ยอดจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา 4 เดือนแรกโต 12% รับเทรนด์สุขภาพ-นวัตกรรมสื่อสารยืนหนึ่ง

สถิติคำขอใหม่พุ่งทะลุ 2.5 หมื่นรายการ สะท้อนความตื่นตัวภาคธุรกิจมุ่งสร้างมูลค่าเพิ่มผ่าน IP ท่ามกลางการแข่งขันการค้าโลก อุตสาหกรรมสุขภาพและสมุนไพรครองแชมป์เครื่องหมายการค้า ขณะที่ยักษ์เทคโนโลยีข้ามชาติแห่ยื่นสิทธิบัตรสื่อสาร-ชีววัตถุ กรมทรัพย์สินทางปัญญาเร่งสปีดระบบจดทะเบียน นำ AI เสริมทัพสืบค้นข้อมูล พร้อมเปิด Fast Track ดึงดูดเม็ดเงินลงทุนต่างชาติ

15 พฤษภาคม 2569 - ในยุคที่เศรษฐกิจขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม ทรัพย์สินทางปัญญา (IP) ได้กลายเป็นดัชนีชี้วัดความเชื่อมั่นและความสามารถในการแข่งขันระดับสากล ทั่วโลกกำลังให้ความสำคัญกับการคุ้มครองสิทธิในนวัตกรรมเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและดึงดูดการลงทุน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมเป้าหมายใหม่ เช่น เทคโนโลยีชีวภาพ พลังงานสะอาด และนวัตกรรมดิจิทัล ซึ่งสถานการณ์การค้าในปัจจุบัน ทรัพย์สินทางปัญญาไม่เพียงแต่เป็นเครื่องมือป้องกันการละเมิดสิทธิ แต่ยังเป็นกลไกหลักในการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและการเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว

ภาพรวมอุตสาหกรรมและสถิติ IP ในไทย

สถิติในช่วง 4 เดือนแรกของปี 2569 (มกราคม – เมษายน) บ่งชี้ถึงการขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญของภาคธุรกิจและนักสร้างสรรค์ โดยมียอดคำขอจดทะเบียนรวมทุกประเภทสูงถึง 25,537 คำขอ เพิ่มขึ้น 10.30% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่ตัวเลขการรับจดทะเบียนสำเร็จพุ่งสูงถึง 19,684 รายการ เติบโตกว่า 12.86% สะท้อนถึงการตื่นตัวของผู้ประกอบการทั้งชาวไทยและต่างชาติที่เร่งสร้างฐานที่มั่นทางธุรกิจในไทย

"ทรัพย์สินทางปัญญามีบทบาทอย่างยิ่งต่อการสร้างมูลค่าเพิ่มและยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน… สะท้อนประสิทธิภาพการดำเนินงานของกรมฯ ในการเร่งรัดกระบวนการจดทะเบียนให้มีความรวดเร็วและเชื่อถือได้"

เจาะลึกรายประเภททรัพย์สินทางปัญญา

• เครื่องหมายการค้า : มีการยื่นคำขอ 18,761 คำขอ (เพิ่มขึ้น 12.15%) กลุ่มที่มาแรงที่สุดคือ ผลิตภัณฑ์สุขภาพและสมุนไพร ซึ่งขยับจากอันดับ 3 ขึ้นมาเป็นอันดับ 1 สะท้อนพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพ โดยมีสัดส่วนผู้ยื่นคำขอเป็นคนไทย 54% และบริษัทด้านเคมีเกษตรของไทยครอง Top 5 อย่างโดดเด่น
• สิทธิบัตรการประดิษฐ์ : มีการยื่นคำขอ 2,984 คำขอ (เพิ่มขึ้น 9.14%) โดยกลุ่มนวัตกรรมที่ยื่นขอมากที่สุดคือ ยา ผลิตภัณฑ์สุขภาพ และการสื่อสาร เช่น เทคโนโลยีเครือข่ายไร้สายและแอนติบอดี้ อย่างไรก็ตาม สัดส่วนผู้ยื่นคำขอเป็นชาวต่างชาติสูงถึง 86% นำโดยยักษ์ใหญ่เทคโนโลยีอย่าง ควอลคอมม์ (สหรัฐฯ) และโตโยต้า (ญี่ปุ่น)
• อนุสิทธิบัตร : เติบโตสูงสุดในกลุ่มคำขอใหม่ที่ 17.12% โดยกลุ่ม อาหาร เครื่องดื่ม และยาสมุนไพร ครองแชมป์ ที่น่าสนใจคือสัดส่วนผู้ยื่นคำขอเป็นคนไทยถึง 95% โดยมีสถาบันการศึกษาไทย เช่น มทร.ธัญบุรี และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นผู้นำในการสร้างนวัตกรรม
• สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ : แม้จำนวนคำขอจะลดลงเล็กน้อย แต่ยอดการรับจดทะเบียนจริงกลับพุ่งสูงถึง 68.54% โดยกลุ่มรถยนต์ อุปกรณ์ก่อสร้าง และบรรจุภัณฑ์ยังคงเป็นกลุ่มหลักที่มีการแข่งขันสูง

กลยุทธ์การขับเคลื่อนและประสิทธิภาพภาครัฐ

กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ปรับเปลี่ยนกระบวนการทำงานเพื่อรองรับปริมาณคำขอที่เพิ่มขึ้น โดยมีการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น AI มาช่วยสืบค้นและวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อความรวดเร็วและแม่นยำ พร้อมทั้งส่งเสริมบริการ Fast Track สำหรับนวัตกรรมที่มีความจำเป็นต่อสถานการณ์ปัจจุบัน เพื่อให้ผู้ประกอบการได้รับความคุ้มครองสิทธิรวดเร็วขึ้นและสามารถนำไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้ทันท่วงที

"กรมฯ ได้นำเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น AI มาช่วยสืบค้นและวิเคราะห์ข้อมูล… พร้อมส่งเสริมบริการ Fast Track ให้เป็นช่องทางพิเศษในการรับจดทะเบียนนวัตกรรมและผลงานที่มีความจำเป็นและตอบโจทย์ความท้าทายใหม่"

ทิศทางและอนาคต IP ไทย

ก้าวต่อไปของกรมทรัพย์สินทางปัญญาคือการยกระดับกฎหมายและกระบวนการพิจารณาให้สอดคล้องกับบริบททางการค้าโลกที่เปลี่ยนแปลงไป เพื่อลดระยะเวลาและต้นทุนในการเข้าถึงสิทธิ การพัฒนาระบบคุ้มครองที่เข้มแข็งและได้มาตรฐานสากลจะเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการต่อยอดนวัตกรรมในเชิงพาณิชย์ และเป็นปัจจัยหลักในการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนจากต่างประเทศเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยในอนาคต

อ่านข่าว เศรษฐกิจทั่วไทย ทั้งหมด ได้ที่นี่