“ซานย่าโมเดล” ต้นแบบเมืองท่องเที่ยวปลอดขยะของจีน

“ซานย่าโมเดล” ต้นแบบเมืองท่องเที่ยวปลอดขยะของจีน

เมืองซานย่า เมืองท่องเที่ยวชายฝั่งของมณฑลไห่หนาน ทางตอนใต้ของจีน ก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในตัวอย่างเมืองปลอดขยะ (Zero-Waste City) ที่ได้รับความสนใจในเวทีนานาชาติ หลังได้รับการคัดเลือกเข้าสู่โครงการ “20 Cities Towards Zero Waste” ภายใต้คณะกรรมการที่ปรึกษาด้านเมืองปลอดขยะของเลขาธิการสหประชาชาติ สะท้อนความก้าวหน้าของจีนในการพัฒนาระบบจัดการขยะของเมืองที่เชื่อมโยงนโยบาย เทคโนโลยี และการมีส่วนร่วมของสังคมเข้าด้วยกัน

เบื้องหลังความสำเร็จของซานย่าในการเป็นเมืองปลอดขยะ คือ การออกแบบโครงสร้างการจัดการขยะทั้งเมือง ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง โดยเฉพาะการควบคุมพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว การพัฒนาพลังงานจากขยะ และการจัดการขยะชายฝั่งซึ่งเป็นหัวใจของเมืองท่องเที่ยวทะเล

หนึ่งในนโยบายสำคัญที่ทำให้ซานย่าแตกต่างจากเมืองอื่น คือ มาตรการห้ามใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวที่ย่อยสลายไม่ได้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ “เกาะปลอดพลาสติก” ของมณฑลไห่หนาน เมืองซานย่าจัดทำแผนปฏิบัติการตั้งแต่การผลิต การจำหน่าย ไปจนถึงการบริโภค ส่งผลให้สามารถลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวได้เฉลี่ยประมาณ 8,000 ตันต่อปี และนำพลาสติกกลับมาใช้ประโยชน์ได้เกือบ 30,000 ตันต่อปี

มาตรการนี้ มีความสำคัญอย่างมากต่อเมืองท่องเที่ยวชายทะเลอย่างซานย่า ซึ่งต้องเผชิญกับปริมาณขยะจากนักท่องเที่ยวจำนวนมากตลอดทั้งปี การลดพลาสติกจึงช่วยรักษาระบบนิเวศชายฝั่ง และรักษาภาพลักษณ์เมืองท่องเที่ยวเชิงคุณภาพควบคู่ไปกับการพัฒนาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ ซานย่ายังพัฒนาระบบจัดการขยะจาก “แผ่นดินสู่ทะเล” โดยใช้กลไกบริหารจัดการแม่น้ำและพื้นที่ชายฝั่งร่วมกัน เพื่อลดปริมาณขยะที่ไหลลงสู่ทะเล พร้อมทั้งเสริมระบบทำความสะอาดชายฝั่งด้วยเทคโนโลยีใหม่ เช่น หุ่นยนต์ทำความสะอาดชายหาด ซึ่งสามารถดูแลพื้นที่ได้มากกว่า 3,000 ตารางเมตรต่อชั่วโมง ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาความสะอาดพื้นที่ท่องเที่ยวหลักของเมือง

อีกหนึ่งโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ คือ โรงไฟฟ้าจากขยะของเมือง ซึ่งสามารถรองรับขยะครัวเรือนได้สูงสุดถึง 2,850 ตันต่อวัน และผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 450 ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี ระบบนี้ช่วยลดการฝังกลบขยะและเปลี่ยนของเสียให้กลายเป็นพลังงาน ขณะเดียวกันยังมีการติดตามค่าการปล่อยมลพิษแบบเรียลไทม์ โดยค่าฝุ่นละออง ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และไนโตรเจนออกไซด์อยู่ต่ำกว่ามาตรฐานระดับประเทศทั้งหมด

ซานย่ายังให้ความสำคัญกับการสร้างการมีส่วนร่วมของสังคมผ่านแนวคิด “หน่วยปลอดขยะ” หรือ zero-waste cells ซึ่งครอบคลุมพื้นที่และองค์กรหลากหลายประเภท ทั้งชุมชน โรงเรียน หน่วยงานรัฐ สนามบิน แหล่งท่องเที่ยว และสถานประกอบการเชิงพาณิชย์ ปัจจุบันเมืองได้จัดตั้งหน่วยปลอดขยะแล้ว 676 แห่ง พร้อมทั้งสร้างจุดตรวจสอบการใช้พลาสติกจำนวน 218 จุดทั่วเมือง

การดำเนินการในระดับพื้นที่เหล่านี้ช่วยเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชนและผู้ประกอบการให้สอดคล้องกับเป้าหมายการลดขยะในระยะยาว และทำให้การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมเป็นความร่วมมือของทุกภาคส่วน

ความสำเร็จของซานย่ายังสะท้อนบทบาทของแผนพัฒนาเมืองปลอดขยะระยะกลาง ซึ่งเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2019 ภายใต้โครงการนำร่องระดับประเทศของจีน และต่อยอดผ่านแผนปฏิบัติการระยะปี 2021–2025 ที่เน้นการลดขยะต้นทาง เพิ่มอัตราการรีไซเคิล และพัฒนาระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนในภาคการท่องเที่ยวและบริการเพื่อสร้างระบบจัดการขยะที่สอดคล้องกับการพัฒนาเมืองท่องเที่ยวคุณภาพสูง

วันนี้ ซานย่าเป็นหนึ่งในตัวอย่างสำคัญของจีนในการผลักดันแนวคิดเมืองปลอดขยะ โดยเฉพาะในบริบทเมืองชายฝั่งที่ต้องรักษาสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และสะท้อนทิศทางใหม่ของการพัฒนาเมืองสีเขียวอย่างยั่งยืนในระยะยาว

บทความ : ประวีณมัย บ่ายคล้อย

ภาพ : CGTN