวอ๋องประหารชีวิต “หลี่ลี่”ลูกชายต้องหลบหนีราชภัย ระหว่างทางได้กินลูกสาลี่ในป่าเป็นอาหารประทังชีวิต ต่อมาจึงเปลี่ยนตัว 理 มาเป็น 李 ที่แปลว่าลูกสาลี่

2. แซ่หวาง (王) – เฮ้ง มีจำนวน 7.4% ของประชากรจีน ต้นตอคือเมืองไท่หยวน มณฑลซานซี

แซ่หวางแตกออกจากแซ่ “จี” (姬)ของราชวงศ์โจว “จีจิ้น”มกุฎราชกุมารของโจวหลิงหวางถูกลงโทษด้วยการปลดจากฐานันดรศักดิ์เป็นสามัญชน แต่ชาวบ้านยังเรียกลูกหลานของเขาว่า “หวางเจีย”หรือเชื้อพระวงศ์ จึงหันมาใช้คำว่า หวาง เป็นแซ่

3. แซ่จาง (张) – เตีย มีจำนวน 7.1% ของประชากรจีน ต้นตออยู่ที่อำเภอชิงเหอ มณฑลเหอเป่ย

ตามตำนาน โอรสของพระเจ้าหวงตี้นามว่า “เส้าเห้า” มีบุตรคนที่ 5 ชื่อว่า “ฮุย” เขาเป็นคนคิดประดิษฐ์ธนู จึงได้รับพระราชทานแซ่ว่า “จาง”(张) ซึ่งรูปคำสื่อถึงการกางธนู หรือนักธนู

4. แซ่หลิว (刘) – เล่า, เล้า ต้นตออยู่ที่อำเภอถงซาน มณฑลเจียงซู ต้นตระกูลหลิวชื่อ “เฝย”เป็นเชื้อสายพระเจ้าเหยา เฝยได้ครอบครองเมือง “หลิว”ลูกหลานรุ่นต่อ ๆ มาจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่

5. แซ่เฉิน (陈) – ตั้ง, ตัน ต้นตอคือเมืองสวี่ชาง มณฑลเหอหนาน“หูกงหม่าน” ผู้สืบเชื้อสายจากพระเจ้าซุ่น ได้ครอบครองเมืองชื่อ “เฉิน” จนล่วงมาถึงราชวงศ์โจว ลูกหลานของเขาจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่

6. แซ่หยาง (杨) – เอี้ยต้นตอคือเมืองลั่วหยาง อำเภอชง และอำเภอเน่ยเซียง มณฑลเหอหนาน ต้นตระกูลคือ “ส้างฟู่”โอรสของโจวเซวียนหวาง ได้รับตำแหน่ง “หยางโหว”ลูกหลานจึงใช้ชื่อตำแหน่งเป็นแซ่

7. แซ่เจ้า (趙) – เตียวต้นตออยู่ที่อำเภอชิ่งเว่ย มณฑลกานซู ต้นตระกูลชื่อ “เจ้าฟู่”เป็นสารถีของพระเจ้าโจวมู่หวาง คอยขับรถม้าและดูแลม้าหลวงเป็นอย่างดี พระเจ้าโจวมู่หวางจึงให้ไปปกครองเมือง “เจ้า” ลูกหลานก็ใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่

8. แซ่หวง (黄) – อึ๊ง ต้นตออยู่ที่อำเภอหยุนเมิ่ง มณฑลหูเป่ย ต้นตระกูลชื่อ“ลู่จง”เป็นเชื้อสายพระเจ้าตวนซวี ได้ครอบครองเมือง “หวง” ลูกหลานจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่

9. แซ่โจว (周) – จิว ต้นตออยู่ที่อำเภอหนี่หนาน มณฑลเหอหนาน ต้นตระกูลชื่อ“โจวซาง”ขุนพลเอกของพระเจ้าหวงตี้ อีกตำนานเล่าว่าเป็นโอรสของพระเจ้าโจวผิวหวาง ชื่อ “จีเลี่ย”ได้ครอบครองดินแดน “หนี่โจว”ผู้คนมักเรียกเชื้อสายของจีเลี่ยว่า“โจวเจีย” (เชื้อพระวงศ์ราชวงศ์โจว) ต่อมาจึงใช้ โจวเป็นแซ่

10. แซ่อู๋ (吴) – โง้ว ต้นตออยู่ที่อำเภอเต๋อเทียน และอำเภอเซี่ยจิ้น ในมณฑลเจียงซู ตามตำนานคือ “ฉินป๋อ” โอรสพระเจ้าโจวไท่หวาง ได้ครองดินแดนอู๋หลังจากที่โกวเจี้ยน กษัตริย์แคว้นเยวี่ยตีแคว้นอู๋แตก ลูกหลานเชื้อสายของฉินป๋อยังคงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่สืบต่อมา

11. แซ่สวี (徐) – ซื้อ ต้นตอคืออำเภอพี มณฑลเจียงซู ต้นตระกูลชื่อ “นั่วมู่”เป็นลูกของ “อวี่” ผู้มีคุณูปการในการขุดคลองแก้ปัญหาอุทกภัย นั่วมู่ได้ครอบครองดินแดน “สวี” (บ้าง สวี่)ลูกหลานจึงใช้ชื่อดินแดนเป็นแซ่

12. แซ่ซุน (孙) – ซึงต้นตอคืออำเภอกวงซาน มณฑลเหอหนาน “คังซู”โอรสองค์ที่ 8 ของโจวเหวินหวางได้ครองแคว้นเหวย สืบทอดอำนาจต่อมาจนถึงสมัยของเหวยอู่กง “หุ้ยซุน”บุตรของเหวยอู่กงได้เป็นมหาอำมาตย์ ลูกหลานจึงเลือกใช้คำว่า ซุน เป็นแซ่

13. แซ่หู (胡) ต้นตออยู่ที่อำเภอกู้เหยียน มณฑลกานซู เชื้อสายของ “หูกงหม่าน” ในยุคของพระเจ้าซุ่นเริ่มใช้คำว่า หูเป็นแซ่

14. แซ่จู (朱)ต้นตออยู่อำเภอเซียว มณฑลเจียงซู ในสมัยพระเจ้าโจวอู่หวาง ทรงแต่งตั้ง “เฉาเจี๋ย”ให้ครองเมืองจู(邾) หลังเมืองถูกแคว้นฉู่ยึดครอง เชื้อสายของเฉาเจี๋ยจึงแก้อักษรคำว่า 邾 ให้เป็น 朱 แล้วใช้เป็นแซ่มาตั้งแต่นั้น

15. แซ่เกา (高) – กอ ต้นตอคือแถบอำเภอซัง มณฑลเหอเป่ย จากเชื้อสายของพระเจ้าเหยียนตี้ผู้ได้ครองแคว้นฉีในนาม“ฉีไท่กง” สืบทอดแหน่งต่อมาอีก 6 รุ่นถึงสมัยฉีเหวินกง แล้วมีลูกคนหนึ่งชื่อ “กงจื่อเกา”เชื้อสายของกงจื่อเกานี้เองเริ่มที่ใช้ เกา เป็นแซ่

16. แซ่หลิน (林) – ลิ้มต้นตอคืออำเภอเฟินหยาง มณฑลซานซี มาจาก “ปี่กัน” เชื้อพระวงศ์ราชวงศ์ซาง และเป็นขุนนางใหญ่สมัยพระเจ้าติวอ๋อง ปี่กันเตือนสติพระเจ้าติวอ๋องให้อยู่ในทำนองคลองธรรม แต่พระเจ้าจิวอ๋องไม่ฟัง ทั้งพิโรธสั่งประหารชีวิตเขาอย่างทารุณ บุตรชายของปี่กันนามว่า“เจียน”ต้องหลบหนีเข้าป่า แล้วใช้ หลิน(แปลว่า ป่า) มาเป็นแซ่

17. แซ่เหอ (何) ต้นตออยู่ที่อำเภอหลูเจียง มณฑลอันฮุย เดิมทีแซ่นี้สืบเชื้อสายมาจากเจ้าแคว้นหาน ภายหลังแคว้นหานถูกแคว้นฉินยึดครองไปแล้ว เชื้อสายเจ้าแคว้นส่วนหนึ่งต้องอพยพหนีลงใต้ไปอยู่แถบลุ่มน้ำหวยเเหอและฉางเจียง

เนื่องจากสำเนียงท้องถิ่นออกเสียง หาน(韩) กับเหอ(何) ใกล้เคียงกัน เพื่อหลบเลี่ยงการตามล่าของฝ่ายแคว้นฉิน เชื้อสายเจ้าแคว้นหานจึงเปลี่ยนมาใช้คำว่า “เหอ”เป็นแซ่แทน

18. แซ่กัว (郭) – ก๊วยต้นตออยู่ที่อำเภอไท่หยวน มณฑลซานซี พระเจ้าโจวอู่หวาง แต่งตั้งให้อาไปครองเมืองซีกั่ว และให้ยศว่า “กัวกง”เชื้อสายของเขาจึงใช้“กัว” เป็นแซ่สืบมา

19. แซ่หม่า (马) – เบ๊ต้นตออยู่อำเภอซิ่งผิง มณฑลส่านซี ในยุคจ้านกว๋อ “จ้าวเซอ” บุตรชายของเจ้าแคว้นจ้าวได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง “หม่าฝูจวิ้น”เชื้อสายของเขาจึงใช้คำว่า “หม่า”เป็นแซ่

ทั้ง 19 แซ่เรียงลำดับตามจำนวนสมาชิกจากมากไปน้อย อาจมีการเปลี่ยนแปลงลำดับได้ตามเวลาที่เปลี่ยนแปลง แต่จุดสำคัญคือแหล่งกำเนิดซึ่งเรียกว่าเป็น “บ้านเกิด” ของแต่ละแซ่ เผื่อคนเชื้อสายจีนใน 19 แซ่จะเดินทางไปไหว้บรรพบุรุษที่เมืองจีน จะได้ไปถูกที่…

อ่านเพิ่มเติม :

• “แซ่” นามสกุลของคนจีนมีที่มาจากไหน “แซ่” บอกอะไร
• เปิดที่มาการตั้ง “แซ่” ของคนจีน ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน แต่ละแซ่มาอย่างไร?
• ตำนานแซ่คนจีน แนวเหยียนตี้-หวงตี้คือพี่น้องกัน แตกสาขาแล้วเป็นแซ่ของลิโป้-ทักษิณ

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 กรกฎาคม 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : 19 แซ่ใหญ่แห่งแผ่นดินจีน กับต้นกำเนิดในตำนานหลายพันปี

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com