พลังท้องถิ่นหนุนขุดค้น กลองมโหระทึก เมืองเพชรบุรี

การค้นพบกลองมโหระทึก เมืองเพชรบุรี

ชาวบ้านชาวเมืองท้องถิ่นเพชรบุรี ร่วมกันสนับสนุนการขุดค้นของนักโบราณคดี กรมศิลปากร ด้วยการซื้อข้าวปลาอาหารจุนเจือและมีกิจกรรมแบ่งปันข้อมูลสู่สาธารณะ

ดอนยายทอง เคยเป็นสนามวัวลานมาก่อน ปัจจุบันขุดพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีหลายรายการ ที่กรมศิลปากรระบุเป็นยุคก่อนประวัติศาสตร์ กำหนดอายุที่ 1,500-2,500 ปี ได้แก่ กลองมโหระทึก 6 ใบ, เครื่องทองเครื่องประดับ, กำไลทองคำ, จี้ทองคำ, ต่างหูทองคำ, แหวนทองคำ, ลูกปัดทองคำ, กำไลข้อเท้าสำริด, ภาชนะสำริด, หม้อดินเผา, ลูกปัดแก้ว, และโครงกระดูกมนุษย์ 8 โครง เป็นต้น

ปรากฏการณ์พิเศษบนปากหลุมขุดค้นของกรมศิลปากร ที่ได้รับความใส่ใจของหลายฝ่ายในท้องถิ่น ได้แก่ เจ้าของที่นา, ชาวบ้าน, ผู้ใหญ่บ้าน, กำนัน, อบต., นายอำเภอ, รองผู้ว่าราชการ, ผู้ว่าราชการ, นายก อบจ., สมาชิกผู้แทนราษฎร, พระสงฆ์วัดเขาทะโมน, นักวิชาการท้องถิ่น, นักวิชาการระดับชาติ, นักท่องเที่ยว, และมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

“ดอนยายทอง” เป็นแปลงนาของนางคนางค์ เพชรสุด มีเนื้อที่ 3 ไร่เศษ ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 บ้านดอนพลับ ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี

ในพื้นที่นามีกองอิฐเก่าสมัยทวารวดี มีต้นไม้ปกคลุม พื้นที่ติดกันเป็นแปลงนาโล่ง ทิศตะวันตกติดถนน ทิศใต้มองเห็นเขาทะโมน ทิศตะวันตกเฉียงใต้มองเห็นเขาอีทูเป็นเนินเขาเตี้ยๆ ส่วนทิศเหนือติดหมู่บ้านดอนพลับ เดิมเรียกพื้นที่นี้ว่า “ดอนยายทอง” เส้นทางน้ำในอดีตที่ผ่านพื้นที่นี้ 2 เส้นทางที่สาคัญคือ คลองนาทอง (ปัจจุบันตื้นเขินไม่มีสภาพเป็นคลอง) และคลองกาหลง

สนามแข่งวัวลาน

พระอธิการดำหริย์ ธมฺมรํสี เจ้าอาวาสวัดเขาทะโมน เล่าประวัติศาสตร์ว่า“พื้นที่นาดอนยายทองนี้ใช้เป็นสนามแข่งวัวลาน สืบต่อกันมานานกว่า 50 ปี โดยกำนันหยัน บัวหลวง อดีตกำนันสมอพลือ จัดงานวัวลานเนื่องในงานประจาปีวัดเขาทะโมน ต่อมาวัวลานตายในขณะแข่งขันบ่อยครั้งจึงย้ายสนามมาอีกฝั่งตรงข้าม ภายหลังได้ย้ายสนามการแข่งวัวลานไปแห่งอื่นอีก”

ปลายเดือนมกราคม พ.ศ. 2569 นักงมของเก่าในแม่น้ำเพชรบุรีคนหนึ่ง นำเครื่องมาสแกนตรวจโลหะในสนามวัวลาน บ้านดอนพลับ หมู่ที่ 6 ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี หรือที่เรียกกันติดปากในเวลานี้ “ดอนยายทอง” สนามวัวลานแห่งนี้คือแปลงนาเป็นที่ดินมีเจ้าของชื่อ นางคนางค์ เพชรสุด เป็นชาวบ้านดอนพลับ โดยกำเนิด

เมื่อนักงมของเก่าสแกนตรวจพบโลหะจึงขุดพื้นดินไปราว 60 เซนติเมตร พบกลองมโหระทึก แล้วได้แจ้งให้เจ้าของที่นารับทราบ จากนั้นตกลงแจ้งไปที่ ผศ. แสนประเสริฐ ปานเนียม ผู้ช่วยอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี จึงส่งข่าวให้บุคคลที่รักนับถือและเข้าใจความสำคัญของกลองมโหระทึกกันได้รับทราบ

เช่น รศ. กาญจนา บุญส่ง, ดร. วิฑูรย์ คุ้มหอม, อาจารย์ฐานิสร์ พรรณรายน์ และที่สำคัญประสานงานแจ้งผู้บังคับบัญชาไปตามลำดับ รวมถึงแจ้งข่าวและหารือกับนางกรรณิการ์ เปรมใจ เจ้าหน้าที่ชำนาญการ สำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี

ผลจากการหารือคือ รายงานให้ ผอ. สำนักศิลปากรที่ 1 โดยประสงค์ส่งมอบกลองมโหระทึกที่มหาวิทยาลัยรับมอบมาจากเจ้าของที่นาและผู้ขุด เพื่อกรมศิลปากรได้ศึกษาและอนุรักษ์ต่อไป และขอให้สำนักศิลปากรที่ 1 มาทำการขุดค้นในพื้นที่พบกลองมโหระทึกโดยเร็ว

ท้องถิ่นหนุนขุดค้นกลองมโหระทึก

นางคนางค์ เพชรสุด และครอบครัว อนุญาตให้ขุดค้นบนที่นากำลังใกล้ฤดูหว่านดำทำนา โดยบอกเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 ว่า “ฟังๆ ดูฉันว่าเป็นประโยชน์ฉันยอม ปีนี้ไม่ทำนาให้กรมศิลป์ขุดไปเลย” การเปิดปากหลุมดอนยายทอง การขุดค้นอย่างเป็นทางการจึงเกิดขึ้น เริ่มต้นด้วยพิธีบวงสรวงเจ้าที่เจ้าของแปลงนาเดิมตามความเชื่อนิยมของคนเมืองเพชร

หลุมขุดค้นดอนยายทอง สำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี แต่งตั้งนางกรรณิการ์ เปรมใจ เป็นหัวหน้าขุดค้น และนางสาวกัญญาภัค โต๊ะเฮง เป็นผู้ขุดค้นหลัก ในระบบราชการมีระเบียบการเบิกจ่ายเบี้ยเลี้ยงและค่าที่พักหรืออื่นๆ “น้องบี กรรณิการ์” เป็นชาวบ้านแหลม เพชรบุรี การขุดค้นในแต่ละวันเดินทางไปบ้านแหลมกลับไปนอนบ้านและไม่ขอเบิกค่าที่พัก วันหยุดแทบไม่ได้หยุดเป็นห่วงหลุม ฝนตกก็ต้องรีบมาดูกลัวน้ำท่วมหลุม

หลุมขุดค้นดอนยายทองจึงคึกคักและครื้นเครงด้วยไมตรีการตื่นรู้และน้ำใจ ซึ่งใครต่อใครเดินเข้ามาในหลุมขุดค้นที่หิ้วน้ำหิ้วขนมและอาหารมาฝากปากหลุม โดยเฉพาะตั้งแต่เริ่มต้น นายปรีชา อนันต์วรนาถ นายอำเภอบ้านลาด ใช้เงินส่วนตัวสั่งข้าวกล่องมาที่หลุมขุดค้นวันละ 10 กล่อง

“หลุมขุดค้นตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอบ้านลาด น่าภาคภูมิใจที่พบหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่สำคัญ เริ่มแรกได้รับการประสานงานจากท่านวันเพ็ญ มังศรี รองผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี ให้มาดูที่หลุมขุดค้นกับท่าน จากนั้นท่านให้ช่วยดูแล เป็นหน้าที่ที่ต้องมาเยี่ยมหลุมอยู่บ่อยๆ แล้วรายงานเป็นลายลักษณ์อักษรไปถึงผู้ว่าราชการตั้งแต่ต้น”

เจ้าอาวาสวัดเขาทะโมน ก็ให้การอนุเคราะส่งเสริม “เมื่อรู้ว่ามีการขุดค้นพบที่สำคัญอยู่ใกล้วัดด้วยจึงมาร่วมกิจกรรมและมาดูตั้งแต่ต้น อาหารที่บิณฑบาตทุกวัน อาตมาก็แบ่งปันมาให้ที่หลุมขุดค้นให้เขาส่งมาก่อนเที่ยง”

อาจารย์ฐานิสร์ พรรณรายน์ ครูดนตรีไทย และอีกหลายคน หลังเลิกงานช่วงเย็นไปที่หลุมเกือบทุกวัน เห็นตรงกันว่าสมควรกล่อมหลุม จึงใช้ซอสามสายกล่อมโครงกระดูก บางครั้งก็ขับเสภา ส่วนขาประจำที่มีขนมและของอร่อยๆ มาฝากปากหลุมและมาดูแลพื้นที่คือ รองฯ ก๊อปและคุณอารีย์นักพัฒนาสังคม ในนามตัวแทนนายก อบต. สมอพลือ ขาประจำที่เป็นชาวบ้านมานั่งอยู่ปากหลุมแทบทุกวันคือนายลิขิต หวานไกร และนางยงค์ สิงห์งาม

มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีจัดงานเสวนา “พบกลองมโหระทึกที่เพชรบุรี” ที่ห้องประชุมคณะครุศาสตร์ เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 เพื่อให้คนเมืองเพชรได้ชื่นชมกลองมโหระทึกเพชรบุรี เพื่อส่งความรู้ให้สังคมเมืองเพชรในเรื่องความสำคัญของกลองมโหระทึกและหลักฐานทางประวัติศาสตร์อื่นๆ ที่พบในหลุม มีวิทยากรที่มีชื่อเสียง เช่น นายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช ผู้เชี่ยวชาญสุวรรณภูมิ นางกรรณิการ์ เปรมใจ ผู้ขุดค้น เป็นต้น และเพื่อส่งมอบกลองมโหระทึกให้กับกรมศิลปากรไปทำการอนุรักษ์ตามกระบวนการต่อไป

วันที่ 7 พฤษภาคมที่ผ่านมา นางคนางค์ เพชรสุด เจ้าของที่นา เป็นแกนนำชาวบ้านร่วมทำบุญปากหลุม ในการนี้นายณรงค์ชัย สุขประสงค์ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 6 บ้านดอนพลับ ได้เชิญนายชัยยะ อังกินันทน์ เป็นประธานในพิธี ร่วมด้วยนายปรีชา อนันต์วรนาถ นายอำเภอบ้านลาด พ.ต.อ. เชิญ พรายมี นายก อบต. สมอพลือ คณาจารย์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี ชาวบ้านดอนพลับและชาวเพชรบุรีร่วมบุญอย่างคับคั่ง

นอกจากนี้ในช่วงเย็นมีเสวนาปากหลุมและพิธีเรียกขวัญอีกด้วย เพื่อเป็นการขยี้ให้สังคมได้ไม่ลืมการตื่นรู้ว่าประวัติศาสตร์โบราณคดีศิลปวัฒนธรรมขับเคลื่อนเมืองขับเคลื่อนประเทศได้

อ่านเพิ่มเติม :

• กลองมโหระทึก เมืองเพชรบุรี หลายพันปีมาแล้ว
• “เมืองพริบพรี” อาจไม่ใช่ชื่อเดิมของ “เพชรบุรี” ?
• กลองสำริด-เครื่องประดับ-กำไลทอง 3 เดือนหลังการขุดค้น “ดอนยายทอง” เรารู้อะไร?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 20 พฤษภาคม 2569

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : พลังท้องถิ่นหนุนขุดค้น กลองมโหระทึก เมืองเพชรบุรี

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com