ทรงพลังกว่าเดธสตาร์! ตรวจพบเจ็ตพลังงานจากหลุมดำสว่างขึ้นไม่หยุด หลังกลืนกินดาวฤกษ์ผ่านไปแล้วหลายปี

นักดาราศาสตร์ค้นพบปรากฏการณ์สุดแปลกประหลาด เมื่อหลุมดำมวลยิ่งยวดที่เคยฉีกกระชากดาวฤกษ์ดวงหนึ่งจนแหลกสลาย ได้ปลดปล่อยลำเจ็ตพลังงานมหาศาลออกมา และที่น่าตกใจคือมันยังคงสว่างขึ้นอย่างต่อเนื่องแม้เวลาจะผ่านไปนานถึง 4 ปีแล้วก็ตาม โดยความรุนแรงในครั้งนี้ถูกยกให้เป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่ทรงพลังที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์จักรวาลวิทยา

เหตุการณ์นี้เริ่มต้นขึ้นจากปรากฏการณ์ที่เรียกว่า การรบกวนเนื่องจากแรงไทดัล (Tidal Disruption Event หรือ TDE) รหัส AT2018hyz ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อดาวฤกษ์ดวงหนึ่งโคจรเข้าใกล้หลุมดำมากเกินไปจนถูกแรงโน้มถ่วงอันมหาศาลดึงดูดและฉีกออกเป็นเส้นยาวเหมือนเส้นสปาเกตตี หรือที่นักวิทยาศาสตร์เรียกกันว่า ปรากฏการณ์สปาเกตตี (Spaghettification)

ในช่วงแรกที่นักดาราศาสตร์ตรวจพบเหตุการณ์นี้เมื่อปี พ.ศ. 2561 ผ่านกล้องโทรทรรศน์เชิงแสง พวกเขาคิดว่าเป็นเพียงเหตุการณ์ธรรมดาทั่วไปที่เกิดขึ้นในอวกาศ แต่หลายปีต่อมา ทีมวิจัยนำโดย อีเวตต์ เซนเดส นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยออริกอน กลับพบว่าหลุมดำที่เคยเงียบสงบลงไปแล้วนั้น เริ่มส่งสัญญาณคลื่นวิทยุที่รุนแรงอย่างผิดปกติออกมาอีกครั้ง

จากการติดตามข้อมูลอย่างใกล้ชิดพบว่า สัญญาณวิทยุนี้มีความสว่างเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยในปัจจุบันมีความสว่างมากกว่าตอนที่ตรวจพบครั้งแรกในปี พ.ศ. 2562 ถึง 50 เท่า ผลการวิเคราะห์ล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสารทางดาราศาสตร์ชี้ให้เห็นว่า พลังงานมหาศาลนี้ถูกบีบอัดและฉีดออกมาเป็นลำเจ็ตเพียงทิศทางเดียว ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมในช่วงแรกเราถึงไม่เห็นความผิดปกติ นั่นเป็นเพราะลำเจ็ตพลังงานยังไม่ได้หันหน้ามาทางโลกนั่นเอง

เพื่อความเห็นภาพชัดเจน ทีมวิจัยได้เปรียบเทียบพลังงานที่ถูกพ่นออกมานี้กับ "เดธสตาร์" (Death Star) สถานีรบทำลายล้างดาวเคราะห์จากภาพยนตร์สตาร์วอร์ส และพบว่าในความเป็นจริง หลุมดำแห่งนี้กำลังปลดปล่อยพลังงานมากกว่าเดธสตาร์อย่างน้อย 1 ล้านล้านเท่า หรืออาจสูงถึง 100 ล้านล้านเท่า ซึ่งนับว่าใกล้เคียงกับการระเบิดของรังสีแกมมาที่รุนแรงที่สุดในจักรวาล

นักดาราศาสตร์คาดการณ์ว่าความสว่างของคลื่นวิทยุจะยังคงเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณและอาจจะพุ่งขึ้นสูงสุดในช่วงปี พ.ศ. 2570 ซึ่งถือเป็นโอกาสทองที่หาได้ยากยิ่งในการเฝ้าสังเกตการณ์วิวัฒนาการของลำเจ็ตพลังงานแบบเรียลไทม์ และช่วยทดสอบแบบจำลองว่าหลุมดำจัดการกับซากดาวฤกษ์ที่มันกินเข้าไปอย่างไร

การค้นพบครั้งนี้กำลังทำให้นักดาราศาสตร์ทั่วโลกต้องกลับมาทบทวนวิธีสังเกตการณ์ปรากฏการณ์ในอวกาศเสียใหม่ เพราะปกติแล้วการติดตามผลมักจะสิ้นสุดลงหลังจากเหตุการณ์ระเบิดครั้งแรกจางหายไป แต่เคสของ AT2018hyz พิสูจน์ให้เห็นว่า บทส่งท้ายของหลุมดำนั้นอาจจะน่าตื่นเต้นและรุนแรงยิ่งกว่าตอนเริ่มต้นเสียอีก

ข้อมูลอ้างอิง: Space Daily

• Runaway black hole jet outshines legendary death star