5 แมงมุมมีพิษในไทยที่ต้องระวัง! พร้อมวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น
แมงมุมมีพิษในไทยที่ต้องระวัง! พร้อมวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น
นอกจากสัตว์มีพิษทั่วไปแล้ว แมงมุมคือสิ่งมีชีวิตใกล้ตัวที่ต้องระวังอย่างมากทั้งในบ้านและยามท่องเที่ยว เพราะประเทศไทยมีแมงมุมที่มีพิษหลายสายพันธุ์หลบซ่อนอยู่ ซึ่งเรามักพบเห็นได้บ่อย ๆ ทั้งแมงมุมบ้านตัวเล็ก ๆ บนผนัง หรือแมงมุมขายาวตามซอกหน้าต่าง โดยไม่รู้ว่าพวกมันมีอันตรายหรือไม่
บทความนี้ PPTV จะพาไปสังเกตว่าแมงมุมมีพิษดูยังไง อาการเมื่อโดนแมงมุมกัด และวิธีสังเกตรอยแมงมุมกัด พร้อมทำความรู้จัก 5 สายพันธุ์แมงมุมมีพิษในไทยที่ต้องเฝ้าระวัง รวมถึงขั้นตอนการปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างถูกวิธีเพื่อความปลอดภัย
ทำความรู้จัก “แมงมุม”
แมงมุม (Spider) คือสิ่งมีชีวิตประเภทสัตว์ขาปล้องที่มี 8 ขา มีส่วนหัวและอกรวมเป็นส่วนเดียวกัน ซึ่งทำให้พวกมันไม่จัดว่าเป็นแมลง โดยธรรมชาติแล้วแมงมุมมีรูปร่างและขนาดที่หลากหลาย บางชนิดมีลำตัวเพรียวยาวหรือพรางตัวเลียนแบบมดเพื่อความอยู่รอด ซึ่งตามธรรมชาติแล้วแมงมุมส่วนใหญ่จะเป็นสัตว์ที่ไม่ทำอันตรายต่อมนุษย์
อย่างไรก็ตาม นอกจากงูและสัตว์มีพิษอย่างแมงป่องหรือตะขาบแล้ว แมงมุมก็เป็นสิ่งมีชีวิตอีกหนึ่งชนิดที่เราไม่ควรมองข้าม เพราะในความเป็นจริงยังมีแมงมุมพิษอีกหลายสายพันธุ์ที่ซ่อนตัวอยู่รอบ ๆ ตัวเรา การศึกษาแมงมุมในไทยจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ช่วยให้ใช้ชีวิตทั้งในบ้านและนอกบ้านได้อย่างปลอดภัยยิ่งขึ้น
5 แมงมุมมีพิษในไทยระดับอันตรายที่ต้องระวัง
แมงมุมในบ้านเรามีหลากหลายสายพันธุ์ ซึ่งบางชนิดมีพิษร้ายแรงที่อาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ไม่แพ้สัตว์ชนิดอื่น การเรียนรู้วิธีสังเกตและหลีกเลี่ยงจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อช่วยให้คุณและครอบครัวปลอดภัยจากสัตว์มีพิษเหล่านี้
1. แมงมุมหลังแดง
แมงมุมหลังแดงเป็นสายพันธุ์ที่มีพิษร้ายแรงจากออสเตรเลีย ปัจจุบันเริ่มพบระบาดในหลายพื้นที่รวมถึงไทยด้วย ลักษณะเด่นคือตัวเมียจะเป็นแมงมุมสีดำ ตัวกลม และมีแถบสีแดงชัดเจนบนหลัง ชื่นชอบการสร้างใยดักจับเหยื่อ หากถูกกัดจะมีอาการปวดแสบปวดร้อน ชาบริเวณแผล และเกิดรอยจ้ำแดง หากได้รับรักษาไม่ทันอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ ความน่ากลัวของพิษนั้นไม่ต่างจากสัตว์มีพิษชนิดอื่น เช่น ผึ้ง หรือแมลงก้นกระดก ที่ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที
2. แมงมุมแม่ม่ายสีน้ำตาล
แมงมุมแม่ม่ายสีน้ำตาลสามารถพบได้ทุกจังหวัดในไทย มักอาศัยตามอาคารบ้านเรือนในเขตร้อนชื้นโดยติดมากับเรือสินค้า จัดเป็นแมงมุมตัวเล็กลำตัวมีสีน้ำตาลอ่อนไปจนถึงเข้มเกือบดำ และมีสัญลักษณ์รูปนาฬิกาทรายสีแดงเด่นชัดอยู่ที่บริเวณท้อง พิษของมันจะเข้าทำลายระบบประสาทโดยตรง ทำให้เกิดอาการปวดตึงและชาเป็นจ้ำแดงหลังจากถูกกัดภายในเวลาไม่กี่นาที แม้พิษจะไม่รุนแรงเท่าแมงมุมสีดำ สายพันธุ์อื่น แต่ควรรีบปฐมพยาบาลและพบแพทย์เพื่อความปลอดภัยเช่นเดียวกับการถูกตัวคุ่นกัด
3. แมงมุมแม่ม่ายดำ
แมงมุมแม่ม่ายดำเป็นแมงมุมดำตัวกลมขนาดเล็กที่มีพิษร้ายแรงกว่างูพิษส่วนใหญ่บนโลกเสียอีก โดยเฉพาะตัวเมียที่มีกรามแข็งแรงพอจะกัดคนได้ จุดสังเกตคือท้องมีลายนาฬิกาทรายสีแดง ชอบซ่อนตัวในที่อับแสงและแห้ง มักออกหากินในเวลากลางคืน ฤทธิ์ของพิษจะเข้าทำลายระบบประสาทและกล้ามเนื้ออย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดตะคริวรุนแรงทั่วตัว เจ็บหน้าอก และแน่นหน้าอก หากปล่อยไว้พิษอาจทำลายกล้ามเนื้อกะบังลมจนระบบหายใจล้มเหลวได้
4. แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน
แมงมุมชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดจากแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ปัจจุบันพบกระจายตัวในไทย โดยจัดเป็นแมงมุมป่าที่ชอบซ่อนตามถ้ำ ลำตัวมีสีน้ำตาลเข้ม ร่างกายแบนเรียว ยาวประมาณ 7 มิลลิเมตร และมีเอกลักษณ์คือลวดลายรูปไวโอลินสีเข้มอยู่บนส่วนหัว แม้จะไม่ดุร้ายและออกหากินกลางคืน แต่หากถูกกัดพิษของมันจะทำให้เนื้อเยื่อตาย เกิดภาวะโลหิตจาง หรือไตวายเฉียบพลันได้ ถึงสถิติผู้เกิดแผลรุนแรงจะมีเพียง 10% แต่ก็ไม่ควรประมาทเพราะพิษของมันร้ายแรงกว่าแมงมุมตัวใหญ่ทั่วไปหลายเท่า
5. แมงมุมสันโดษสีน้ำตาล
แมงมุมสันโดษสีน้ำตาล มีขนาดเล็กประมาณ 6-20 มิลลิเมตร และมีลายรูปไวโอลินสีดำบนอก ชอบอยู่ในที่มืดและแห้งสนิท พิษของมันมีผลต่อระบบเลือดโดยตรง ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกและเกล็ดเลือดต่ำ ซึ่งกระจายไปทั่วร่างกายในเวลาเพียงไม่กี่นาที แผลที่ถูกกัดอาจดูไม่รุนแรงในตอนแรก แต่จะเริ่มคัน ปวดพอง และส่งผลให้ผิวหนังตายกลายเป็นแผลเป็นขนาดใหญ่ได้ถึง 37% อาการแทรกซ้อน เช่น คลื่นไส้และมีไข้ มักรุนแรงในเด็กและผู้สูงอายุ จึงต้องระวังไม่ให้แพร่พันธุ์ในบ้านเหมือนกลุ่มแมงมุมแม่ม่าย
สังเกตสัญญาณ แมงมุมกัดอาการเป็นอย่างไร?
เมื่อถูกแมงมุมกัด หลายคนมักกังวลว่าแมงมุมมีพิษไหม หรือแผลแมงมุมกัดเป็นอะไรไหม ลองสังเกตอาการสำคัญต่อไปนี้เพื่อประเมินความรุนแรงและเข้ารับการรักษาได้อย่างทันท่วงที
- ระคายเคืองคล้ายแมลงกัดต่อย: เมื่อโดนแมงมุมกัด รอยแผลมักจะมีอาการบวม แดง และเจ็บคันเล็กน้อย ซึ่งหากเป็นแมงมุมไม่มีพิษ อาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นเองภายใน 1 คืนโดยไม่มีอันตรายรุนแรง
- ปวดรุนแรงและมีอาการทางร่างกาย: อาการขั้นอันตรายเมื่อถูกแมงมุมกัด สังเกตได้จากอาการปวดเจ็บจนทนไม่ไหว มีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน หน้ามืด หรือปวดร้าวไปตามข้อและกระดูก
- เนื้อเยื่อรอบแผลเริ่มแปรสภาพ: บริเวณรอบรอยกัดของแมงมุมบางชนิดที่มีพิษทำลายระบบเลือดจะเกิดตุ่มน้ำพอง ผิวหนังเริ่มเปลี่ยนเป็นสีคล้ำบวมไหม้ หรือเป็นสีดำเนื่องจากเนื้อเยื่อตาย
- ระบบภายในร่างกายทำงานผิดปกติ: ในรายที่ได้รับพิษรุนแรง แผลแมงมุมกัดอาจลุกลามทำให้ชาตามร่างกาย ปวดท้องรุนแรง แน่นหน้าอก หรือหายใจติดขัด ซึ่งต้องรีบพบแพทย์ทันที
โดนแมงมุมกัดควรมีวิธีปฐมพยาบาลอย่างไร?
หากถูกแมงมุมกัด อาการอาจไม่แสดงออกมาทันที การปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างถูกวิธีจะช่วยลดความรุนแรงของพิษและป้องกันการติดเชื้อได้ ดังนี้
- ล้างแผลให้สะอาด: ขั้นแรกคือการล้างบริเวณที่ถูกกัดด้วยน้ำสะอาดและสบู่ หรือใช้น้ำเกลือสำหรับล้างแผลทันที เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน
- ประคบเย็นลดการกระจายพิษ: ใช้ผ้าห่อก้อนน้ำแข็งหรือผ้าชุบน้ำเย็นประคบบริเวณแผล เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวด บวม และช่วยชะลอไม่ให้พิษแมงมุมกระจายตัว
- ห้ามประคบร้อน บีบ หรือทายาหม่อง: หลีกเลี่ยงการบีบเค้นแผล การประคบร้อน รวมถึงการทายาหม่องหรือแอลกอฮอล์ เพราะจะทำให้พิษกระจายตัวและแผลอักเสบยิ่งขึ้น
- กินยาระงับอาการเบื้องต้น: หากมีอาการปวดหรือคัน สามารถรับประทานยาแก้ปวดหรือยาแก้แพ้เพื่อบรรเทาอาการในเบื้องต้นได้ตามความเหมาะสม
- ลดการเคลื่อนไหวและพันผ้า: พยายามให้บริเวณที่ถูกกัดเคลื่อนไหวน้อยที่สุด และอาจใช้ผ้าสะอาดพันแผลไว้หลวม ๆ เพื่อช่วยจำกัดการแพร่กระจายของพิษ
- สังเกตอาการและพบแพทย์: หากพบรอยแมงมุมบ้านกัดและมีอาการบวมแดงรุนแรง มีไข้ คลื่นไส้ หรือชาตามตัว ให้รีบไปพบแพทย์ พร้อมนำตัวอย่างแมงมุมไปด้วย
วิธีป้องกันแมงมุมและเทคนิคหลีกเลี่ยงการถูกกัด
วิธีป้องกันแมงมุมกัดที่ดีที่สุดคือการไม่เข้าใกล้หรือสัมผัสตัวมันโดยเด็ดขาด การปรับสภาพแวดล้อมรอบบ้านให้สะอาดอยู่เสมอ จะช่วยลดโอกาสที่พวกมันจะเข้ามาอยู่อาศัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- หมั่นปัดกวาดหยากไย่: ทำความสะอาดมุมเพดาน ช่องลม และกรอบหน้าต่างเป็นประจำ เพื่อกำจัดแหล่งที่อยู่อาศัยและไข่ของแมงมุมไม่ให้เจริญเติบโต
- ตัดวงจรแหล่งอาหาร: ปิดไฟที่ไม่จำเป็นในตอนกลางคืนเพื่อไม่ให้แมลงเม่าหรือแมลงอื่น ๆ มาตอมไฟ เพราะแมลงเหล่านี้คืออาหารชั้นดีที่ดึงดูดแมงมุมเข้ามา
- อุดรอยรั่วและติดมุ้งลวด: ติดตั้งมุ้งลวดตามประตูหน้าต่างเพื่อป้องกันแมลง และอุดรอยแตกตามผนังบ้านเพื่อไม่ให้สัตว์อื่น เช่น ตุ๊กแก หรือแมงมุมเข้ามาซ่อนตัว
- แต่งกายมิดชิดเมื่อทำสวน: สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว และใส่ถุงมือทุกครั้งที่ต้องตัดแต่งต้นไม้หรือยกของในห้องเก็บของเพื่อป้องกันการถูกกัด
- เช็กเสื้อผ้าและรองเท้าก่อนใส่: สะบัดหรือเขย่าเครื่องแต่งกายและรองเท้าก่อนสวมใส่เสมอ เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีแมงมุมหรือสัตว์มีพิษแอบซ่อนอยู่ด้านใน
- จัดเตียงนอนให้โล่ง: วางเตียงให้ห่างจากผนังห้อง และระวังอย่าให้ผ้าห่มหรือผ้าคลุมเตียงยาวลงไปกองกับพื้น ซึ่งอาจเป็นทางเดินให้แมงมุมไต่ขึ้นมาได้
- วางกาวดักในจุดอับ: ใช้แผ่นกาวดักแมลงวางตามซอกมุมอับที่แมงมุมชอบเดินผ่าน วิธีนี้ยังช่วยกำจัดแมลงทำลายบ้านอย่างปลวกหรือแมลงสาบได้อีกด้วย
รู้ทันภัยเงียบรอบตัว สาระน่ารู้เรื่องแมงมุม กับ PPTV HD 36
แม้แมงมุมส่วนใหญ่ในธรรมชาติจะไม่มีอันตรายร้ายแรง แต่ประเทศไทยยังมีแมงมุมสายพันธุ์มีพิษซ่อนอยู่ตามมุมอับของบ้านและในป่า การเรียนรู้วิธีสังเกตลักษณะแผล อาการหลังถูกกัด พร้อมทั้งขั้นตอนการปฐมพยาบาลอย่างถูกต้อง จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม ช่วยให้คุณรู้เท่าทันภัยเงียบใกล้ตัว เพื่อปกป้องตนเองและคนที่คุณรักได้อย่างปลอดภัย
หากไม่อยากพลาดข้อมูลข่าวสารสำคัญและสาระดี ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการใช้ชีวิต สามารถติดตาม PPTV HD 36 ได้ทุกช่องทางออนไลน์ พร้อมอัปเดตสถานการณ์เด่น ประเด็นร้อน เทรนด์สุขภาพ และเรื่องน่ารู้รอบตัวส่งตรงถึงหน้าจอตลอด 24 ชั่วโมง
FAQ คำถามที่พบบ่อย
แมงมุมตามบ้านมีพิษไหม?
แมงมุมตามบ้านส่วนใหญ่ไม่มีพิษร้ายแรงต่อมนุษย์ แต่อาจมีพิษอ่อน ๆ ที่ทำให้เกิดอาการคันและบวมแดงเล็กน้อยคล้ายแมลงกัดต่อยทั่วไป
แมงมุมในบ้านมาจากไหน?
มักเข้ามาตามช่องว่าง ประตู หรือหน้าต่าง เพื่อเข้ามาล่าแมลงที่เป็นอาหาร และค้นหาพื้นที่มืด อบอุ่น หรืออับชื้นในการสร้างรังและวางไข่
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : 5 แมงมุมมีพิษในไทยที่ต้องระวัง! พร้อมวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
- Website : https://www.pptvhd36.com