ทำไมฝรั่งเศสถึงเป็นดินแดนแห่งการดวลดาบ?
เชื่อว่าหลายคนต้องรู้จักกับกีฬาฟันดาบ โดยกีฬาชนิดนี้มีจุดกำเนิดในทวีปยุโรปตั้งแต่ช่วงยุคกลาง และถ้าถามว่าประเทศยุโรปชาติไหนที่ขึ้นชื่อในกีฬาชนิดนี้ แน่นอนว่าหนีไม่พ้นฝรั่งเศส
กฎกติกาหรือแม้แต่ประโยค ‘En Garde, Pret, Allez!’ (เตรียมตัว, ระวัง, ไป!) ก่อนเริ่มการแข่งขัน ก็ล้วนเกิดขึ้นในฝรั่งเศส เรียกได้ว่าฝรั่งเศสเป็นดินแดนแห่งการดวลดาบก็คงจะไม่ผิดนัก
ศักดิ์ศรี เกียรติยศ และความภาคภูมิใจในวงศ์ตระกูล เป็นสิ่งที่เหล่าสุภาพบุรุษในชนชั้นนำยุโรปพากันยึดมั่น ดังนั้นเมื่อใดก็ตามที่พวกเขาถูกดูหมิ่นศักดิ์ศรี การดวลดาบแบบตัวต่อตัวก็คือวิธีการทวงคืนศักดิ์ศรีนั้นคืนมา
สำหรับดาบที่ใช้ในการดวลก็คือดาบยาวที่เรียกว่า เรเปียร์ (Rapier) แม้รูปลักษณ์ภายนอกจะดูบอบบาง แต่ก็สามารถมอบความตายให้กับคู่ต่อสู้ได้ แม้ในช่วงหลังจะมีการใช้ปืนสั้นที่ถูกมองว่าขัดต่ออุดมคติของการเป็นชนชั้นสูง แต่การดวลปืนหลายครั้งก็ถูกบันทึกตั้งแต่ช่วงหลังศตวรรษที่ 17 เป็นต้นมา เช่นเดียวกับการดวลระหว่างผู้หญิงที่มีขึ้นในช่วงหลัง
โดยปกติผู้ที่ดวลดาบจะไม่ได้รับอนุญาตให้สวมชุดเกราะ แต่หลายครั้งก็มีคนแอบสวมชุดเกราะ หรือแม้แต่นำผู้ติดตามมาช่วยรุมด้วย ทั้ง ๆ ที่การดวลควรจะเป็นการต่อสู้แบบหนึ่งต่อหนึ่ง
การดวลจะจบลงที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำให้คู่ต่อสู้เลือดไหลออกได้ก่อน แต่การดวลหลายครั้งก็จบลงด้วยความตาย ทำให้อาจมองได้ว่า การดวลในลักษณะนี้อาจจะเป็นการฆาตกรรมดี ๆ นี่เอง
การดวลดาบในฝรั่งเศสส่วนใหญ่ มักเกิดขึ้นในแถบชนบทหรือชานเมืองที่เจ้าหน้าที่รัฐไม่เข้าไปยุ่งมากกว่าในตัวเมือง แต่ในปารีสเองพื้นที่ใกล้แม่น้ำแซนที่เรียกว่า Pré aux Clercs เป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นสถานที่ยอดนิยมสำหรับการดวลดาบ
การดวลดาบกลายเป็นเรื่องปกติในสังคมฝรั่งเศส ถึงขั้นที่พระคาร์ดินัลริเชอลิเยอ (Cardinal Richelieu) ผู้นำศาสนจักรในฝรั่งเศสยังเคยกล่าวว่า การดวลกันกลายเป็นเรื่องปกติในฝรั่งเศส จนท้องถนนกลายเป็นสนามรบ
นักประวัติศาสตร์คาดการณ์ว่า ในยุคพระเจ้าเฮนรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส (1589-1610) มีการดวลดาบทั่วฝรั่งเศสกว่า 10,000 ครั้ง โดยมีคน 4,000 ถึง 5,000 คน ตายจากการดวล
ท้ายที่สุดในช่วงปลายทศวรรษ 1600 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ก็ทรงออกคำสั่งห้ามไม่ให้มีการดวลดาบอีก แต่เชื่อหรือไม่ว่า การดวลดาบครั้งสุดท้ายของฝรั่งเศสเกิดขึ้นในปี 1967 เมื่อนักการเมืองนามว่า เรอเน่ ริบิแยร์ (René Ribière) ถูกนักการเมืองอีกคนพูดจาดูหมิ่นในสภา ทำให้ริบิแยร์ท้าดวลดาบ โชคยังดีที่การดวลครั้งนั้นไม่มีใครต้องตาย แต่ริบิแยร์ก็ได้รับบาดเจ็บจากการถูกฟันสองแผล
อ้างอิง
• Nat Geo. En garde! Why France was the dueling capital of Europe. https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/why-france-dueling-capital-europe
• pbs. Dueling. https://www.pbs.org/opb/historydetectives/feature/dueling/