“แม่ซื้อ” เทวดาผู้คุ้มครอง หรือวิญญาณที่คอยหยอกล้อเด็กทารก
“แม่ซื้อ” เทวดาผู้คุ้มครอง หรือวิญญาณที่คอยหยอกล้อเด็กทารก
เคยสังเกตไหมว่า ในยามที่เด็กทารกหลับใหล บางครั้งกลับยิ้มพริ้ม หรือหัวเราะออกมาทั้งที่ยังไร้เดียงสาเกินกว่าจะเข้าใจเรื่องราว คนโบราณเชื่อว่า นั่นไม่ใช่เพียงแค่ความฝัน แต่เป็นเพราะเด็กกำลังหยอกล้อกับ “แม่ซื้อ” เทพผู้ปกปักรักษาที่สถิตอยู่เคียงข้างทารกตั้งแต่แรกคลอดจนถึงอายุ 1 ขวบ คอยดูแลคุ้มครอง บ้างก็เย้าแหย่ให้เด็กยิ้ม หรือร้องไห้
“แม่ซื้อ” มีที่มาจากความเชื่อว่า เด็กแรกเกิดคือ “ลูกผี” ที่มีแม่ซื้อ หรือแม่ในอดีตชาติเป็นเจ้าของคอยติดตามด้วยความหวงแหน บางครั้งการติดตามนั้นอาจทำให้เด็กเจ็บป่วยร้องไห้โยเย พ่อแม่ในชาติปัจจุบันจึงต้องทำพิธี “ซื้อเด็กคืนจากแม่ซื้อ” เพื่อเปลี่ยนสถานะให้เป็นลูกคน และป้องกันไม่ให้นำลูกกลับคืนไป
ร่องรอยความเชื่อนี้ปรากฏหลักฐานชัดเจนที่ “ศาลาแม่ซื้อ” ณ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) ผ่านจารึก และภาพจิตรกรรมฝาผนังที่บันทึกนาม และรูปลักษณ์ของแม่ซื้อประจำวันทั้ง 7 ไว้ดังนี้
- วันอาทิตย์ชื่อ “วิจิตรมาวรรณ”ศีรษะเป็นราชสีห์ ผิวกายสีแดงอาศัยอยู่ที่จอมปลวก
- วันจันทร์ชื่อ “วรรณานงคราญ” ศีรษะเป็นม้า ผิวกายสีขาวนวล อาศัยอยู่ที่บ่อน้ำ
- วันอังคารชื่อ “ยักษ์บริสุทธิ์” ศีรษะเป็นมหิงสา (ควาย) ผิวกายสีชมพู อาศัยที่ศาลเทพารักษ์
- วันพุธชื่อ “สามลทรรศน์ ศีรษะเป็นช้าง ผิวกายสีเขียว อาศัยอยู่ที่ต้นพระศรีมหาโพธิ์
- วันพฤหัสบดีชื่อ “กาโลทุกข์”ศีรษะเป็นกวาง ผิวกายสีเหลืองอ่อน อาศัยอยู่บ่อน้ำใหญ่
- วันศุกร์ชื่อ “ยักษ์นงเยาว์”ศีรษะเป็นวัว ผิวกายสีฟ้าอ่อน อาศัยอยู่ต้นไทรใหญ่
- วันเสาร์ชื่อ “เอกาไลย” ศีรษะเป็นเสือ ผิวกายสีดำ อาศัยที่ศาลพระภูมิ
ในสมัยก่อนนิยมเขียนภาพแม่ซื้อประจำวันลงในแผ่นผ้าขาวลักษณะคล้ายยันต์เพื่อแขวนไว้ที่เปลเด็ก โดยระบายสีตามอาภรณ์ และสีกายของแม่ซื้อนางนั้น ๆ ส่วนด้านหลังผ้ายันต์จะลงภาพ ท้าวเวสสุวรรณ ทั้งหน้ายักษ์ และหน้ามนุษย์ไว้ด้วย เพื่อช่วยป้องกันภัยอันตรายจากภูตผีปีศาจทั้งหลาย
ความเชื่อเรื่อง แม่ซื้อ สะท้อนถึงภูมิปัญญา และกุศโลบายของบรรพชนที่พยายามสร้างขวัญกำลังใจ และหาวิธีปกป้องลูกหลานให้เติบโตอย่างปกติสุข
อ่านเพิ่มเติม :
- “ตกฟาก” ไฉนเป็นคำเรียกเวลาเด็กออกมาลืมตาดูโลก?
- “ทารก” คำที่ในอดีตถึงสมัยรัชกาลที่ 6 มีความหมายว่าเด็กอายุถึง 15 ปี
- เปิดวิธีไล่ “ผีกำเนิด ผีแนน” ต้นเหตุทารกร้องไห้ไม่หยุด ในตำราวชิรญาณเมื่อ 100 กว่าปีก่อน
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
ก่องแก้ว วีระประจักษ์. (7 ธันวาคม 2561). แม่ซื้อ:เทวดาผู้คุ้มครองเด็กทารก. วัดโพธิ์. https://www.watpho.com/th/article/detail/284
ทัศชล เทพกำปนาท. (1 กุมภาพันธ์ 2564). เล่าสู่กันฟัง..เรื่อง “แม่ซื้อ เทพผู้อารักษ์เด็กทารก”. กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. https://www.culture.go.th/culture_th/ewt_news.php?nid=5567
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 6 มีนาคม 2569
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “แม่ซื้อ” เทวดาผู้คุ้มครอง หรือวิญญาณที่คอยหยอกล้อเด็กทารก
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com