ทำไมออร์ก้าถึงชื่อ 'เพชฌฆาต'? ฉายาผู้ล่าวาฬนี้มาจากไหน? ทั้งโลกบอกเหมือนกันว่าคือนักฆ่า

ออร์ก้า (Orca) สัตว์ในทะเลตัวใหญ่สีขาวดำเหมือนแพนด้าดูน่ารัก แต่อีกชื่อหนึ่งของมันทำให้อาจจะต้องคิดใหม่ นั่นคือ วาฬเพชฌฆาต (Killer Whales) เมื่อเราพูดชื่อ วาฬเพชฌฆาต หรือ ออร์ก้า นั่นหมายถึงสัตว์ตัวเดียวกัน แต่เคยสงสัยไหมว่า มันได้ชื่อ ‘เพชฌฆาต’ มาจากไหน?

.

#ไม่ใช่ปลาและไม่ใช่วาฬ ออร์ก้าไม่ใช่ปลา พวกมันคือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่วิวัฒนาการตัวเองลงไปอยู่ในทะเล (มีหลักฐานฟอสซิล) และแม้จะมีชื่อว่า วาฬ นำหน้า สิ่งมีชีวิตนี้ก็ไม่ใช่วาฬจริง ๆ มันถูกจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับโลมา และกลายเป็นโลมาตัวใหญ่ที่สุด

#ทำไมถึงชื่อ ‘เพชฌฆาต’ บันทึกที่เก่าแก่ที่สุดอาจก่อนปี ค.ศ. 1250 เคยบรรยายถึงสัตว์ชนิดนี้คือบันทึกที่ชื่อว่า ‘Naturalis Historia’ ของผู้เฒ่าพลินนี (Pliny) ซึ่งมีไม่น้อยกว่า 37 เล่ม โดยเล่มที่ 9 ได้บรรยายถึงวาฬที่ตอนนั้นยังถูกจัดเป็นปลาอยู่ โดยตอนนั้นเขาเรียกตัวขาวดำนี้ว่า ‘Orcae’

นักวิทยาศาสตร์ไม่รู้ว่าพลินนีไปได้คำนี้มาจากไหน แต่เขาระบุว่ามันคือสัตว์ที่เป็นศัตรูกับวาฬบาลีน ยังไงก็ตาม ในระหว่างปี ค.ศ. 1250-1260 กษัตริย์นอร์เวย์ Håkon Håkonsson ได้มีหนังสือที่ชื่อว่า ‘The King’s Mirror’ ซึ่งบรรยายถึงสัตว์ในทะเลเพื่อให้เป็นประโยชน์แก่การเดินเรือในสมัยนั้น

พระองค์ระบุว่า สัตว์ตัวนี้มีความอยากอาหารอย่างที่สุด มันรวมตัวโจมตีวาฬตัวใหญ่กว่าและกัดจนตาย ภาพการบรรยายเหล่านี้ทำให้นักเดินเรือมองออร์ก้าว่าคือสัตว์นักฆ่าวาฬ กะลาสีเรือหลายที่จึงเรียกนักล่าเหล่านี้ว่า ‘Whale Killer’ (แปลเป็นไทยว่าผู้ฆ่าวาฬ)

และดูเหมือนภาพลักษณ์นี้จะแพร่กระจายไปทั่วโลก สังเกตจากภาษาอื่น ๆ ก็มีความหมายไปทางเดียวกัน เช่น baleia Assassina (โปรตุเกส) แปลว่า assassin whale(วาฬนักฆ่า), mörderwal (เยอรมัน) แปลว่า murder whale (วาฬฆาตกร) และ polossatik (Aleut, ชาวอะลิวต์) แปลว่า the feared one (ผู้เกรงขาม)

“ชื่อที่ใช้เรียกวาฬเพชฌฆาตในวัฒนธรรมต่าง ๆ ตลอดหลายยุคสมัยล้วนสะท้อนถึงความเกรงกลัวในระดับหนึ่ง” Lance Barrett-Lennard นักวิจัยออร์ก้ากล่าว

รวมถึงในภาษาไทยด้วยเช่นกันที่เรียกว่า วาฬเพชฌฆาต และต่อมาในปี 1746 Carl Linnaeus นักธรรมชาติวิทยา ผู้จัดประเภทหมวดหมู่ให้กับสิ่งมีชีวิตทั้งโลก ได้ตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์ให้กับออร์ก้าเป็นครั้งแรกว่า Orcinus orca

โดย Orcinus มาจากภาษาละตินที่แปลว่า มาจากยมโลก หรือ เป็นของยมโลก พร้อมกับจัดวาฬและโลมาทั้งหมดเข้าอยู่ในกลุ่มสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม และทั้งหมดนี้เป็นที่มาของชื่อ “วาฬเพชฌฆาต”

สำหรับมนุษย์แล้ว ออร์ก้า ไม่ค่อยน่ากลัวเท่าไหร่ ออกจะเป็นมิตรด้วยซ้ำ ไม่มีรายงานอย่างเป็นทางการว่าออร์ก้าในธรรมชาติโจมตีมนุษย์ มีแค่ออร์ก้าที่อยู่ในสวนน้ำเท่านั้นที่ลากผู้ฝึกสอนให้จมน้ำได้ คาดว่ามาจากความเครียดของมัน

ในเดือน Plastic free july แห่งการละ ลด เลิกพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งนี้ ขอชวนทุกคนเป็นหนึ่งในก้าวเล็ก ๆ ที่เริ่มปรับพฤติกรรมลดใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งง่าย ๆ ด้วยการ “ไม่รับหลอด” หรือ “พกหลอดส่วนตัวของทุกคนไปด้วยเสมอ”และเป็นส่วนหนึ่งกับเราในการกระจายเสียงแห่งการไม่รับหลอดออกไปด้วยการแชร์เรื่องราวไม่ว่าจะเป็นผ่านข้อความ หรือภาพถ่าย และติด #มีหลอดไม่มีเรา มา มา มาร่วมกันส่งต่อเรื่องราวดี ๆ และชวนคนให้มาร่วมลดหลอดกัน!

ที่มา

https://www.livescience.com/…/an-enormous-mass-of-flesh…

https://www.scienceabc.com/…/do-orcas-deserve-their…

https://www.cbc.ca/…/why-are-orcas-called-killer-whales…

Photo : Nuri Vallbona/Miami Herald ๅAP