ชัวร์ก่อนแชร์ : ทำไมถึงรู้สึกว่ากลางวันยาวกว่ากลางคืน

ใกล้ค่ำแล้ว แต่ทำไมท้องฟ้ายังสว่างอยู่ ? นั่นเป็นเพราะ 21 มิถุนายน 2568 เป็นวันครีษมายัน วันที่ช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปีนั่นเอง

วันครีษมายัน คืออะไร ?
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับวันครีษมายัน (Summer Solstice) เอาไว้ว่า เป็นวันที่โลกมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุด และช่วงเวลากลางคืนสั้นที่สุดในรอบปี เนื่องจากดวงอาทิตย์โคจรไปถึง “จุดหยุด” หรือ “จุดเหนือสุด” บนเส้นทางการเคลื่อนที่ปรากฏบนท้องฟ้า โดยตั้งแต่ช่วงเดือนมีนาคม เป็นต้นมา ดวงอาทิตย์ปรากฏเคลื่อนที่ไปทางเหนือประมาณวันละ 1 องศา จนถึงจุดเหนือสุดในวันที่ 21 มิถุนายน ส่งผลให้ดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

ลักษณะดังกล่าว ทำให้ในวันดังกล่าวประเทศไทยจะมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้าเวลาประมาณ 05.51 น. และจะตกลับขอบฟ้า เวลาประมาณ 18.47 น. รวมเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏอยู่บนท้องฟ้าประมาณ 12 ชั่วโมง 56 นาที (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร)

จุดเริ่มต้นของ “ฤดูกาล”
ฤดูกาล เกิดจากการที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ ด้วยลักษณะการโคจรแบบวงรี และแกนโลกวางตัวในแนวเอียงจากแนวตั้งฉากกับระนาบวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ประมาณ 23.5 องศา ทำให้ซีกโลกเหนือและใต้ได้รับแสงสว่งและความร้อนไม่เท่ากัน กลายเป็นฤดูกาลต่าง ๆ สลับกัน โดยสามารถแบ่งการโคจรของโลกรอบดงอาทิตย์ได้เป็น 4 ช่วง ดังนี้

ช่วงที่ 1
วันวิสันตวิษุวัต (Vernal Equinox) ตรงกับวันที่ 21 มีนาคม ของทุกปีโดยประมาณ เป็นวันที่กลางวันและกลางคืนมีความยาวเท่ากัน โดยในวันนี้ดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกตรงกับทิศพอดี และเป็นวันที่ดวงอาทิตย์อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรมากที่สุด
– ประเทศทางซีกโลกเหนือจะเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ
– เทศฝั่งซีกโลกใต้จะเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง

ช่วงที่ 2
วันครีษมายัน (Summer Solstice) ตรงกับวันที่ 21 มิถุนายน ของทุกปีโดยประมาณ เป็นวันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นเฉียงไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือมากที่สุด
ประเทศทางด้านซีกโลกเหนือ
– ช่วงเวลากลางวันยาวกว่ากลางคืน
– เข้าสู่ฤดูร้อน
ประเทศทางซีกโลกใต้ เช่น ออสเตรเลีย
– ช่วงเวลากลางวันสั้นกว่ากลางคืน
– เข้าสู่ฤดูหนาว

ช่วงที่ 3
วันศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox) ตรงกับวันที่ 23 กันยายน ของทุกปีโดยประมาณ โดยดวงอาทิตย์จะกลับมาขึ้นและตกตรงกับทิศพอดีอีกครั้งหนึ่ง กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน
– ประเทศทางซีกโลกเหนือกำลังจะเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง
– ประเทศทางซีกโลกใต้กำลังจะเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ

ช่วงที่ 4
วันเหมายัน (Winter Solstice) ตรงกับวันที่ 21 ธันวาคมโดยประมาณ โลกหันซีกโลกใต้เข้าหาดวงอาทิตย์ ดวงอาทิตย์ขึ้นจะเฉียงไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้มากที่สุด
ประเทศทางซีกโลกใต้
– กลางวันยาวกว่ากลางคืน
– กำลังจะเข้าสู่ฤดูร้อน
ประเทศทางซีกโลกเหนือ
– กลางวันสั้นกว่ากลางคืน
– เข้าสู่ฤดูหนาว

แม้ว่าจะเป็นปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปี แต่บางครั้งก็อาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดและการส่งต่อข้อมูลที่คลาดเคลื่อนได้ เช่น ข่าวลือเกี่ยวกับคลื่นความร้อนในประเทศไทยที่เกิดจากปรากฏการณ์ Equinox ซึ่งส่งผลให้เกิดอาการร่างกายขาดน้ำและ Heat Storke ในช่วงปี 2560 ซึ่งสามารถรับชมเพิ่มเติมได้ที่ ชัวร์ก่อนแชร์ : เตือนคลื่นความร้อนจาก Equinox จริงหรือ ?

ดังนั้น หากได้รับอะไรมา อย่าเพิ่งแชร์ต่อ ส่งมาตรวจสอบได้ที่ “ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์”
21 มิถุนายน 2568
ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์
สำนักข่าวไทย อสมท
เขียนและรวบรวม โดย นัฐภรณ์ ผลพฤกษา

อ้างอิง
กลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี
https://old.narit.or.th/index.php/astronomy-news/4415-narit-summer-solstice-2024
ฤดูกาล ที่เกิดขึ้นบนโลก ซึ่งหมุนเวียนเปลี่ยนไปในทุกปี
https://ngthai.com/science/43334/seasons-story/
ปฏิสัมพันธ์ในระบบสุริยะ
https://www.scimath.org/lesson-earthscience/item/11001-2019-10-28-07-12-15