'ผมรู้สึกเลยว่าคุณรู้สึกอย่างไร' คำในใจ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (2) บทพิสูจน์ผู้นำ ในนาที (ฝ่า) วิกฤต
รายงานพิเศษ | พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร
‘ผมรู้สึกเลยว่าคุณรู้สึกอย่างไร’
คำในใจ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (2)
บทพิสูจน์ผู้นำ ในนาที (ฝ่า) วิกฤต
“มันมีคำหนึ่งคือ Empathy หมายถึง เข้าใจจิตใจ เข้าใจสถานการณ์ มันคือสเต็ปแรกของ Design Thinking (กระบวนการคิดเชิงออกแบบ) การจะทำอะไรต้องเข้าใจบริบท สถานการณ์ การลงไปในพื้นที่ ทำให้เราเข้าใจสถานการณ์ได้ดีขึ้น”
คือคำตอบของชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ต่อคำถามที่ว่า เหตุใดจึงได้เห็นภาพ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร คนที่ 17 พุ่งฉับไวในทุกภัยพิบัติ ไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่
ปรากฏกาย ณ จุดเกิดเหตุไฟไหม้โรงงานย่านลาดกระบัง ทั้งที่เพิ่งกลับจากญี่ปุ่น แลนดิ้งปั๊บ วาร์ปทันที
ถกขากางเกงลุยสั่งการสกัดจุดฟันหลอ ทุกคราวน้ำท่วม หลังฝนถล่มทั่วกรุง
อีกทั้งเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ ยุคร่วมสมัย อย่างตึกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ถล่ม ซึ่งผู้ว่าฯ ชัชชาติ พร้อมทีมงานเกาะติดสถานการณ์ในพื้นที่ทุกเช้าค่ำ
กระทั่งเกิดภาพนั่งหลับคาไซต์อย่างอ่อนเพลีย สะเทือนโลกออนไลน์ด้วยความ ‘ทัชใจ’
28 มีนาคม 2568 ชัชชาติอยู่ในศาลาว่าการ กทม. เสาชิงช้ารู้สึกได้ถึงความโยกเยกสั่นไหวที่ไม่ธรรมดา
“ตอนเกิดแผ่นดินไหว ผมอยู่ที่ห้องตรงนี้แหละ หูยยย! ผมก็ตกใจว่า ตายแล้ว มันคงพังทั้งเมืองเลย เรากลัว เพราะมันโยกมาก แล้วรูปแรกที่เห็นคือตึก สตง.ถล่ม โห ตายแล้ว! จำได้เลย สิ่งแรกที่ทำ คือสั่งทุกเขตให้รายงานความเสียหายเข้ามาก่อน แล้วตั้งวอร์รูมเลย เอาคนที่เกี่ยวข้องเข้ามาร่วม ต้องมีคำสั่งที่ชัดเจน 1-2-3-4 คนจะได้ไม่งง ชั่วโมงแรก เป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุด ต้องตั้งหลักให้ได้” ผู้ว่าฯ กทม. เล่าเหตุการณ์วันนั้น
ก่อนสปอยล์ฉากต่อไป ที่วันนี้ใครๆ ก็รู้แล้วว่า ทั่วกรุงเทพฯ ถล่มเพียงตึกเดียว!
“เรารอครึ่งชั่วโมง ไม่เห็นมีใครรายงานตึกถล่มเข้ามาเลย ชั่วโมงหนึ่งก็ไม่มีรายงาน มี สตง.แค่ตึกเดียว แสดงว่ากรุงเทพฯ ก็ไม่ได้เลวร้ายนะ ขนาดตึกที่ยังสร้างไม่เสร็จ ก็ไม่มีถล่มเลย”
ตัดภาพไปที่วอร์รูม มีประชุมทุกเช้า-เย็น แถลงข้อมูลอัพเดต ตอบคำถามสื่อมวลชน เคลียร์ความกังวล ลดความตื่นตระหนก โดยมีทวิดา กมลเวชช รองผู้ว่าฯ กทม. เจ้าของฉายา ‘เจ้าแม่ภัยพิบัติ’ เป็นผู้มีบทบาทสำคัญยิ่ง
นั่นคือเหตุการณ์ที่เพิ่งครบรอบ 1 ปีเมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา
“เราจะดูสถานการณ์ภาพรวมก่อน มีประชุมหน่วยงาน เหมือนเป็นเซ็นเตอร์ แล้วจะไปอยู่หน้างาน ดูว่าตรงไหนที่ยังติดขัด ปัญหาไหนที่เราช่วยแก้ได้ และให้กำลังใจคน”
ประโยคสุดท้ายในเครื่องหมายคำพูดข้างต้น เชื่อมโยงกลับไปถึงถ้อยคำในย่อหน้าแรกของข้อเขียนชิ้นนี้ เรื่อง Empathy ที่ชัชชาติขับเน้นเป็นเรื่องสำคัญในแทบทุกเวที ตั้งแต่ก่อนนั่งเก้าอี้ผู้ว่าฯ ด้วยซ้ำ
ขณะที่บางแนวคิดชี้ว่า ผู้บริหารควรบัญชาการอยู่ในศูนย์กลาง ไม่ต้องลงไปให้วุ่นหน้างาน
ชัชชาติมองว่า ‘สไตล์ใครสไตล์มัน’
“ผมว่าเป็นสไตล์การทำงานมั้ง อาจมีบางคนคิดว่าไม่ถูกต้อง แต่ผมว่า ผมมีความสุขในการทำแบบนี้ ให้ผมกลับไปนอนบ้าน ก็นอนไม่หลับหรอก ถ้ามาอยู่หน้างาน มาดูว่าทีมงานเป็นยังไง มีอะไรที่เราช่วยเขาได้ไหม ต้องแยกให้ออกระหว่าง Micro Manage (การจัดการควบคุมรายละเอียดมากเกินไป) กับการไปดูสถานการณ์ เราไม่ได้ไป Micro Manage แต่ไปให้กำลังใจ ไปเข้าใจสถานการณ์ให้ดีขึ้น”
ชัชชาติยังขยายความต่อไปถึงความแตกต่างของ Empathy กับ Sympathy
“Sympathy คือ I know how you feel รู้ว่าคุณรู้สึกยังไง รู้ว่าคุณทุกข์ แต่ I feel how you feel คือ รู้สึกว่าคุณรู้สึกยังไง และสามารถมีนโยบายที่ตอบโจทย์คนได้มากขึ้น ปัจจุบัน เทคโนโลยีทำให้เรามี Sympathy ได้ง่าย เรารู้ว่าคนลำบาก แต่ไม่ใช่ I feel how you feel”
คำอธิบายนี้ชวนให้นึกถึงข้อความไม่กี่ประโยค ทว่าสะท้อนความรู้สึกนึกคิดของผู้ว่าฯ กทม. ได้เป็นอย่างดี นั่นคือการเปิดไมค์เบรกสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร (สก.) ท่านหนึ่งกลางสภา กทม. ที่เอ่ยถึงผู้ประสบภัยตึก สตง.ถล่ม ด้วยวลีที่ว่า ‘เสียชีวิตหมดแล้ว’
“ขออนุญาตว่า เราก็ยังมีความหวังว่ายังมีผู้รอดชีวิต เพราะฉะนั้น ขอความกรุณาอย่าใช้คำพูดว่า เสียชีวิตหมดแล้ว เพราะมีญาติผู้เสียหายที่ยังมีความหวังอยู่” ชัชชาติกล่าวหนักแน่นในวันนั้น
แม้สุดท้ายไม่มีปาฏิหารย์ แต่กระแสคอมเมนต์ชี้ชัดถึงความเชื่อมั่น ชัชชาติทำดีที่สุดแล้ว
ถามว่า ภารกิจที่กดดัน แข่งกับเวลา นาทีชีวิต และความเสียหาย ซึ่งเป็นหนึ่งในบทพิสูจน์ความเป็นผู้นำในการฝ่าวิกฤต มีปรัชญา แนวคิด ยุทธวิธีใดเป็นพิเศษ?
คำตอบที่ได้ไม่ใช่โควตเท่ๆ หรือยุทธศาสตร์ที่คัดมาจากตำราเล่มใหญ่ หากแต่ให้เครดิต ‘ทีมงาน’
“เรามีทีมงานดี ไม่มีทางเลยที่ผมจะทำคนเดียวได้ ภาวะวิกฤต หัวใจคือเวลา มันไม่มี Second Chance สำหรับ First Impression การตอบโต้ช่วงวิกฤต ไม่มีโอกาสที่ 2 สำหรับความรู้สึกแรก ผมว่าการเริ่มต้นแรกสำคัญ ต้องมีทีมงานที่พร้อม เราไม่ได้เก่งทุกเรื่อง แต่ต้องรวบรวมทีมที่เก่งมาช่วยกันประเมิน”
นอกจากทีม กทม.แล้ว ไม่ลืมให้เครดิตอาสาสมัครที่ช่วยรีวิวเคสฝ้าร้าวที่ได้รับแจ้งผ่าน ‘ทราฟฟี่ฟองดูว์’
“ตอนแผ่นดินไหว มีเคสฝ้าร้าว 2 หมื่นเคส เป็นไปไม่ได้เลยที่จะส่ง 2 หมื่นคนไปดู 2 หมื่นบ้าน หลักการคือ ต้องเอาผู้เชี่ยวชาญไปนั่งรีวิวเคส เขาเป็นอาสามัครด้วยนะ ไม่ใช่คนของเรา สกรีนได้ 90% เลย ที่เหลือ 10% ส่งคนไปดู”
คุยมาถึงตรงนี้ อดถามไม่ได้ว่า มีวันที่ ‘เหนื่อย’ มากๆ บ้างไหม ไหนจะลงพื้นที่ ไหนจะโดนผู้รับเหมาฟ้องศาลปกครองเรียก 50 ล้าน ปมยกเลิกสร้างศูนย์ฝึกดับเพลิง ไหนจะสารพัดดราม่า ไม่ว่าจะเป็นป้ายรถเมล์ กทม.แบบใหม่, ข้อบัญญัติสัตว์เลี้ยง ที่สุดท้ายตัดสินใจเลื่อนออกไป 1 ปี และอื่นๆ แม้ส่วนมากไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่อาจรบกวนใจ ถ้าจิตไม่แข็ง
“เหนื่อยไม่ได้นะผมว่า…ก็ต้องพยายามแก้ที่ต้นเหตุ ประเด็นที่คนสงสัยก็ตั้งทีมเลยว่า วันนี้มีอะไรสำคัญ มีการอธิบายให้ชัดเจนขึ้นไหม ทำอย่างไรให้คนเข้าใจเรามากขึ้น เหนื่อยก็นอนพัก แค่นั้นเอง ถ้ามีปัญหาแล้วเราไม่ทำงาน ก็แก้ที่ต้นเหตุไม่ได้ ถ้าเราผิดจริงก็ต้องปรับปรุงให้ดีขึ้น อย่างเรื่องเด็กตกลงไปในท่อที่สวนบางแคภิรมย์ ก็สั่งไปดูทุกสวนเลย ว่ามีตรงไหนที่มันจะเกิดเหตุพวกนี้ได้ ต้องเอาคำติมาเป็นพลัง”
ตลอด 4 ปี ‘เอเนอร์จี้’ ยังล้นเหลือ แม้ช่วงหลังไม่ค่อยได้ไลฟ์สด แต่ไม่ได้วิ่งน้อยลง หรือลงพื้นที่น้อยลง
ส่วนเพลงที่ชอบร้องไปวิ่งไปอย่าง ‘สวัสดีวันจันทร์’ ของ กอล์ฟ ฟักกลิ้ง ฮีโร่ ที่เอฟซีคุ้นหูตั้งแต่ช่วงหาเสียง ก็ยังเป็นเพลงโปรด ด้วยเนื้อหาอาจกล่าวได้ว่าสอดรับกับม็อตโต ‘ทำงาน ทำงาน ทำงาน’ ซึ่งกลายเป็นสโลแกนฮิตทั่วไทย ไม่ใช่แค่กรุงเทพฯ
‘ตราบใดที่สัญญาณชีพยังดี ฉันยังมีแรง อาจมีวันท้อ ถึงคราวอ่อนแรง พักเดียว เดี๋ยวก็หาย เพื่อคนที่รัก เพื่อสิ่งที่หวัง ฉันจึงยังไหว ตั้งเตือนหัวใจ เตือนไว้ว่าฉันยังคงต้องไป..ต่อไป’
“ตอนนั้นช่วงโควิด-19 ด้วยมั้ง เห็นเลยว่าคนลำบาก ฟังเพลงนี้ของพี่กอล์ฟแล้วชอบ ทุกคนต้องดิ้นรน ต้องต่อสู้เพื่อคนที่รัก” ชัชชาติเล่า ก่อนทิ้งท้ายโดยย้ำว่า
นี่ไม่ใช่ (แค่) ชีวิตของผู้ว่าฯ แต่เป็นชีวิตของทุกคนที่อยู่ในเมืองนี้ ที่ล้วนต้องทำงาน ทำงาน ทำงาน
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ‘ผมรู้สึกเลยว่าคุณรู้สึกอย่างไร’ คำในใจ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (2) บทพิสูจน์ผู้นำ ในนาที (ฝ่า) วิกฤต
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th/weekly