เสือชีตาห์ได้ความเร็วมายังไง? ทั้งที่แมวใหญ่อื่นเลือกพละกำลัง
วิวัฒนาการของความเร็ว ‘เสือชีตาห์กลายเป็นสัตว์บกที่เร็วที่สุดได้ยังไง?’ ขณะที่สัตว์ตระกูลแมวตัวอื่น ๆ กลับพัฒนาความแข็งแกร่งของมันแทน เมื่อวิวัฒนาการพร้อม สิ่งมหัศจรรย์ก็เกิดขึ้น
ลองจินตนาการว่าเรากำลังขับรถอยู่บนถนนหลวงออกนอกกรุงเทพฯ เพื่อไปต่างจังหวัดด้วยความเร็ว 120 กิโลเมตรต่อชั่วโมง แต่เมื่อเรามองกระจก กลับมีสิ่งหนึ่งวิ่งตามขึ้นมาแล้วเทียบเคียงอยู่ข้าง ๆ รถของเรา มีสัตว์ตัวเดียวที่ทำได้นั่นคือ ‘เสือชีตาห์’
แม้มันจะวิ่งด้วยความเร็ว 120 กม./ชม. ได้ในระยะที่ไม่ไกลแค่ประมาณราว ๆ 300 เมตร - 500 เมตร และในเวลาเพียง 20 วินาทีเท่านั้น แต่มันก็ช่างน่าทึ่งที่วิวัฒนาการได้พามันมาถึงจุดที่เป็นสัตว์บนบกที่เร็วที่สุดในโลกได้ แต่มันทำได้ยังไงกัน?
เรื่องนี้ต้องกลับไปที่แรงกัดดันทางวิวัฒนาการจากสิ่งแวดล้อม โดยทั่วไปแล้วเหยื่อของเสือชีตาห์คือกวาง ละมั่ง หรือสัตว์เท้ากีบอื่น ๆ ที่ตัวไม่ใหญ่แต่เร็ว สัตว์เหล่านี้พัฒนาตัวเองขึ้นมาเพื่อวิ่งให้เร็วที่สุดเท่าที่ร่างกายจะพาไปได้ ให้พ้นจากนักล่า หนึ่งในนั้นก็คือสัตว์ตระกูลแมวใหญ่
เช่น สิงโต และเสือสายพันธุ์ต่าง ๆ แน่นอนว่านักล่าหลายตัวไม่จำวิ่งไล่ให้เร็วขึ้น เพราะมันมีสามารถเลือกเหยื่ออย่างอื่นกินก็ได้ ซึ่งแต่ละชนิดก็ใช้ความสามารถแตกต่างกันไป เสือและสิงโตส่วนใหญ่จึงพัฒนาความแข็งแกร่งขึ้นมา
แต่เสือชีตาห์กลับเลือกที่จะวิ่งไล่ตาม มันได้พัฒนาร่างกายของมันให้ค่อย ๆ เร็วขึ้น เพื่อไล่ตาม Pronghorn หรือที่ภาษาไทยเรียกว่า ละมั่งเขาแหลม เมื่อทั้ง 2 ชนิดนี้แข่งขันกัน วิวัฒนาการก็สร้างแรงกดดัน ตัวไหนเร็วกว่าก็ชนะในเวที
รายงานทางวิทยาศาสตร์ได้สรุปไว้กายวิภาคของชีตาห์ไว้ว่า มันมีกรงเล็บที่ยืดหดไม่ได้และแผ่นฝ่าเท้าที่แข็งเพื่อสร้างการยึดเกาะที่ดี หางที่ยาวและหนักทำหน้าที่เป็นตัวถ่วงสมดุลเพื่อหักเลี้ยวเปลี่ยนทิศทางได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่กระดูกก็ถูกพัฒนาขึ้นให้มาเบา
โพรงจมูกขนาดใหญ่ ปอด ตับ หัวใจ และอวัยวะภายในต่าง ๆ สร้างขึ้นให้ตอบสนองแลสูบฉีดได้ทันที ไม่เพียงเท่านั้นกระดูกสันหลังที่แข็งแต่ยืดหดได้คล้ายสปริงช่วยให้ก้าวแต่ละก้าวยาวขึ้น และหูชั้นในที่ออกแบบมาอย่างดีเพื่อสร้างสมดุล ที่ความเร็วสูงสุด 1 ก้าวของเสือชีตาห์สามารถไกลได้ถึง 7.9 เมตร
นั่นหมายความว่าในระยะ 274 เมตร (300 หลา) จะใช้ก้าวทั้งหมดประมาณ 35 ก้าว และเท้าของมันจะสัมผัสพื้นเป็นเวลาทั้งหมดเพียง 3-5 วินาที ที่เหลือ ทั้งร่างกายของเสือชีตาห์จะอยู่บนอากาศทั้งหมด เพื่อล่าละมั่งเขาแหลม สัตว์ที่เร็วที่สุดเป็นอันดับ 2 ซึ่งช้ากว่าชีตาห์แต่ข้อดีของมันคือวิ่งเร็วได้นานกว่าชีตาห์
ดังนั้นการต่อสู้ทางวิวัฒนาการนี้ยังไม่จบ ธรรมชาติจะสร้างเส้นทางของมันต่อไป แต่น่าเศร้าที่ปัจจุบันเสือชีตาห์ได้ลดจำนวนลงอย่างน่าใจหาย มีเพียงไม่ถึง 10,000 ตัวเท่านั้น จากที่เคยมีอยู่นับแสนตัว กลายเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์จากภัยคุกคามต่าง ๆ โดยเฉพาะมนุษย์
ที่มา
https://www.discovermagazine.com/…/evolution-of-speed…
https://www.animalsasia.org/…/how-cheetahs-evolved…
https://www.dailymail.co.uk/…/Study-reveals-cheetahs…
https://www.britannica.com/animal/cheetah-mammal
https://www.science.org/…/cheetahs-ears-are-crucial…
Photo : Animalark.org