พักโซเซียล 3 วัน ฟื้นสมาธิให้กลับมาได้อย่างชัดเจน
งานวิจัยล่าสุดพบว่า การงดใช้สมาร์ตโฟนเพียง 72 ชั่วโมง สามารถช่วย ลดความอยากใช้โทรศัพท์และเพิ่มสมาธิ ได้อย่างชัดเจนในกลุ่มผู้ที่ใช้งานหนัก
การศึกษานี้ทำกับอาสาสมัครวัยหนุ่มสาว 25 คน อายุระหว่าง 18 ถึง 30 ปี โดยให้พวกเขาจำกัดการใช้สมาร์ตโฟนให้น้อยที่สุดเป็นเวลา 72 ชั่วโมง โดยอนุญาตเฉพาะการติดต่อที่จำเป็นและการใช้งานที่เกี่ยวข้องกับงานเท่านั้น
ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยไฮเดลเบิร์ก และมหาวิทยาลัยโคโลญจน์ ประเทศเยอรมนี ใช้การสแกนสมองด้วยเครื่อง MRI ร่วมกับแบบทดสอบทางจิตวิทยา ทั้งก่อนและหลังช่วงงดใช้โทรศัพท์ เพื่อดูว่าการจำกัดการใช้งานส่งผลต่อรูปแบบการทำงานและกิจกรรมของสมองอย่างไร
นักวิจัยระบุว่า พวกเขาใช้การศึกษาแบบติดตามผลในระยะเวลา เพื่อสำรวจผลของการจำกัดการใช้สมาร์ตโฟน และพบความเชื่อมโยงระหว่างการเปลี่ยนแปลงของการทำงานของสมองกับระบบสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับภาวะเสพติด
หลังครบ 72 ชั่วโมง อาสาสมัครถูกนำไปสแกนสมองอีกครั้ง พร้อมดูภาพหลายประเภท ทั้งภาพสมาร์ตโฟนที่เปิดและปิดอยู่ รวมถึงภาพทั่วไป เช่น เรือหรือดอกไม้
ผลการศึกษาพบว่า เมื่อผู้เข้าร่วมเห็นภาพโทรศัพท์ สมองในส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบรางวัลและความอยาก มีการเปลี่ยนแปลงในลักษณะคล้ายกับสัญญาณสมองที่พบในผู้ที่เสพติดสารอย่างนิโคตินหรือแอลกอฮอล์ ซึ่งสะท้อนว่าสมาร์ตโฟนอาจก่อให้เกิดการเสพติดได้เช่นกัน
การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ยังเกี่ยวข้องกับระบบโดพามีนและเซโรโทนิน ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทสำคัญที่มีบทบาทต่อพฤติกรรมย้ำคิดย้ำทำ การควบคุมอารมณ์ และความรู้สึก
อย่างไรก็ตาม จากผลแบบทดสอบทางจิตวิทยา ไม่พบการเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์หรือระดับความอยากใช้งานโทรศัพท์อย่างมีนัยสำคัญ แม้อาสาสมัครบางรายจะรายงานว่ารู้สึกอารมณ์ดีขึ้นก็ตาม แต่ข้อมูลโดยรวมยังไม่ชัดเจนพอ
งานวิจัยนี้ยังไม่ได้ลงรายละเอียดว่า พฤติกรรมการใช้สมาร์ตโฟนรูปแบบใดเป็นสาเหตุหลักที่กระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของสมอง โดยนักวิจัยมองว่าไม่ใช่ทุกกิจกรรมบนโทรศัพท์จะมีความเสพติดเท่ากัน
นักวิจัยยังตั้งข้อสังเกตว่า ข้อมูลในงานนี้ยังไม่สามารถแยกได้อย่างชัดเจนว่า ความอยากใช้สมาร์ตโฟนเกิดจากตัวอุปกรณ์เอง หรือเกิดจากความต้องการปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ซึ่งในปัจจุบันทั้งสองกระบวนการนี้เชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด และควรมีการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต
แม้นักวิทยาศาสตร์จะยังคงศึกษาผลกระทบของสมาร์ตโฟนต่อชีวิตและสมองของมนุษย์อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมื่อสมาร์ตโฟนเพิ่งเข้ามามีบทบาทในชีวิตเราไม่ถึง 20 ปี นับตั้งแต่ iPhone รุ่นแรกเปิดตัว แต่งานวิจัยนี้ช่วยให้เข้าใจมากขึ้นว่า การไม่ได้หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาใช้งานบ่อย ๆ อาจก่อให้เกิดอาการถอนการใช้งานในระดับหนึ่ง
นักวิจัยสรุปว่า กลไกทางสมองที่ค้นพบอาจมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมเสพติดในผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการใช้สมาร์ตโฟนมากเกินไป
ข่าวที่เกี่ยวข้อง