ทำเนียบขาว เตรียมแผนให้ “ทรัมป์” บริหารประเทศโดยไม่พึ่งสภาคองเกรส หากเดโมแครตชนะเลือกตั้ง
ทำเนียบขาว เตรียมแผนให้ “ทรัมป์” เดินหน้านโยบายผ่านอำนาจฝ่ายบริหาร หากเดโมแครตชนะเลือกตั้ง เล็งใช้มาตรการภาษีนำเข้า-คุมเข้มวีซ่า-บริหารงบประมาณโดยไม่ผ่านสภาคองเกรส
วันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 19.21 น. สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า ทำเนียบขาวภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้เตรียมแผนรับมือกรณีพรรคเดโมแครตสามารถยึดเสียงข้างมากในสภาคองเกรสจากพรรครีพับลิกันในการเลือกตั้งกลางเทอมวันที่ 3 พฤศจิกายน โดยมุ่งใช้คำสั่งฝ่ายบริหารและอำนาจของประธานาธิบดีในการผลักดันนโยบายสำคัญต่อไป แม้จะไม่ได้รับการสนับสนุนจากฝ่ายนิติบัญญัติ พร้อมเตรียมรับมือการตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลที่อาจเพิ่มขึ้น
เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวและบุคคลที่รับทราบแผนการดังกล่าวรวม 3 ราย เปิดเผยว่า เจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาล รวมถึงสตีเฟน มิลเลอร์ รองหัวหน้าคณะเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาว และรัสเซลล์ โวต ผู้อำนวยการสำนักบริหารและงบประมาณ (OMB) ได้ทำงานร่วมกับสำนักงานที่ปรึกษากฎหมายประจำทำเนียบขาวมาตั้งแต่เดือนเมษายน เพื่อพิจารณามาตรการที่ทรัมป์สามารถดำเนินการได้โดยไม่ต้องขอความเห็นชอบจากสภาคองเกรส
นโยบายที่อยู่ระหว่างการพิจารณาครอบคลุมทั้งการควบคุมการเข้าเมือง การจัดเก็บภาษีนำเข้า การลดต้นทุนที่อยู่อาศัย และการบริหารงบประมาณของรัฐบาลกลาง โดยมีเป้าหมายเพื่อรักษาความต่อเนื่องของนโยบายสำคัญในช่วงครึ่งหลังของวาระประธานาธิบดี แม้ดุลอำนาจทางการเมืองในสภาคองเกรสอาจเปลี่ยนแปลงไป
แหล่งข่าวระบุว่า วิลล์ ชาร์ฟ ที่ปรึกษากฎหมายประจำทำเนียบขาว และทีมงานกำลังศึกษาขอบเขตอำนาจตามกฎหมายที่ประธานาธิบดีสามารถดำเนินการได้ด้วยตนเอง รวมถึงประเด็นที่อาจขยายการใช้อำนาจฝ่ายบริหาร และแนวทางปกป้องมาตรการเหล่านั้นหากถูกฟ้องร้องต่อศาล
ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสะท้อนความสำคัญของการเลือกตั้งกลางเทอมครั้งนี้ เนื่องจากหากพรรคเดโมแครตสามารถครองเสียงข้างมากในสภาคองเกรสได้ จะมีอำนาจในการตรวจสอบรัฐบาล ขัดขวางร่างกฎหมาย และจำกัดการดำเนินนโยบายด้านงบประมาณของทรัมป์ อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดียังคงมีอำนาจฝ่ายบริหารในหลายด้าน โดยเฉพาะนโยบายการค้า การต่างประเทศ และการบริหารหน่วยงานของรัฐบาลกลาง
ทรัมป์กล่าวในการให้สัมภาษณ์กับรายการ Pod Force One ของ New York Post ซึ่งเผยแพร่บางส่วนเมื่อวันอาทิตย์ (1 พฤศจิกายน) ว่า หากพรรครีพับลิกันสูญเสียเสียงข้างมากในสภาคองเกรส เขาอาจต้องใช้สิทธิยับยั้งร่างกฎหมายเป็นเวลาประมาณ 1-2 เดือน ก่อนที่จะเริ่มเจรจาประนีประนอมกับพรรคเดโมแครต
“ผมคงกลายเป็น Mr. Veto และเมื่อถึงจุดหนึ่ง เราก็คงสามารถตกลงกันได้” ทรัมป์กล่าว
ปัจจุบัน พรรครีพับลิกันครองเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎรด้วยจำนวน 218 ต่อ 214 ที่นั่ง และในวุฒิสภาด้วยจำนวน 53 ต่อ 47 ที่นั่ง โดยพรรคเดโมแครตจำเป็นต้องเพิ่มที่นั่งสุทธิอย่างน้อย 4 ที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎร และต้องพลิกเสียงข้างมากในวุฒิสภาด้วย หากต้องการควบคุมทั้งสองสภา
Reuters ระบุว่า ผลสำรวจความคิดเห็นก่อนการเลือกตั้งบ่งชี้ว่าพรรคเดโมแครตมีแนวโน้มได้เปรียบในการแข่งขันเพื่อครองเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎร ขณะที่การแข่งขันในวุฒิสภายังคงสูสีและไม่สามารถระบุผลลัพธ์ได้อย่างชัดเจน
ตลอดเดือนที่ผ่านมา ทรัมป์เดินสายหาเสียงทั่วประเทศเพื่อรักษาเสียงข้างมากของพรรครีพับลิกันในสภาคองเกรส ขณะที่ทีมงานของเขาได้เตรียมแผนรองรับสถานการณ์ทางการเมืองที่อาจเปลี่ยนแปลงในปี 2570 ไว้ล่วงหน้าแล้ว
อย่างไรก็ตาม ทำเนียบขาวปฏิเสธแนวคิดที่ว่าพรรครีพับลิกันอาจพ่ายแพ้ในการเลือกตั้ง พร้อมกล่าวหาสื่อมวลชนว่าสร้างกระแสข่าวที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง
ลอเรน บิส โฆษกทำเนียบขาว ระบุว่า รัฐบาลทรัมป์และสมาชิกพรรครีพับลิกันจะยังคงเดินหน้านโยบายรักษาความมั่นคงชายแดน ฟื้นฟูความสงบเรียบร้อย เพิ่มรายได้สุทธิให้ประชาชนผู้ทำงานหนัก และสร้างผลประโยชน์ให้ชาวอเมริกันต่อไป
สำหรับมาตรการที่รัฐบาลกำลังพิจารณา แหล่งข่าวเปิดเผยว่า ครอบคลุมการจัดเก็บภาษีนำเข้าเพิ่มเติมสำหรับแร่ธาตุสำคัญและกังหันลม การเพิ่มความเข้มงวดในการออกวีซ่าสำหรับนักศึกษาต่างชาติและแรงงานต่างชาติชั่วคราว รวมถึงมาตรการลดต้นทุนด้านที่อยู่อาศัยและการก่อสร้าง
หน่วยงานรัฐบาลกลางหลายแห่งได้ส่งข้อเสนอและผลการประเมินทางกฎหมายเกี่ยวกับมาตรการที่สามารถดำเนินการได้โดยฝ่ายบริหารเพียงฝ่ายเดียว เพื่อให้ทำเนียบขาวพิจารณานำไปใช้หากเกิดภาวะที่รัฐบาลและสภาคองเกรสถูกควบคุมโดยคนละพรรค
ขณะเดียวกัน โวต ซึ่งรับผิดชอบการกำกับดูแลการใช้จ่ายของรัฐบาลกลาง กำลังตรวจสอบว่านโยบายใดสามารถเดินหน้าต่อได้โดยใช้งบประมาณที่สภาคองเกรสอนุมัติไว้แล้ว โดยไม่จำเป็นต้องขอจัดสรรงบประมาณเพิ่มเติม
นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดปรับเปลี่ยนหลักเกณฑ์การจัดสรรเงินอุดหนุนของรัฐบาลกลาง เพื่อเพิ่มบทบาทของเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเมืองที่ได้รับการแต่งตั้งในการตัดสินใจว่าโครงการใดควรได้รับเงินสนับสนุนจากภาษีประชาชน ซึ่งอาจทำให้ทำเนียบขาวมีอิทธิพลต่อทิศทางการใช้จ่ายงบประมาณมากขึ้น แม้ไม่ได้รับความเห็นชอบจากสภาคองเกรสสำหรับมาตรการใหม่
แหล่งข่าวยืนยันว่า ทรัมป์ได้รับรายงานเกี่ยวกับการเตรียมแผนดังกล่าวแล้ว และมีส่วนร่วมในการหารือด้วย โดยบุคคลหนึ่งที่รับทราบแผนระบุว่า ทรัมป์มีความมั่นใจอย่างมากว่าจะสามารถบริหารประเทศผ่านอำนาจฝ่ายบริหารได้ แม้สภาคองเกรสจะอยู่ภายใต้การควบคุมของพรรคเดโมแครตก็ตาม
นับตั้งแต่กลับเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีในเดือนมกราคม 2568 ทรัมป์ได้ใช้อำนาจฝ่ายบริหารอย่างกว้างขวาง ทั้งการกำหนดภาษีนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ การเพิ่มความเข้มงวดในการบังคับใช้กฎหมายคนเข้าเมือง การลดจำนวนบุคลากรของรัฐบาลกลาง และการดำเนินนโยบายต่างประเทศ รวมถึงสงครามกับอิหร่าน โดยไม่จำเป็นต้องผ่านการออกกฎหมายใหม่จากสภาคองเกรสในทุกกรณี
อย่างไรก็ตาม นโยบายบางประเภทจำเป็นต้องได้รับความเห็นชอบจากฝ่ายนิติบัญญัติ โดยเฉพาะมาตรการลดภาษีและปรับลดรายจ่ายขนาดใหญ่ของทรัมป์ ซึ่งผ่านความเห็นชอบจากสภาคองเกรสที่พรรครีพับลิกันครองเสียงข้างมาก และได้รับการลงนามเป็นกฎหมายในเดือนกรกฎาคม 2568
นาธาน กอนซาเลซ บรรณาธิการ Inside Elections ซึ่งเป็นสำนักวิเคราะห์การเมืองที่ไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด กล่าวว่า ตลอดเกือบ 2 ปีที่ผ่านมา ทรัมป์พยายามดำเนินนโยบายผ่านคำสั่งฝ่ายบริหารและอำนาจประธานาธิบดีให้มากที่สุด โดยคาดว่าแนวทางดังกล่าวจะดำเนินต่อไปหากพรรคเดโมแครตสามารถครองเสียงข้างมากในสภาคองเกรส
อีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญที่ทรัมป์ใช้คือการประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินระดับชาติ เพื่อขยายขอบเขตการดำเนินมาตรการโดยไม่ต้องออกกฎหมายใหม่ แม้สภาคองเกรสจะสามารถลงมติยุติสถานการณ์ฉุกเฉินได้ แต่ประธานาธิบดีก็มีอำนาจยับยั้งมติดังกล่าว และหากสภาคองเกรสต้องการลบล้างการยับยั้ง จะต้องได้รับเสียงสนับสนุนอย่างน้อยสองในสามจากทั้งสองสภา
แม้ทรัมป์จะยังคงมีอำนาจฝ่ายบริหาร แต่หากพรรคเดโมแครตสามารถควบคุมสภาคองเกรสได้ ก็อาจสร้างข้อจำกัดสำคัญต่อการดำเนินนโยบายของรัฐบาล
โดยเฉพาะหากพรรคเดโมแครตครองเสียงข้างมากในวุฒิสภา จะสามารถขัดขวางการแต่งตั้งผู้พิพากษาและเจ้าหน้าที่ระดับสูงของฝ่ายบริหารที่ต้องผ่านการรับรองจากวุฒิสภา รวมถึงการแต่งตั้งผู้พิพากษาศาลฎีกาสหรัฐฯ หากมีตำแหน่งว่างลง
แอนดรูว์ บุช ศาสตราจารย์ด้านนโยบายสาธารณะจากมหาวิทยาลัยเทนเนสซี ระบุว่า หากพรรคเดโมแครตครองเสียงข้างมากในวุฒิสภา ก็มีแนวโน้มที่จะไม่เต็มใจให้ความเห็นชอบต่อบุคคลที่ทรัมป์เสนอแต่งตั้ง
ขณะเดียวกัน พรรคเดโมแครตยังสามารถปฏิเสธร่างกฎหมายที่รัฐบาลทรัมป์สนับสนุนได้ แต่ในทางกลับกัน ทรัมป์ก็สามารถใช้อำนาจยับยั้งร่างกฎหมายของพรรคเดโมแครตที่ตนไม่เห็นด้วย และพรรคเดโมแครตอาจมีเสียงสนับสนุนไม่เพียงพอที่จะลบล้างการยับยั้งดังกล่าว
นอกจากนี้ ศาลยังมีอำนาจระงับคำสั่งฝ่ายบริหารที่ใช้อำนาจเกินขอบเขตตามกฎหมาย ทำให้ทำเนียบขาวเตรียมขอความเห็นทางกฎหมายจากกระทรวงยุติธรรม เพื่อกำหนดว่าประธานาธิบดีสามารถดำเนินมาตรการใดได้โดยไม่ต้องผ่านสภาคองเกรส และควรใช้แนวทางใดในการต่อสู้คดีหากถูกฟ้องร้อง
อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่รัฐบาลทรัมป์ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ด้วยการใช้อำนาจฝ่ายบริหาร คือการตรวจสอบจากสภาคองเกรส
ก่อนหน้านี้ Reuters รายงานว่า สมาชิกระดับสูงของพรรคเดโมแครตในสภาผู้แทนราษฎรและเจ้าหน้าที่ประจำคณะกรรมาธิการได้หารือถึงการใช้กระบวนการไต่สวน การออกหมายเรียก และการร้องขอเอกสาร เพื่อตรวจสอบว่าทรัมป์ใช้อำนาจประธานาธิบดีเอื้อประโยชน์ต่อตนเอง พันธมิตรทางการเมือง หรือผู้บริจาคเงินสนับสนุนหรือไม่
แหล่งข่าวทั้ง 3 รายระบุว่า ทีมงานทรัมป์ได้เตรียมรับมือกับความเป็นไปได้นี้มาหลายเดือนแล้ว โดยฝ่ายกฎหมายของทำเนียบขาวได้ชี้แจงแนวทางรับมือการสอบสวนของสภาคองเกรสแก่เจ้าหน้าที่ที่ได้รับการแต่งตั้งทางการเมืองและผู้บริหารหน่วยงานต่าง ๆ รวมถึงวิธีจัดการคำร้องขอเอกสารและหมายเรียก พร้อมแนะนำให้เจ้าหน้าที่ระมัดระวังการจัดทำบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร
นอกจากนี้ ทำเนียบขาวยังได้ขอความเห็นจากกระทรวงยุติธรรมเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการใช้อำนาจเอกสิทธิ์ฝ่ายบริหาร (Executive Privilege) เพื่อปกป้องการสื่อสารระหว่างประธานาธิบดีกับที่ปรึกษาภาคเอกชนจากการตรวจสอบของสภาคองเกรส
สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า แม้ผลการเลือกตั้งกลางเทอมอาจเปลี่ยนดุลอำนาจในฝ่ายนิติบัญญัติ แต่ไม่ได้หมายความว่าทรัมป์จะสูญเสียความสามารถในการขับเคลื่อนนโยบายทั้งหมด โดยเฉพาะมาตรการด้านภาษีการค้า การเข้าเมือง และการบริหารหน่วยงานรัฐบาลกลาง ซึ่งยังสามารถดำเนินการผ่านอำนาจฝ่ายบริหารภายใต้ข้อจำกัดทางกฎหมายได้
ทั้งนี้ หากพรรคเดโมแครตสามารถครองเสียงข้างมากในสภาคองเกรส ความสัมพันธ์ระหว่างทำเนียบขาวกับฝ่ายนิติบัญญัติอาจเข้าสู่ช่วงของการต่อรองและตรวจสอบที่เข้มข้นขึ้น โดยมีทั้งการใช้อำนาจยับยั้งร่างกฎหมาย การออกคำสั่งฝ่ายบริหาร และการฟ้องร้องต่อศาลเป็นเครื่องมือสำคัญในการกำหนดทิศทางนโยบายสหรัฐฯ ในช่วงปี 2570–2571
อ้างอิง : reuters.com
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้องกับ สถานการณ์เศรษฐกิจสหรัฐฯ ทั้งหมด ได้ที่นี่